Aile ve Boşanma Hukuku
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı, ziynet alacağı ve koruma tedbirleri. İstanbul’un bütün aile mahkemelerinde dava takibi.
Boşanma, hukuken tek bir dava gibi görünse de iç içe geçmiş birden fazla talebi barındırır: evliliğin sona ermesi, nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki, mal paylaşımı, ziynet eşyası ve kimi zaman maddi-manevi tazminat. Bu taleplerin hangisinin aynı dosyada, hangisinin ayrı davada ileri sürüleceği; delillerin hangi aşamada sunulacağı ve tedbir kararlarının ne zaman isteneceği, sürecin hem uzunluğunu hem sonucunu doğrudan etkiler. Üstelik taleplerin her birinin ayrı bir süresi vardır ve bir kısmı kaçırıldığında bir daha istenemez.
Bu sayfada İstanbul’da boşanma davasının nasıl açıldığını, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki farkı, boşanma sebeplerini ve dava açma sürelerini, dilekçede nelere dikkat edileceğini, 2026 yılı dava masraflarını, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve ziynet taleplerini, 2024–2026 arasındaki mevzuat değişikliklerini ve en sık sorulan soruların yanıtlarını bulacaksınız.
Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma arasındaki fark
Türk Medeni Kanunu iki yol tanır. Eşler boşanmanın kendisi ve bütün sonuçları (nafaka, velayet, kişisel ilişki, mal paylaşımı, tazminat) üzerinde uzlaşmışsa anlaşmalı boşanma; bu konulardan birinde bile anlaşma yoksa çekişmeli boşanma söz konusudur.
| Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma | |
|---|---|---|
| Şart | Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı; eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin davasını kabul etmeli (TMK m.166/3) | Kanundaki boşanma sebeplerinden birinin ispatı; süre şartı yok |
| Duruşma | Çoğunlukla tek duruşma; hâkim eşleri bizzat dinler, vekille temsil yetmez | Ön inceleme, tahkikat ve tanık duruşmaları; vekille temsil yeterli |
| Süre (İstanbul) | Duruşma günü genellikle 1–4 ay içinde verilir | İlk derece mahkemesinde genellikle 1–2 yıl; istinafla daha uzun |
| Protokol | Zorunlu; hâkim uygun bulmazsa değişiklik önerir | Yok; talepleri mahkeme karara bağlar |
| Delil ve kusur | Delil ve kusur tartışması yapılmaz | Tanık, yazışma, rapor, kayıtlar; kusur nafaka ve tazminatı belirler |
Anlaşmalı boşanmada hâkim, eşlerin iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Hâkimin önerdiği değişikliği taraflar kabul etmezse dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz. Eşlerin ikisini birden aynı avukatın temsil etmesi, çıkar çatışması nedeniyle mümkün değildir.
Çekişmeli olarak açılan dava, yargılama sürerken eşler anlaşırsa anlaşmalı boşanmaya dönüştürülebilir; bu, uygulamada süreyi en çok kısaltan adımdır. Protokolde nelerin yer alması gerektiği için anlaşmalı boşanma rehberimize, çekişmeli davanın aşamaları için çekişmeli boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz.
