Sağlık Hukuku ve Malpraktis
Hatalı teşhis ve tedavi, ameliyat, doğum, estetik ve diş hekimliği uygulamalarından doğan zararlarda tazminat, idareye başvuru, arabuluculuk ve ceza soruşturması takibi.
Malpraktis dosyalarında iki soru her şeyi belirler: Yaşanan sonuç tıbbın kabul ettiği bir komplikasyon mu, yoksa özen yükümlülüğünün ihlali olan bir kusur mu? Ve zarar özel bir sağlık kuruluşunda mı, kamu hastanesinde mi doğdu? Birincisi davanın esasını, ikincisi ise hangi merciye, hangi sürede başvurulacağını belirler. Devlet hastanesindeki bir hata için öğrenmeden itibaren 1 yıl içinde idareye başvurulmazsa, haklı bir talep esasına girilmeden kaybedilebilir.
Bu sayfada özel ve kamu hastanelerinde izlenecek yolu, zamanaşımı sürelerini, estetik ve diş hekimliği uygulamalarının farkını, suç duyurusu ile soruşturma izni sürecini, hasta hakları birimi ve CİMER başvurularının ne işe yaradığını, Adli Tıp ve bilirkişi aşamasını, 2026 masraflarını ve sık sorulan soruları bulacaksınız.
Komplikasyon mu, malpraktis mi?
Her istenmeyen sonuç hukuki sorumluluk doğurmaz. Komplikasyon, gerekli özen gösterilse bile ortaya çıkabilen ve tıp biliminin öngördüğü bir sonuçtur. Malpraktis ise standart tıbbi uygulamadan sapmadır: gerekli tetkikin yapılmaması, bulguların gözden kaçması, yanlış taraf ya da organ ameliyatı, vücutta yabancı cisim unutulması, hatalı ilaç veya doz, hijyen kurallarına uyulmaması, ameliyat sonrası takibin aksatılması gibi.
Uygulamada belirleyici olan üç unsur şudur: aydınlatılmış onamın içeriği ve imza zamanı, müdahale öncesi tetkiklerin eksiksizliği ve komplikasyon ortaya çıktıktan sonra ne kadar sürede, nasıl müdahale edildiği. Öngörülebilir bir komplikasyon bile geç fark edilmiş ya da yanlış yönetilmişse sorumluluk doğurabilir. Ayrımın genel çerçevesi için doktor hatası tazminat davası rehberimize bakabilirsiniz.
Özel hastane mi, devlet hastanesi mi? Merci ve süreler
Zararın hangi kurumda doğduğu, izlenecek yolu baştan değiştirir. Yanlış yargı koluna açılan dava görev yönünden reddedilir; bu sırada geçen yıllar çoğu zaman geri alınamaz.
| Hizmetin alındığı yer | Kime ve nereye | Dava öncesi şart | Süre |
|---|---|---|---|
| Özel hastane, tıp merkezi, poliklinik | Hastane işleteni ve hekim birlikte; tüketici mahkemesi | Dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu (6502 s.K. m.73/A) | Vekâlet ilişkisinde 5 yıl (TBK m.147/5); haksız fiilde 2 yıl / 10 yıl; fiil suçsa daha uzun ceza zamanaşımı |
| Muayenehane (serbest çalışan hekim veya diş hekimi) | Hekim; tüketici mahkemesi | Arabuluculuk zorunlu | Özel hastane ile aynı |
| Devlet hastanesi, eğitim ve araştırma hastanesi, şehir hastanesi, aile sağlığı merkezi | Hekime değil idareye; idare mahkemesinde tam yargı davası | Önce ilgili idareye yazılı başvuru (İYUK m.13) | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde eylemden itibaren 5 yıl içinde başvuru; ret ya da 30 gün cevapsızlıktan sonra 60 gün içinde dava |
| Devlet üniversitesi hastanesi | Üniversite (rektörlük); idare mahkemesi | Önce üniversiteye yazılı başvuru | Devlet hastanesi ile aynı |
Özel sağlık kuruluşlarında hasta, ücret karşılığında hizmet alan tüketicidir; Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, vekâlet ve eser sözleşmelerini de tüketici işlemi saydığından yerleşik uygulamada görevli mahkeme tüketici mahkemesidir. Dava, tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir. Talep edilen tutar 2026 için 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyeti görevlidir; ancak bedensel zarar içeren malpraktis talepleri çoğunlukla bu sınırı aşar ve arabuluculuk sonrası dava yoluna gidilir. Tüketici arabuluculuğunda anlaşma sağlanamazsa, tüketicinin payına düşen arabuluculuk ücreti kanundaki sınır içinde Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Kamu hastanelerinde hekim kamu görevlisidir ve Anayasa gereği görevinden doğan zarar için ona doğrudan dava açılamaz; sorumluluk hizmet kusuru üzerinden idareye aittir. İdareye yapılan başvuruda maddi ve manevi tazminat tutarlarının ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. İdare 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve 60 günlük dava süresi işlemeye başlar. Yetkili idare mahkemesi kural olarak hizmetin görüldüğü, yani hastanenin bulunduğu yerin idare mahkemesidir. Adli yargıda açılıp görevsizlikle reddedilen davadan sonra idare mahkemesine gidilirse ayrıca idareye başvuru şartı aranmaz (İYUK m.13/2). İdari yargı süreci için idare hukuku sayfamıza da bakabilirsiniz.
