Ne yapıyoruz
Hesaplama araçları Hukuk rehberi Hukuk sözlüğü Sık Sorulan Sorular Hakkımızda İletişim

İdare ve Vergi Hukuku

İptal ve tam yargı davaları, yürütmeyi durdurma, idari para cezalarına itiraz, memur disiplin cezaları, imar para cezası ve yıkım kararları, vergi cezası, uzlaşma ve vergi davaları.

İdareye karşı hak aramada en sık yapılan hata, sürenin kaçırılmasıdır. İdare mahkemesinde dava açma süresi kural olarak 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gün, idari para cezasına sulh ceza hâkimliğinde itiraz süresi 15 gün, memur disiplin cezasına itiraz süresi ise yalnızca 7 gündür. Bu süreler tebliğin ertesi günü işlemeye başlar ve kaçırıldığında işlem ne kadar hukuka aykırı olursa olsun dava süreden reddedilir.

Bu sayfada hangi işleme hangi mercide ve kaç gün içinde itiraz edileceğini, iptal ve tam yargı davalarını, yürütmenin durdurulması şartlarını, memur disiplin cezalarını, imar para cezası ve yıkım kararlarını, vergi cezalarında uzlaşma ve indirim yollarını, 2026 harç ve parasal sınırlarını bulacaksınız.

Hangi işleme nerede, kaç gün içinde itiraz edilir?

İdari uyuşmazlıklarda doğru merciyi seçmek, süreyi tutturmak kadar önemlidir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan işlemleri özetler; özel kanunlarda farklı süre ve merci öngörülen durumlar saklıdır.

İşlemBaşvuru yeriSüre
İdari işlemin iptali (ruhsat iptali, atama, sınav, ihale dışı işlemler)İdare mahkemesiTebliğden itibaren 60 gün (İYUK m.7)
Vergi/ceza ihbarnamesi ve diğer vergi işlemleriVergi mahkemesiTebliğden itibaren 30 gün
Amme alacağı ödeme emriVergi mahkemesiTebliğden itibaren 15 gün (6183 s.K. m.58)
İhale, acele kamulaştırma, ÇED kararlarıİdare mahkemesi (ivedi yargılama)30 gün (İYUK m.20/A)
İdari para cezası (trafik, zabıta, İSG vb.)Sulh ceza hâkimliğiTebliğden itibaren 15 gün (Kabahatler K. m.27)
İmar para cezası ve yıkım kararıTaşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesiTebliğden itibaren 60 gün
Memur disiplin cezası (uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe durdurma)Önce disiplin kurulu / yüksek disiplin kurulu, sonra idare mahkemesiİtiraz 7 gün; dava itiraz sonucunun tebliğinden itibaren 60 gün
Devlet memurluğundan çıkarmaİdare mahkemesi (idari itiraz yolu yok)Tebliğden itibaren 60 gün
İdari eylemden doğan zarar (tam yargı)Önce ilgili idareye başvuru, sonra idare mahkemesiÖğrenmeden 1 yıl, her hâlde eylemden 5 yıl içinde başvuru; ret üzerine 60 gün

Sürelerde tatil günleri de sayılır; son gün tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe uzar. Süre adli tatilde (20 Temmuz – 31 Ağustos) bitiyorsa, tatilin bitimini izleyen günden itibaren 7 gün uzamış sayılır (İYUK m.8). Kendi sürenizi süre ve zamanaşımı kontrol aracımızla ön kontrol edebilirsiniz.

İdareye başvuru ve üst makama itiraz: süre nasıl etkilenir?

  • İdareden bir işlem isteme (İYUK m.10): İdare başvuruya 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve bu sürenin bitiminden itibaren dava açma süresi başlar. Kesin olmayan bir cevap verilmişse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvurudan itibaren 4 ayı geçemez.
  • Üst makama başvuru (İYUK m.11): Dava süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan (yoksa işlemi yapan makamdan) istenebilir. Bu başvuru işlemekte olan dava süresini durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve başvuruya kadar geçen gün sayısı da hesaba katılarak süre kaldığı yerden işler. Süre yeniden başlamaz; bu nokta sık karıştırılır.
  • İptalden sonra tazminat (İYUK m.12): Önce iptal davası açılıp kazanılırsa, kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde ayrıca tam yargı davası açılabilir. İptal ve tazminat talepleri tek dilekçede birlikte de ileri sürülebilir.