Boşanma sebepleri ve dava açma süreleri
Çekişmeli boşanmada mahkeme, dilekçede gösterilen sebebin ispatlanıp ispatlanmadığına bakar. Kanun özel ve genel boşanma sebepleri öngörür; özel sebeplerde sebebin ispatı yeterlidir, ayrıca evliliğin temelinden sarsıldığı ispatlanmaz. Bazı sebeplerde dava hakkı belirli sürede kullanılmazsa düşer:
| Sebep | Dayanak | Dava açma süresi / özel şart |
|---|---|---|
| Zina (aldatma) | TMK m.161 | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde fiilden itibaren 5 yıl; affeden eşin dava hakkı yoktur |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | TMK m.162 | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde sebebin doğumundan itibaren 5 yıl; affeden eşin dava hakkı yoktur |
| Küçük düşürücü suç işleme, haysiyetsiz hayat sürme | TMK m.163 | Süre yok; her zaman dava açılabilir |
| Terk | TMK m.164 | Ayrılık en az 6 ay sürmeli; 4. ay dolmadan ihtar istenemez; hâkim veya noter ihtarından sonra 2 ay geçmeden dava açılamaz |
| Akıl hastalığı | TMK m.165 | Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespiti |
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (şiddetli geçimsizlik) | TMK m.166/1-2 | Süre yok; olayların ve kusurun ispatı |
| Anlaşmalı boşanma | TMK m.166/3 | Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması |
| Fiilî ayrılık (reddedilen davadan sonra) | TMK m.166/4 | Önceki boşanma davasının ret kararı kesinleştikten sonra 1 yıl ortak hayat yeniden kurulamamış olmalı |
Davaların büyük çoğunluğu evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanır. Bu sebepte ortak hayatın sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyecek derecede sarsılması aranır; tarafların kusur durumu da nafaka ve tazminatı belirler. Terk sebebinde, diğerini ortak konutu terke zorlayan veya haklı sebep olmadan dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Boşanma yerine 1 ile 3 yıl arasında ayrılık kararı da istenebilir (TMK m.167, m.171).
Eşiniz boşanmak istemiyorsa ne olur?
Boşanma için iki eşin de istekli olması gerekmez. Çekişmeli davada boşanma sebebi ispatlanırsa, karşı tarafın boşanmak istememesi karara engel değildir. Kanunun tanıdığı tek önemli istisna şudur: evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanan davada davacının kusuru daha ağırsa, davalı eş davaya itiraz edebilir. Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa mahkeme yine boşanmaya karar verebilir (TMK m.166/2).
Dava reddedilse bile yol kapanmaz: ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir. Bu süre 7532 sayılı Kanun’la 2024’te üç yıldan bir yıla indirilmiştir.
Aldatma (zina) nedeniyle boşanma
Aldatma, hem özel boşanma sebebi olan zina (TMK m.161) hem de genel sebep olan evlilik birliğinin sarsılması kapsamında ileri sürülebilir. Zina, cinsel birlikteliğin ispatını gerektirir; bunun ispatlanamadığı ama eşin başka biriyle duygusal yakınlık kurduğu, mesajlaştığı ya da birlikte görüldüğü durumlar uygulamada güven sarsıcı davranış olarak genel sebep içinde değerlendirilir ve ağır kusur sayılır. Zina bugün Türk hukukunda suç değildir; sonuçları aile hukuku içinde doğar.
- Süre: Zinaya dayanan dava, öğrenmeden itibaren 6 ay ve her hâlde fiilden itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır. Öğrendikten sonra uzun süre birlikte yaşamaya devam etmek af olarak yorumlanabilir.
- İspat: Tanık beyanları, eşin kendi gönderdiği mesajlar, fotoğraflar, otel ve seyahat kayıtları, sosyal medya paylaşımları kullanılabilir. Delil hukuka uygun yollarla elde edilmelidir.
- Sonuçları: Aldatan eş ağır kusurlu sayılacağından diğer eş maddi ve manevi tazminat isteyebilir; aldatan eşin yoksulluk nafakası talebi, kusuru daha ağır olduğu için kural olarak reddedilir. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin mal paylaşımındaki payını hakkaniyete göre azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m.236/2).
- Velayet: Aldatma tek başına velayeti kaybettirmez; ölçüt yine çocuğun üstün yararıdır.
Boşanma dilekçesi: nelere dikkat edilmeli?
Çekişmeli boşanmada dava dilekçesi, davanın çerçevesini çizen belgedir. Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra iddianın genişletilmesi yasağı başlar; karşı tarafın açık rızası olmadan yeni olay ileri sürülemez. Islah yoluyla bir defaya mahsus değişiklik mümkünse de bu yol masraflıdır ve sınırlıdır. Bu nedenle dilekçenin baştan eksiksiz hazırlanması, davanın sonucunu en çok etkileyen adımdır.
Bir boşanma dilekçesinde bulunması gerekenler
- Mahkeme ve taraflar: Yetkili aile mahkemesi, tarafların kimlik ve adres bilgileri, evlilik tarihi, ortak çocuklar ve yaşları.