Zamanaşımı: hangi süre, ne zaman başlar?
Malpraktiste süre sorusunun tek bir cevabı yoktur; talebin dayanağına göre değişir. Bu yüzden dosyada her zaman en kısa ihtimal esas alınarak hareket edilmesini öneririz.
- Sözleşmeye aykırılık (özel hekim ve hastane): Hekim-hasta ilişkisi kural olarak vekâlet niteliğindedir ve Borçlar Kanunu vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar için 5 yıllık zamanaşımı öngörür (TBK m.147/5). Hastaneyle kurulan hasta kabul sözleşmesinde genel 10 yıllık sürenin uygulanması gerektiğini savunan görüşler de vardır; ancak dava planı 5 yıla göre yapılmalıdır.
- Haksız fiil: Zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl (TBK m.72).
- Fiil aynı zamanda suçsa: Ceza kanunundaki daha uzun dava zamanaşımı tazminat davasına da uygulanır. Taksirle yaralamada bu süre 8 yıl, taksirle öldürmede 15 yıldır (TCK m.66). Bu kural idare mahkemesindeki İYUK m.13 sürelerini uzatmaz.
- Kamu hastanesi: Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl içinde idareye başvuru. Bir yıllık sürenin, zararın ve idarenin sorumluluğunun öğrenildiği tarihten başladığı kabul edilir; kalıcı hasarın netleştiği rapor tarihi bu yüzden önemlidir.
- Estetik ve protez uygulamaları: Eser sözleşmesi ya da ayıplı hizmet olarak değerlendirilen taleplerde 2 yıllık kısa süreler gündeme gelebilir (TBK m.478; 6502 s.K. m.16); ağır kusur hâlinde bu süreler uzar.
Sürelerin ön kontrolü için süre ve zamanaşımı kontrolü aracını kullanabilirsiniz; kesin hesap, tedavi tarihleri ve raporlar görülerek yapılmalıdır.
Hata türüne göre dava yolu
| Uygulama | Hukuki nitelik | Dosyada öne çıkan konu |
|---|---|---|
| Hatalı veya gecikmiş teşhis | Özen borcunun ihlali (vekâlet) | Hangi tetkikin, ne zaman yapılması gerektiği; sevk zamanlaması |
| Cerrahi hata | Özen borcunun ihlali; fiil suç da olabilir | Ameliyat notu, anestezi formu, ameliyat sonrası gözlem kayıtları |
| Doğum ve kadın hastalıkları | Özen borcunun ihlali | Doğum eyleminin izlenmesi, NST kayıtları, sezaryen kararının zamanı |
| Estetik operasyon | Tedavi amacı taşımayan müdahalede eser sözleşmesi yaklaşımı ve sonuç taahhüdü | Vaat edilen sonuç, reklam ve yazışmalar, fotoğraflar, onamın kapsamı |
| Diş hekimi hatası (implant, protez, kanal) | Protez ve implantta eser sözleşmesi; tedavide vekâlet | Panoramik film ve tomografiler, uygulanan malzeme, sonraki hekimin tespitleri |
| Aydınlatılmış onam eksikliği | Hukuka aykırı müdahale | Riskin işleme özgü ve anlaşılır biçimde anlatılıp anlatılmadığı |
| Hastane enfeksiyonu, organizasyon eksikliği | Kurumun organizasyon kusuru | Enfeksiyon kontrol kayıtları, personel ve ekipman yeterliliği |
Estetik operasyon ve diş hekimi hatalarında eser sözleşmesi yaklaşımı
Tedavi amacıyla yapılan müdahalelerde hekim belirli bir sonucu değil, özenli davranmayı borçlanır; iyileşme sağlanamaması tek başına kusur değildir. Tedavi amacı taşımayan estetik operasyonlarda ise Yargıtay uygulaması, sözleşmeyi eser sözleşmesi olarak değerlendirme ve hekimin vaat ettiği sonuçtan sorumlu olduğunu kabul etme eğilimindedir. Bu durumda hasta, sonucun vaat edilenden ayrıldığını gösterdiğinde hekimin sorumluluktan kurtulması zorlaşır. Aydınlatma yükümlülüğü de estetikte daha sıkı yorumlanır: tıbbi zorunluluk olmadığı için küçük ihtimalli riskler dâhil anlatılmalıdır.