İptal davası ve tam yargı davası

İptal davası, bir idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, menfaati etkilenen kişi tarafından açılır. Amaç, işlemi baştan itibaren ortadan kaldırmaktır. Kamu görevlisinin atanması, ruhsatın iptali, işyerinin kapatılması, sınav sonucu, imar planı değişikliği tipik örneklerdir.

Tam yargı davası ise idari işlem veya eylem nedeniyle haklarına dokunulanların maddi ve manevi zararlarının tazmini için açılır. Belediye çalışması sırasında zarar gören araç veya bina, kamu hastanesindeki hizmet kusuru, yolda bakımsızlık nedeniyle yaralanma, hukuka aykırı olduğu yargı kararıyla belirlenen işlem yüzünden yoksun kalınan maaş bu kapsamdadır. İdari eylemden doğan zararda dava açılmadan önce idareye başvurmak zorunludur (İYUK m.13). Adli yargıdaki tazminat davalarıyla farkı için tazminat hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

İdare, mahkeme kararının gereğini en geç 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m.28). Kararın uygulanmaması, ayrıca tazminat sebebidir.

Yürütmenin durdurulması

Dava açmak, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, iki şart birlikte varsa yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27):

  1. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması,
  2. İşlem uygulanırsa telafisi güç veya imkânsız zarar doğacak olması.

Karar kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra verilir; yıkım gibi uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de verilebilir. Mahkeme teminat isteyebilir. Talebin kabul veya reddine karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde bölge idare mahkemesine bir defaya mahsus itiraz edilebilir. Vergi davalarında ise durum farklıdır: vergi mahkemesinde dava açılması, dava konusu vergi ve cezanın tahsilini kendiliğinden durdurur; ancak ihtirazi kayıtla verilen beyannameler ve tahsilat işlemlerine karşı açılan davalarda (ödeme emri gibi) yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.

İdari para cezasına itiraz

Kabahatler Kanunu’na göre idari para cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Süre içinde başvurulmazsa ceza kesinleşir; mücbir sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından itibaren 7 gün içinde başvuru yapılabilir. Başvuruyu kişi bizzat, kanuni temsilcisi veya avukatı yapabilir.

  • Ödeme ve indirim: Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse %25 indirim uygulanır. Cezayı ödemek itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
  • Kesinlik: 15.000 TL’ye kadar (dahil) cezalarda hâkimliğin kararı kesindir. Daha yüksek cezalarda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (süre 2024’te 7 günden iki haftaya çıkarıldı).
  • İdare mahkemesine gidenler: Özel kanununda idari yargı yolu gösterilen cezalar (ör. düzenleyici kurumların cezaları), vergi cezaları (vergi mahkemesi), yerleşik yargı uygulamasına göre imar para cezaları ve para cezasıyla birlikte aynı işlemde idari yargının görev alanına giren bir karar da verilmişse (işyeri kapatma, ruhsat iptali, trafikten men gibi) ceza bu kararla birlikte idare mahkemesinde incelenir (Kabahatler K. m.27/8).

Trafik cezalarına özgü ayrıntılar için trafik cezasına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Memur disiplin cezalarına itiraz

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda beş disiplin cezası vardır: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma. Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için en az 7 gün süre tanınmalıdır (DMK m.130).

  • Uyarma, kınama ve aylıktan kesme: Disiplin kuruluna itiraz edilir.
  • Kademe ilerlemesinin durdurulması: Yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir.
  • İtiraz süresi: Kararın tebliğinden itibaren 7 gün. Kurul, dosya kendisine ulaştıktan sonra 30 gün içinde karar vermek zorundadır (DMK m.135). Süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir.
  • Dava: Bütün disiplin cezalarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı idari itiraz yolu yoktur; tebliğden itibaren 60 gün içinde doğrudan dava açılır.
  • Zamanaşımı: Fiilin öğrenilmesinden itibaren uyarma–kademe durdurma cezalarında 1 ay, memurluktan çıkarmada 6 ay içinde soruşturmaya başlanmalı; her hâlde fiilden itibaren 2 yıl içinde ceza verilmelidir (DMK m.127). 2026’da yapılan değişiklikle, yargı kararıyla iptal edilen ceza belirli süre içinde yeniden verilebilir hâle geldi.