- Hukuki sebep: Davanın hangi boşanma sebebine (veya sebeplerine) dayandığı; birden fazla sebep birlikte gösterilebilir.
- Somut olaylar: “Eşim bana kötü davranıyor” gibi genel ifadeler yerine tarih, yer ve kişilerle birlikte anlatılan olaylar.
- Deliller: Her olayın hangi tanık, yazışma, rapor ya da kayıtla ispatlanacağı; tanık adları ve adresleri.
- Tedbir talepleri: Tedbir nafakası, çocuğun dava süresince kimde kalacağı, ortak konutun kullanımı (TMK m.169).
- Sonuç talepleri: Boşanma, velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası (tutarı ve yıllık artış esasıyla), maddi ve manevi tazminat (tutarıyla), gerekirse ziynet eşyası.
- Ekler: Nüfus kayıt örneği, varsa koruma kararları, belgeler ve vekâletname.
İnternetteki hazır dilekçe örnekleri, somut olayı anlatmadığı için çoğu zaman ispat edilecek olguları ortaya koymaz; dilekçede yer almayan bir olayın sonradan ispatı ise ciddi biçimde zorlaşır.
İstanbul’da boşanma davası nasıl açılır? Adım adım süreç
- Ön hazırlık: Olayların, delillerin ve süre şartlarının (özellikle 6 ay/5 yıl) değerlendirilmesi; gerekiyorsa aile konutu şerhi ve koruma tedbiri başvurusu.
- Dilekçenin hazırlanması: Boşanma sebebi, olaylar, deliller ve bütün talepler tek dilekçede açıkça yazılır.
- Tevzi ve harç: Dava, yetkili adliyenin tevzi bürosunda ya da UYAP üzerinden açılır; harç ve gider avansı yatırılır.
- Dilekçeler aşaması: Karşı taraf 2 hafta içinde cevap verir ve isterse karşı dava açar; ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri gelir.
- Ön inceleme duruşması: Uyuşmazlık konuları belirlenir, sulh ihtimali sorulur, tedbir talepleri karara bağlanır.
- Tahkikat: Tanıklar dinlenir; çocuk varsa sosyal inceleme raporu alınır, nafaka için kolluk aracılığıyla ekonomik ve sosyal durum araştırması yapılır.
- Sözlü yargılama ve karar: Mahkeme boşanma, kusur, velayet, kişisel ilişki, nafaka ve tazminat hakkında hüküm kurar.
- İstinaf ve temyiz: Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde bölge adliye mahkemesine istinaf, istinaf kararının tebliğinden itibaren yine 2 hafta içinde Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılabilir (HMK m.345, m.361).
- Kesinleşme ve nüfus kaydı: Kanun yoluna gidilmez ya da feragat edilirse karar kesinleşir, mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir ve medeni hâl “boşanmış” olarak işlenir.
İstanbul’da hangi adliyede dava açılır?
Boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Eşler farklı ilçelerde oturuyorsa davacı bu seçeneklerden birini seçebilir; tanıkların ve tarafların ulaşımı bakımından bu seçim önemlidir.
| Adliye | Bağlı ilçeler |
|---|---|
| İstanbul Adliyesi (Çağlayan) | Bayrampaşa, Beşiktaş, Beyoğlu, Fatih, Kağıthane, Sarıyer, Şişli |
| Gaziosmanpaşa Adliyesi | Arnavutköy, Eyüpsultan, Gaziosmanpaşa, Sultangazi |
| Bakırköy Adliyesi | Bağcılar, Bahçelievler, Bakırköy, Esenler, Güngören, Zeytinburnu |
| Küçükçekmece Adliyesi | Avcılar, Başakşehir, Küçükçekmece |
| Büyükçekmece Adliyesi | Beylikdüzü, Büyükçekmece, Esenyurt |
| Silivri Adliyesi | Silivri |
| Çatalca Adliyesi | Çatalca |
| İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal) | Ataşehir, Çekmeköy, Kadıköy, Kartal, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli, Tuzla, Ümraniye, Üsküdar |
| Beykoz Adliyesi | Beykoz |
| Adalar Adliyesi | Adalar |
| Şile Adliyesi | Şile |
Yargı çevreleri zaman zaman değişebildiği için dava açmadan önce güncel durum UYAP üzerinden kontrol edilmelidir. İlçelerin hangi adliyeye bağlı olduğunu İstanbul adliyeleri sayfasında görebilirsiniz.