Diş hekimliğinde implant, köprü ve protez işleri çoğu zaman eser niteliğinde görülür; kanal tedavisi, çekim ve diş eti tedavileri ise özen borcu çerçevesinde değerlendirilir. Bu dosyalarda en sık yapılan hata, sorunlu uygulamanın başka bir hekim tarafından kayıt altına alınmadan sökülmesi ya da yenilenmesidir. Düzeltici işlemden önce film, tomografi ve fotoğraflarla mevcut durumun belgelenmesi, gerekirse mahkemeden delil tespiti istenmesi ispatı korur. Tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için tüketici hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
İspat yükü ve aydınlatılmış onam
Hasta, zararı ve zararın tıbbi müdahaleyle bağlantısını ortaya koymakla yükümlüdür; ancak kusurun tespiti büyük ölçüde tıbbi kayıtlar ve bilirkişi incelemesiyle yapılır. Hekimin ve hastanenin tuttuğu kayıtların eksik, çelişkili ya da sonradan düzenlenmiş olması, ispatı onların aleyhine çevirebilir.
Aydınlatılmış onamın usulüne uygun alındığını ispat yükü ise yerleşik uygulamada hekime ve sağlık kuruluşuna aittir. Onam; işlemin niteliğini, başarı şansını, işleme özgü riskleri, alternatif tedavileri ve işlem yapılmazsa doğacak sonuçları anlaşılır biçimde içermeli ve hastaya düşünmesi için makul süre tanınmalıdır. Ameliyat masasına giderken imzalatılan, genel ifadelerle dolu matbu form tek başına yeterli sayılmaz. Acil ve bilinci kapalı hastalarda, küçüklerde ve kısıtlılarda ise rızaya ilişkin ayrı kurallar uygulanır.
Tıbbi hata suç duyurusu ve soruşturma izni
Tıbbi uygulama hatası; taksirle yaralama (TCK m.89) veya taksirle öldürme (TCK m.85) suçunu oluşturabilir. Taksirle öldürmenin cezası 2 yıldan 6 yıla kadar hapistir. Taksirle yaralamanın temel cezası 24 Aralık 2025 tarihli değişiklikle 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasına çıkarılmıştır; kalıcı zararlarda ceza artırılır. Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73); bilinçli taksirle ağır yaralamada şikâyet aranmaz.
Önemli bir usul kuralı: 2022’den beri kamu ya da özel sağlık kuruluşunda çalışan hekim, diş hekimi ve diğer sağlık meslek mensuplarının muayene, teşhis ve tedavi işlemleri nedeniyle soruşturulması soruşturma iznine bağlıdır. İzni Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Mesleki Sorumluluk Kurulu verir; özel hastane hekimleri de bu kapsamdadır (3359 s.K. Ek m.18). Yükseköğretim Kanunu’ndaki soruşturma usulüne tabi öğretim elemanları bu kapsamın dışındadır. İznin verilmemesi kararına karşı şikâyetçi, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edebilir.