Uyarma cezasına karşı açılan davalar ile 486.000 TL’yi aşmayan davalar, 31 Temmuz 2026’dan itibaren tek hâkim tarafından görülmektedir.

İmar para cezası ve yıkım kararı

Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı tespit edildiğinde belediye yapıyı mühürler ve yapı tatil tutanağı düzenler; tutanağın yapıya asılmasıyla tebliğ yapılmış sayılır. Yapının imara aykırı olduğu bilgisi tapuya beyan olarak işlenmek üzere 7 gün içinde tapu müdürlüğüne bildirilir (İmar K. m.32).

  1. Yapı sahibi, tutanak tarihinden itibaren en çok 1 ay içinde yapıyı ruhsata uygun hâle getirebilir veya ruhsat alabilir.
  2. Bu yapılmazsa ruhsat iptal edilir ve belediye encümeni yıkım kararı verir; yıkım masrafı yapı sahibinden alınır.
  3. Aykırılığın tespitinden itibaren 10 iş günü içinde encümen, yapı sahibine ve müteahhide ayrıca imar para cezası verir (m.42). Ceza; yapı sınıfı, metrekare, ruhsatsızlık, yapının kamu alanında olması gibi ölçütlere göre artırımlı hesaplanır. Emlak vergisi birim değerine göre eklenen ilave ceza, tebliğden itibaren 1 ay içinde aykırılık giderilirse tahsil edilmez.

Yıkım kararı ve imar para cezasına karşı, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde 60 gün içinde dava açılır. Yıkım uygulanınca geri dönüşü olmadığından yürütmeyi durdurma talebi ilk dilekçede gerekçelendirilmelidir. Aynı fiil ayrıca imar kirliliği suçu yönünden ceza soruşturmasına konu olabilir. Yapı ve ruhsat süreçlerinin ayrıntısı için inşaat ve imar hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Vergi cezası: uzlaşma, indirim veya dava?

Vergi incelemesi sonucunda gelen vergi/ceza ihbarnamesine karşı üç yol vardır ve bunlar birbirini etkiler. 2 Ağustos 2024’ten beri (7524 s.K.) uzlaşma yalnızca cezalar için yapılabilir; vergi aslı uzlaşma konusu değildir.

YolKapsam ve şartSüreSonucu
Tarhiyat öncesi uzlaşmaVergi incelemesine dayanan vergi ziyaı cezası ve 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük cezaları; kaçakçılık (VUK m.359) cezaları hariçİnceleme sürecinde, ceza kesilmeden önceUzlaşılan cezaya dava açılamaz; uzlaşılamazsa sonradan tarhiyat sonrası uzlaşma istenemez
Tarhiyat sonrası uzlaşmaVergi ziyaı cezası ve 2026’da 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük / özel usulsüzlük cezaları; kaçakçılık cezaları hariçİhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 günUzlaşılan cezaya dava açılamaz, başka indirim uygulanmaz; uzlaşma olmazsa dava süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olur
Cezada indirim (VUK m.376)Vergi ve cezanın kalan yarısının vadesinde (teminatla 3 ay içinde) ödenmesi; dava açılmamasıİhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde vergi dairesine başvuruCezanın yarısı silinir; 40.000 TL’ye kadar usulsüzlük cezalarında indirim %50 artırımlı uygulanır
Vergi davasıTarhiyatın veya cezanın hukuka aykırı olduğu iddiasıTebliğden itibaren 30 günDava konusu kısmın tahsili durur; kaybedilirse vergi gecikme faiziyle tahsil edilir

Hangi yolun seçileceği; ceza tutarı, inceleme raporundaki tespitlerin gücü ve gecikme faizi yükü birlikte hesaplanarak belirlenmelidir. Uzlaşma talebinden, tutanak imzalanana kadar vazgeçilip indirim yolu seçilebilir. Uzlaşma görüşmesinde idarenin son teklifi tutanağa yazılır ve dava süresi bitene kadar yazılı olarak kabul edilebilir.

İstinaf, temyiz ve 2026 parasal sınırlar

İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır. Belirli davalarda bölge idare mahkemesi kararı da 30 gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilir. Parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır.