İstanbul’a özgü pratik notlar
- Adres ve tebligat: İstanbul içinde sık taşınma yaşandığı için davalının güncel adresinin doğru verilmesi önemlidir; tebligat sorunları ilk duruşmayı aylarca geciktirebilir.
- Sosyal inceleme: Çocuklu dosyalarda adliyelerdeki sosyal çalışma görevlileri ev ziyareti ve görüşme yapar; randevulara zamanında katılmak raporun gecikmesini önler.
- Tanık ulaşımı: Tanıklar farklı yakada oturuyorsa talimat yoluyla bulundukları yer mahkemesinde dinlenebilir; bu durum süreyi uzatabileceği için tanık listesi baştan planlanmalıdır.
- Dosya takibi: Duruşma günleri, ara kararlar ve gider avansı eksiklikleri e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’nda izlenebilir.
- Adli yardım: Avukat ücreti karşılanamıyorsa İstanbul Barosu Adli Yardım Bürosu’na başvurulabilir.
Boşanma davası masrafları (2026)
Boşanma davası, konusu para ile ölçülemeyen bir dava olduğu için maktu harca tabidir. 2026 yılında ödenen başlıca kalemler:
| Kalem | 2026 tutarı |
|---|---|
| Başvurma harcı | 732,00 TL |
| Peşin karar ve ilam harcı (maktu) | 732,00 TL |
| Gider avansı (tebligat, tanık, posta) | Dosyaya göre değişir; çekişmeli davada tanık ve rapor sayısıyla artar |
| Bilirkişi / sosyal inceleme | Gerekirse ayrıca avans istenir |
| Tazminat, ziynet veya katılma alacağı talebi | İstenen tutarın binde 68,31’i nispi harç; dörtte biri peşin |
| İstinaf başvurma harcı | 2.002,00 TL (kanun yoluna gidilirse) |
| Temyiz başvurma harcı | 3.608,50 TL (kanun yoluna gidilirse) |
Hesap örneği: 300.000 TL değerinde ziynet eşyası için dava açılırsa nispi karar harcı 300.000 × 0,06831 = 20.493 TL olur. Bunun dörtte biri olan 5.123,25 TL dava açılırken, kalanı karar aşamasında ödenir; buna 732 TL başvurma harcı ve gider avansı eklenir. Dava kazanılırsa harç ve giderler karşı taraftan istenir.
Avukatlık ücreti: 3 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre aile mahkemesinde görülen davalar için kararlaştırılabilecek en düşük ücret 62.000 TL’dir (KDV hariç); bu tutarın altında ücret kararlaştırılamaz. Gerçek ücret; davanın anlaşmalı ya da çekişmeli olmasına, nafaka, velayet ve tazminat taleplerine, tanık sayısına ve dosyanın süresine göre ilk görüşmede yazılı olarak belirlenir. Ayrıntılı döküm için boşanma davası masrafları ve avukat ücreti yazımıza bakabilirsiniz.
Ekonomik durumu dava masraflarını karşılamaya yetmeyenler, mahkemeden adli yardım talep edebilir; kabul edilirse harç ve giderler geçici olarak devletçe karşılanır.
Boşanma davası ne kadar sürer?
İstanbul aile mahkemelerinin yoğunluğu nedeniyle süreler kesin değildir; gerçekçi aralıklar şöyledir:
- Anlaşmalı boşanma: Duruşma günü genellikle 1–4 ay içinde verilir ve dava çoğunlukla tek duruşmada biter. Taraflar kanun yolundan feragat ederse karar hemen kesinleşir; aksi hâlde gerekçeli kararın tebliği ve iki haftalık istinaf süresi beklenir. Toplam süre çoğunlukla 2–5 aydır.