Ceza soruşturmasında alınan Adli Tıp raporu, tazminat dosyasında da önemli bir delildir; bu nedenle iki yol çoğu zaman birlikte değerlendirilir. Ancak ceza dosyasındaki kusur değerlendirmesi hukuk hâkimini bağlamaz ve ceza soruşturmasının sonucunu beklemek tazminat sürelerini durdurmaz. Suç duyurusu sürecinin genel işleyişi için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Hasta hakları birimi, SABİM ve CİMER başvuruları ne sağlar?
Her hastanede bulunan hasta hakları birimine ve il sağlık müdürlüğüne bağlı hasta hakları kuruluna başvurmak; bekletilme, bilgi verilmemesi, kayıtların teslim edilmemesi, saygısız davranış gibi sorunlarda hızlı sonuç verebilir. Kurul başvuruyu 30 gün içinde karara bağlar. Ancak Hasta Hakları Yönetmeliği açıkça tıbbi hata iddialarının kurul tarafından değerlendirilmeyeceğini söyler.
Sağlık Bakanlığı’na Alo 184 SABİM hattı veya CİMER üzerinden yapılan şikâyetler de idari inceleme ya da disiplin sürecini başlatabilir. Bu başvurular; tazminat davasının, İYUK m.13 kapsamındaki idareye başvurunun, arabuluculuğun veya savcılığa yapılacak şikâyetin yerine geçmez ve kural olarak bu süreleri durdurmaz. Bu yollara başvurulacaksa, hak arama süreleri ayrıca takip edilmelidir.
Adli Tıp Kurumu ve bilirkişi raporu süreci
- Kayıtların toplanması: Mahkeme, hastanelerden hasta dosyasının tamamını, görüntüleme kayıtlarını ve onam belgelerini ister. Eksik gelen dosya, eksik rapor demektir.
- Heyete gönderme: Dosya, Adli Tıp Kurumu’nun ilgili ihtisas kuruluna ya da üniversite hastanelerindeki ilgili uzmanlardan oluşan bir bilirkişi heyetine gönderilir. Heyette, uygulamanın yapıldığı branştan uzman bulunması önem taşır.
- Kusur ve illiyet raporu: Rapor; tıbbi standarda uyulup uyulmadığını, zararın bu uygulamadan kaynaklanıp kaynaklanmadığını ve varsa kusur oranını açıklar.
- İtiraz: Rapora, tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilmelidir (HMK m.281). Raporlar arasında çelişki varsa, çelişkiyi giderecek yeni bir heyet raporu istenir.
- Maluliyet ve hesap: Kusur belirlendikten sonra kalıcı maluliyet oranı ve aktüerya hesabıyla maddi tazminat tutarı ortaya konur; manevi tazminatı hâkim belirler.
Bu aşamalar nedeniyle malpraktis davaları İstanbul’da genellikle 2–4 yıl sürer; ek rapor veya istinaf aşaması süreyi uzatır. Dava öncesinde bağımsız bir uzman görüşü alınması, hem davanın açılıp açılmayacağına karar vermeyi hem de rapora itirazın içeriğini güçlendirir.
Zorunlu mesleki sorumluluk sigortası
Özel sağlık kuruluşlarında çalışan ve serbest çalışan hekim ile diş hekimleri, tıbbi kötü uygulama nedeniyle verebilecekleri zararlar için zorunlu mesleki malî sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır; kamu hekimleri için de kurum rücularına karşı sigorta zorunluluğu vardır (1219 s.K. Ek m.12). Sigorta, tazminatın tahsilini kolaylaştırır; ancak teminat tutarları sınırlıdır ve bu limiti aşan zarar hekim ile hastaneden istenmeye devam eder. Kamu hastanesi dosyalarında tazminatı idare öder; idarenin hekime rücu edip etmeyeceğine Mesleki Sorumluluk Kurulu karar verir ve bu durum hastanın alacağını etkilemez.
Malpraktis davasında istenebilecek tazminatlar
- Tedavi, ilaç, düzeltici operasyon ve ulaşım giderleri
- Geçici iş göremezlik süresindeki kazanç kaybı
- Kalıcı maluliyette çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması
- Sürekli bakım gerekiyorsa bakıcı gideri
- Estetik ve protez işlerinde ödenen ücretin iadesi veya indirimi
- Hastanın kendisi ve ağır bedensel zararda yakınları için manevi tazminat
- Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve yakınların manevi tazminatı
Hesaplama yöntemi ve kusur oranının tutara etkisi için tazminat hukuku sayfamızdaki açıklamalar malpraktis dosyalarına da uygulanır.