Konu (2026)Tutar / kural
İstinaf sınırıKonusu 55.000 TL’yi geçmeyen iptal, tam yargı ve vergi davalarında ilk derece kararı kesindir
Temyiz sınırıKonusu yaklaşık 1,66 milyon TL’yi aşan davalar ile memurluktan çıkarma, imar planı, düzenleyici işlem gibi kanunda sayılan davalar
Tek hâkim sınırı31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda 486.000 TL (7589 s.K.)
7589 sayılı Kanun değişikliğiBölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden verdiği kararlar, tek hâkimli davalar gibi istisnalar dışında temyiz edilebilir
İdare / vergi mahkemesi başvurma harcı732 TL (+ posta gideri avansı)
Yürütmeyi durdurma kararı harcı (idare)1.206 TL
İstinaf başvuru harcıİdari davalarda 2.002 TL; vergi davalarında 2.121,70 TL
Danıştay temyiz harcıİdari davalarda 3.608,50 TL; vergi davalarında 3.189,50 TL
Tam yargı davası karar harcıHükmedilen tutarın binde 68,31’i (dörtte biri peşin)
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesiİdare ve vergi mahkemesinde duruşmasız 40.000 TL, duruşmalı 52.000 TL (KDV hariç)

İdari yargıda inceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır. Yetkili mahkeme genellikle işlemi yapan idarenin bulunduğu yer; taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer, vergi davalarında vergiyi tarh eden vergi dairesinin bulunduğu yer mahkemesidir.

Adım adım idari dava süreci

  1. Tebliğ tarihinin tespiti: Tebligat zarfı, e-Devlet ya da e-Tebligat kaydı üzerinden sürenin başladığı gün belirlenir.
  2. Ön başvuru değerlendirmesi: Disiplin itirazı, üst makama başvuru, uzlaşma veya idareye başvuru şartı olup olmadığı incelenir.
  3. Dosyanın istenmesi: İşlemin dayanağı olan tutanak, rapor ve yazışmalar için bilgi edinme veya dosya inceleme başvurusu yapılır.
  4. Dava dilekçesi: Hukuka aykırılık gerekçeleri, deliller ve gerekiyorsa yürütmeyi durdurma ile duruşma talebi yazılır.
  5. Savunma ve ara kararlar: İdarenin savunmasına cevap verilir; keşif, bilirkişi incelemesi gerekiyorsa masraf yatırılır.
  6. Karar ve kanun yolu: Karar tebliğinden itibaren 30 gün içinde istinaf veya temyiz değerlendirilir; kazanılan kararın 30 gün içinde uygulanması takip edilir.

Gerekli belgeler

  • Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi (zarf, tebligat parçası, e-Tebligat kaydı)
  • İdareye yapılan başvurular, itiraz dilekçeleri ve verilen cevaplar
  • Tutanaklar, denetim ve inceleme raporları, bilirkişi raporları
  • Disiplin işlerinde soruşturma raporu, savunma yazısı ve özlük bilgileri
  • İmar işlerinde tapu kaydı, ruhsat, onaylı proje, yapı tatil tutanağı ve encümen kararı
  • Vergi işlerinde ihbarname, vergi inceleme raporu, uzlaşma tutanağı, defter ve belgeler
  • Tazminat talebinde zararı gösteren fatura, sağlık raporu ve gelir belgeleri

İdare ve vergi hukukunda yürüttüğümüz işler

  • İptal ve tam yargı davaları, yürütmeyi durdurma talepleri
  • Kamu görevlilerinin disiplin cezası, atama, görevden uzaklaştırma ve özlük hakları davaları
  • İdari para cezalarına sulh ceza hâkimliği ve idare mahkemesi nezdinde itiraz
  • İmar para cezası, yapı tatil ve yıkım kararlarına karşı davalar
  • Vergi incelemesi süreci, uzlaşma görüşmeleri, vergi ve ödeme emri davaları
  • Kamu ihaleleri, ruhsat, işyeri kapatma ve belediye işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklar
  • Yabancıların ikamet ve deport işlemleri için yabancılar hukuku kapsamında dava takibi
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Harçlar ve parasal sınırlar her yıl değişir; özel kanunlarda farklı süre ve merci öngörülebilir. Somut durumunuz için süre dolmadan bir avukata danışmanız önerilir.
Nasıl ilerliyor?