- Çekişmeli boşanma: İlk derece mahkemesinde çoğunlukla 1–2 yıl. Tanık sayısı, sosyal inceleme raporu, tebligat sorunları ve istinaf süreci (ortalama 6 ay–1,5 yıl ek) süreyi uzatır.
12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun’la HMK m.147’ye eklenen hükme göre duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz; bilirkişi incelemesinin uzaması veya talimat yoluyla işlem yapılması gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini göstererek daha uzun süre belirleyebilir. Bu kural 31 Temmuz 2026’dan itibaren uygulanmaktadır. Süreyi kısaltan en etkili iki adım ise dilekçede bütün talep ve delillerin eksiksiz gösterilmesi ve anlaşma zemini oluşursa davanın anlaşmalıya çevrilmesidir.
Dava öncesinde ve dava sürerken alınabilecek tedbirler
- Aile konutu şerhi: Eşlerden birinin adına kayıtlı olsa bile ailenin birlikte yaşadığı konut, diğer eşin açık rızası olmadan devredilemez ve üzerindeki haklar sınırlanamaz. Malik olmayan eş, tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir (TMK m.194). Şerh, konutun iyiniyetli üçüncü kişiye satılma riskine karşı en pratik korumadır.
- Geçici önlemler: Dava açılınca hâkim, eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımına ilişkin önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Tedbir nafakası ve çocuğun geçici olarak kimde kalacağı bu kapsamdadır.
- Mal kaçırmaya karşı: Mal paylaşımı alacağını tehlikeye sokacak devir ihtimali varsa ihtiyati tedbir istenebilir. Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler hesaba eklenir (TMK m.229).
- Koruma kararı (6284): Aile içi şiddet ya da tehdit varsa boşanma davasını beklemeden uzaklaştırma ve koruyucu tedbir kararı istenebilir. Başvuru kolluğa, mülki amire, Cumhuriyet savcılığına veya aile mahkemesine yapılabilir; şiddetin ispatı için delil veya belge aranmaz. Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilir, gerekirse uzatılır; karara aykırılıkta üç günden on güne, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır (6284 s.K. m.8, m.13). Ayrıntı: uzaklaştırma kararı nasıl alınır. Hayati tehlike hâlinde önce 112 aranmalıdır.
Nafaka: türleri, artırım ve kaldırma
Nafakada belirleyici olan taraflardan birinin “haklı” çıkması değil, ihtiyaç ve ödeme gücü dengesidir. Kanunda gelirin belirli bir yüzdesi gibi bir formül yoktur; hâkim tarafların gelirini, giderlerini ve sosyal durumunu birlikte değerlendirir.
| Nafaka türü | Kime, ne zaman | Kusurun etkisi | Ne zaman biter? |
|---|---|---|---|
| Tedbir nafakası (TMK m.169) | Dava süresince eşe ve çocuklara | Kusur aranmaz | Boşanma kararının kesinleşmesiyle |
| İştirak nafakası (TMK m.182) | Velayeti almayan ebeveynden çocuk için | Kusur aranmaz; çocuğun hakkıdır | Kural olarak çocuğun ergin olmasıyla; eğitim sürüyorsa yardım nafakası istenebilir (TMK m.328) |
| Yoksulluk nafakası (TMK m.175) | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe | İsteyenin kusuru daha ağır olmamalı; ödeyenin kusuru aranmaz | Yeniden evlenme veya ölümle kendiliğinden; fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması veya haysiyetsiz hayatta mahkeme kararıyla (TMK m.176) |
Artırım ve azaltım: Tarafların mali durumu değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176/4). Kararda yıllık artış esası (ör. TÜFE/ÜFE oranı) belirlenmişse artış kendiliğinden işler; belirlenmemişse artırım davası açılır. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177).
Süresiz nafaka tartışması: Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; karar 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanmıştır ve iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. İptal hükmü yürürlüğe girene kadar mevcut hüküm uygulanır; yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmamıştır ve verilmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez. Yeni süre düzenlemesi için kanun değişikliği beklenmektedir. 12. Yargı Paketi (7589 s.K.) nafakaya ilişkin bir değişiklik içermemektedir.