Dava masrafları ve avukatlık ücreti (2026)
| Kalem | 2026 tutarı / açıklama |
|---|---|
| Tüketici mahkemesi (özel hastane) | Tüketicinin açtığı dava harçtan muaftır (6502 s.K. m.73/2); tebligat ve bilirkişi için gider avansı yatırılır |
| Başvurma harcı (harca tabi davalar) | 732,00 TL |
| Nispi karar ve ilam harcı | Talep edilen tutarın binde 68,31’i; dörtte biri dava açılırken peşin ödenir. Tutar rapordan önce bilinemiyorsa kısmi dava açılıp talep aynı davada bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4); belirsiz alacak davası 31 Temmuz 2026’da kaldırılmıştır. |
| Tüketici arabuluculuğu ücreti | Anlaşma sağlanamazsa tüketicinin payı kanundaki sınır içinde Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır |
| Bilirkişi ve Adli Tıp giderleri | Dosyaya göre değişir; heyet raporu, ek rapor ve maluliyet incelemesi için ayrı avans istenebilir |
| İdare mahkemesi (kamu hastanesi) | Tam yargı davasında da başvurma harcı ve istenen tutar üzerinden nispi harç ödenir |
Harç muafiyeti yalnız tüketici mahkemesinde açılan davalar içindir; kamu hastanesine karşı idare mahkemesinde açılan tam yargı davasında harç ödenir. Dava kazanılırsa harç ve yargılama giderleri karşı taraftan alınır. Avukatlık ücreti dosyanın süresi ve rapor aşamaları dikkate alınarak ilk görüşmede yazılı olarak belirlenir; sonuca bağlı ücret kararlaştırılırsa oran dava değerinin %25’ini aşamaz (Av.K. m.164) ve ücret Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olamaz.
Dosya için gerekli belgeler
- Hasta dosyasının tamamı: epikriz, poliklinik ve servis notları, ameliyat ve anestezi notları, hemşire gözlem formları, konsültasyon kayıtları
- Görüntüleme ve tahliller: film, tomografi, MR kayıtları (yalnız raporları değil, görüntülerin kendisi)
- Onam belgeleri ve varsa bilgilendirme broşürleri
- Estetik ve diş işlerinde fiyat teklifi, yazışmalar, reklam veya sosyal medya paylaşımları, işlem öncesi ve sonrası fotoğraflar
- Sonraki tedavileri gösteren raporlar ve ikinci hekim görüşleri, fatura ve ödeme belgeleri
- Gelir belgeleri (bordro, SGK dökümü) ve varsa maluliyet raporu
- Ölüm hâlinde ölüm belgesi, otopsi raporu ve veraset ilamı
Hasta, kendisine ait sağlık kayıtlarını inceleme ve suretini alma hakkına sahiptir; kayıtlar hastaneden yazılı dilekçeyle istenmeli, e-Nabız’daki kayıtlar da ayrıca indirilmelidir.
Sağlık hukukunda yürüttüğümüz işler
- Özel hastane, tıp merkezi ve muayenehaneye karşı arabuluculuk ve tüketici mahkemesi davaları
- Devlet ve üniversite hastaneleri için idareye başvuru ve idare mahkemesinde tam yargı davaları
- Estetik operasyon, saç ekimi ve diş hekimi (implant, protez) uygulamalarından doğan uyuşmazlıklar
- Doğum sırasında anne veya bebeğin zarar görmesi ve ölüm dosyaları
- Tıbbi hata nedeniyle suç duyurusu, soruşturma izni kararlarına itiraz ve ceza dosyasında katılan vekilliği
- Adli Tıp ve bilirkişi raporlarına itiraz, delil tespiti talepleri
- Sağlık kayıtlarına erişim ve sağlık verilerinin hukuka aykırı paylaşımı
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve 2026 yılı mevzuatına göre hazırlanmıştır. Malpraktis dosyalarında süre ve görevli merci, hizmetin alındığı kuruma ve talebin dayanağına göre değişir; tıbbi kayıtlar incelenmeden kesin değerlendirme yapılamaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