Bu alanda izlediğimiz yol

Tebliğ tarihi ve dava süresinin tespiti

İdareye başvuru, itiraz veya uzlaşma

Dava dilekçesi ve yürütmeyi durdurma talebi

Savunma, ara kararı ve bilirkişi aşaması

Karar, istinaf veya temyiz

Merak edilenler

İdare ve vergi hakkında sorulanlar

8 soru
İdari para cezasına itiraz süresi kaç gün, nereye yapılır?
Genel kural olarak idari para cezasına tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Vergi cezaları vergi mahkemesinde, imar para cezaları ve özel kanununda idari yargı yolu gösterilen cezalar ise idare mahkemesinde incelenir. Ceza işyeri kapatma veya ruhsat iptali gibi bir kararla birlikte verildiyse itiraz da idare mahkemesinde yapılır. Cezanın bir ay içinde ödenmesi %25 indirim sağlar ve itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
Memura verilen disiplin cezasına nasıl itiraz edilir?
Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yüksek disiplin kuruluna, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilir. Kurul 30 gün içinde karar verir. İtiraz reddedilirse idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasında idari itiraz yolu yoktur; tebliğden itibaren 60 gün içinde doğrudan dava açılır.
İdare mahkemesinde iptal davası açma süresi ne kadar?
Özel kanunda farklı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gündür. Süre işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı günü izleyen günden başlar. İhale ve acele kamulaştırma gibi ivedi yargılama konularında süre 30 gün, amme alacağı ödeme emrine karşı 15 gündür. Süre içinde üst makama başvuru yapılırsa süre durur; ret üzerine kaldığı yerden işlemeye devam eder.
Vergi cezasında uzlaşma mı daha avantajlı, indirim mi?
Cezada indirimde, vergi ve cezanın kalan yarısı vadesinde ödenirse cezanın yarısı silinir; bunun için 30 gün içinde vergi dairesine başvurmak gerekir. Uzlaşmada ise indirim oranı pazarlıkla belirlenir, ancak 2024’ten beri yalnız cezalar uzlaşma konusu olabilir, vergi aslı indirilemez. Uzlaşılan cezaya dava açılamaz. Doğru seçim ceza tutarına, inceleme raporunun gücüne ve gecikme faizine göre hesaplanarak yapılmalıdır.
Belediye yıkım kararı verdi, ne yapabilirim?
Yıkım kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yıkım bir kez uygulanınca geri dönüş olmadığından dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenmelidir. Yapı tatil tutanağından itibaren bir ay içinde yapı ruhsata uygun hâle getirilir veya ruhsat alınırsa mühür kaldırılabilir. Yıkımla birlikte verilen imar para cezasına da aynı davada itiraz edilebilir.
İdare mahkemesinde dava açmanın masrafı ne kadar?
2026’da idare ve vergi mahkemesinde başvurma harcı 732 TL’dir; buna posta gideri avansı eklenir. Yürütmeyi durdurma kararı verilirse idari davalarda 1.206 TL harç alınır. Tam yargı davalarında hükmedilen tutar üzerinden binde 68,31 oranında nispi karar harcı söz konusudur. Keşif ve bilirkişi incelemesi gerekirse ayrıca masraf yatırılır. Avukatlık asgari ücreti duruşmasız davada 40.000 TL, duruşmalı davada 52.000 TL’dir.
İdarenin verdiği zarar için tazminat nasıl istenir?
İdarenin eyleminden zarar görenler, zararı öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde önce ilgili idareye başvurmalıdır. İdare 30 gün içinde cevap vermez veya talebi reddederse 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Hukuka aykırı bir işlem nedeniyle zarar doğduysa, işlemin iptaliyle birlikte veya iptal kararından sonra tazminat istenebilir.
İdare mahkemesi kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir. Ancak 2026’da konusu 55.000 TL’yi geçmeyen davalarda ilk derece kararı kesindir. Memurluktan çıkarma, imar planı ve yüksek tutarlı davalar gibi kanunda sayılan davalarda bölge idare mahkemesi kararı da 30 gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilir.
WhatsApp Ara