Nafaka ödenmezse ilama dayalı icra takibi yapılabilir; ödememe hâlinde icra ceza mahkemesine şikâyetle tazyik hapsi istenebilir. Ayrıntı: nafaka türleri ve hesaplanması.
Velayet, kişisel ilişki ve velayetin değiştirilmesi
Velayette tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ekonomik güç ya da boşanmada haklı çıkmak tek başına belirleyici değildir. Mahkeme; çocuğun yaşını, alıştığı düzeni, ebeveynlerin bakım imkânını ve tutumunu, kardeşlerin birlikte kalmasını değerlendirir; idrak çağındaki çocuğun görüşünü uzman eşliğinde alır ve sosyal inceleme raporuna başvurur. Velayeti almayan ebeveynle çocuk arasında kişisel ilişki mutlaka düzenlenir.
Velayet kararı kesin hüküm oluşturmaz. Yeni olgular ortaya çıkarsa hâkim gerekli önlemleri alır (TMK m.183); çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebilir (TMK m.349). Velayetin değiştirilmesi davası uygulamada şu hâllerde gündeme gelir:
- Çocuğun bakım, sağlık veya eğitiminin fiilen ihmal edilmesi, çocuğa kötü muamele
- Kişisel ilişkinin ısrarla engellenmesi: 7343 sayılı Kanun’la TMK m.182’ye eklenen hükümle mahkeme, kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması hâlinde velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar eder
- Velayet sahibinin çocuğun düzenini bozacak biçimde yer değiştirmesi
- İdrak çağındaki çocuğun diğer ebeveynle yaşamak istemesi ve bunun yararına olması
Velayet sahibinin yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez. Ayrıntı: velayet davası ve kişisel ilişki.
Boşanmada mal paylaşımı
1 Ocak 2002’den itibaren yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Evlilik içinde karşılığı verilerek edinilen mallar (maaş birikimi, bu gelirle alınan ev ve araç) edinilmiş maldır; evlilik öncesi mallar, miras ve bağış yoluyla gelenler, kişisel kullanım eşyası ve manevi tazminat alacakları kişisel maldır (TMK m.219–220). Hangi eşe ait olduğu ispatlanamayan mallar paylı mülkiyette, bir eşin bütün malları ise aksi ispatlanana kadar edinilmiş mal sayılır.
Mal paylaşımı, malların fiziken bölünmesi değil, bir alacak hakkıdır. Her eşin edinilmiş mallarından bu mallara ilişkin borçlar düşülerek artık değer bulunur; her eş diğerinin artık değerinin yarısını ister ve alacaklar takas edilir (TMK m.231, m.236). Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2); bu tarihten sonra edinilen mallar paylaşıma girmez, malların değeri ise tasfiye (karar) tarihine göre belirlenir.
Hesap örneği
Evlilik içinde kocanın maaşıyla alınan ve onun adına kayıtlı dairenin bugünkü değeri 6.000.000 TL, kalan kredi borcu 1.000.000 TL olsun; kocanın artık değeri 5.000.000 TL’dir. Kadının evlilik içinde kendi geliriyle aldığı aracın değeri 800.000 TL ve borcu yoksa artık değeri 800.000 TL’dir. Kadın, kocanın artık değerinin yarısı olan 2.500.000 TL’yi; koca, kadının artık değerinin yarısı olan 400.000 TL’yi isteyebilir. Takas sonucunda kadının net katılma alacağı 2.100.000 TL olur. Kişisel maldan yapılan katkılar (ör. evin peşinatının kadının evlilik öncesi birikiminden ödenmesi) varsa ayrıca değer artış payı ve denkleştirme hesaplanır (TMK m.227, m.230).
Süre ve usul: Mal rejiminin tasfiyesi davası boşanma davasından ayrı görülür; boşanma kararı kesinleşmeden karara bağlanamaz. Bu dava TMK m.178’deki bir yıllık süreye tabi değildir; boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. 7589 sayılı Kanun’la HMK’daki belirsiz alacak davası (m.107) 31 Temmuz 2026’dan itibaren açılacak davalar için yürürlükten kaldırılmıştır. Değeri bilirkişi raporuna bağlı alacaklarda artık kısmi dava açılıp HMK m.109/4 uyarınca talep, tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir. Ayrıntı: boşanmada mal paylaşımı ve edinilmiş mallar.
Ziynet eşyası davası
Yargıtay uygulamasında, doğrudan erkeğe takılan ve kadına özgü olmayan takılar erkeğe ait sayılır; bu ayrım son yıllarda istikrar kazanmıştır. Güncel uygulamada önce eşler arasında bir anlaşma olup olmadığına, yoksa ispatlanmış bir yöresel örf ve adete bakılır. İkisi de yoksa takı kime takıldıysa ona ait sayılır; ancak bilezik ve kolye gibi kadına özgü takılar kadına, kol saati gibi erkeğe özgü takılar erkeğe, kime takılmış olursa olsun o eşe aittir. Ziynetler, sahibi olan eşin kişisel malıdır. Ziynet alacağı mal rejiminin tasfiyesinden ayrı bir taleptir ve boşanma davası içinde ya da ayrı bir davada istenebilir. Boşanmanın eki niteliğinde görülmediği için TMK m.178’deki bir yıllık süreye bağlı değildir; yine de delillerin zayıflamaması için gecikmeden istenmesi önerilir.
- İspat: Takıların varlığı ve kime takıldığı düğün fotoğrafı ve videoları, tanıklar ve faturalarla gösterilir. Ziynetlerin karşı tarafta ya da ortak evde kaldığını veya elinden alındığını ispat yükü kural olarak talep eden eştedir; karşı tarafın beyanları veya mesajları ziynetleri aldığını gösteriyorsa, bunları geri verdiğini ispat yükü ona geçebilir.
- Bozdurma: Takıların ortak ihtiyaç için bozdurulduğu kabul ediliyorsa, bunun geri verilmemek üzere sahibinin rızasıyla yapıldığını ispat yükü bozduran eştedir.
- Talep şekli: Dilekçede ziynetlerin cins, gram ve adediyle tek tek gösterilmesi, aynen iadesi mümkün değilse dava tarihindeki bedelinin istenmesi gerekir. Harç, istenen değer üzerinden nispi olarak hesaplanır.
Boşanmada maddi ve manevi tazminat
Boşanma yüzünden mevcut ya da beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten maddi tazminat; boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan eş ise manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174). Tutarı; kusurun ağırlığı, evliliğin süresi ve tarafların ekonomik ve sosyal durumu belirler. Boşanma davasında istenmeyen tazminat ve yoksulluk nafakası talepleri, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı davayla istenmelidir; kanun bu süreyi zamanaşımı olarak düzenler (TMK m.178). Ayrıntı: boşanmada maddi ve manevi tazminat.
Boşanma davasında deliller: WhatsApp yazışmaları ve tanıklar
Çekişmeli boşanmada sonuç çoğu zaman delillere bağlıdır. Tanık beyanları, mesaj ve e-posta yazışmaları, sosyal medya paylaşımları, fotoğraflar, banka kayıtları, hastane ve kolluk kayıtları delil olarak sunulabilir. Hâkim delilleri serbestçe takdir eder; tarafların ikrarı boşanma sebebi bakımından hâkimi bağlamaz ve yemin delili kullanılamaz (TMK m.184). Delil hukuka uygun elde edilmiş olmalıdır (HMK m.189): eşin telefonuna gizlice casus yazılım yüklemek, şifresini kırmak ya da özel alanına izinsiz girmek suç oluşturabilir ve bu yolla elde edilen delil dikkate alınmayabilir. Eşin kendisinin gönderdiği mesajlar ve ortak kullanılan cihazlardaki kayıtlar ise uygulamada değerlendirilmektedir. Duyuma dayalı tanık anlatımlarının ispat gücü, olaya bizzat tanık olanlara göre zayıftır.
Boşanmada arabuluculuk mümkün mü?
Boşanma davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu değildir; aile hukukunda dava şartı arabuluculuk yoktur ve 7589 sayılı Kanun da bu konuda bir değişiklik getirmemiştir. Boşanmanın kendisi ve velayet gibi kamu düzenine ilişkin konular tarafların serbestçe tasarruf edebileceği konular olmadığından arabuluculukla sonuçlandırılamaz. Mal paylaşımı veya tazminat gibi mali konularda ihtiyari arabuluculuğa başvurulabilir; ancak aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (6325 s.K. m.1/2). Uygulamada eşlerin uzlaşması çoğunlukla avukatlar aracılığıyla hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolüyle sağlanır.
Yurt dışında boşanma ve kararın Türkiye’de tanınması
Yabancı bir mahkemede ya da idari makamda verilen boşanma kararı, Türkiye’de kendiliğinden nüfus kaydına işlenmez; işlenmediği sürece kişi Türkiye’de evli görünür, yeniden evlenme ve miras işlemlerinde sorun çıkar. İki yol vardır:
- Nüfusa doğrudan tescil: Karar verildiği devletin kanunlarına göre yetkili makamca verilmiş ve kesinleşmişse, Türk kamu düzenine açıkça aykırı değilse ve taraflar birlikte (taraflardan biri yabancı ya da ölmüşse Türk vatandaşı eş tek başına) başvuruyorsa, yurt dışında konsolosluklara, Türkiye’de taraflardan birinin yerleşim yerindeki il nüfus müdürlüğüne (Türkiye’de yerleşim yeri yoksa yönetmelikte sayılan il müdürlüklerinden birine) başvurularak tescil istenebilir (5490 s.K. m.27/A).
- Tanıma veya tenfiz davası: Ortak başvuru yapılamıyorsa ya da tescil reddedilirse Türk mahkemesinde tanıma davası açılır. Kararın kesinleşmiş olması, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve davalının savunma hakkına uyulmuş olması aranır; tanımada karşılıklılık şartı aranmaz (5718 s.K. m.54, m.58). Kararın yabancı makamlarca onaylı (apostilli) örneği, kesinleşme belgesi ve yeminli tercümeleri gerekir. Nafaka veya tazminat hükmünün Türkiye’de icrası isteniyorsa tenfiz talep edilir.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları Türkiye’de de boşanma davası açabilir. Türkiye’de yetkili mahkeme yoksa sırasıyla sâkin olunan yer, Türkiye’deki son yerleşim yeri, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir (5718 s.K. m.41); uygulanacak hukuk ve yurt dışı tebligat ayrıca değerlendirilir.
Boşanmadan sonra: soyadı, bekleme süresi ve nüfus kaydı
- Soyadı: Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa hâkim buna izin verebilir; koşullar değişirse koca iznin kaldırılmasını isteyebilir (TMK m.173). Çocuğun soyadı boşanmayla değişmez.
- Bekleme (iddet) süresi: Evliliği sona eren kadın 300 gün geçmeden evlenemez; doğurmakla süre biter. Önceki evlilikten gebe olmadığı anlaşılırsa ya da eski eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse mahkeme süreyi kaldırır (TMK m.132).
- Miras: Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz; boşanmadan önce yapılmış vasiyetlerle sağlanan haklar da kural olarak kaybedilir (TMK m.181).
- Kesinleşme şerhi: Kesinleşme şerhli karar örneğinin alınıp saklanması, soyadı, tapu, banka ve yurt dışı işlemlerinde gerekir.
Boşanmada süreler ve zamanaşımı: özet tablo
| Talep veya işlem | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Zina, hayata kast veya onur kırıcı davranışa dayanan dava | 6 ay / her hâlde 5 yıl | Öğrenme / olay tarihi |
| Davaya cevap dilekçesi | 2 hafta | Dava dilekçesinin tebliği |
| İstinaf ve temyiz başvurusu | 2 hafta | Gerekçeli kararın tebliği |
| Fiilî ayrılık nedeniyle yeni dava | 1 yıl beklenir | Önceki ret kararının kesinleşmesi |
| Ayrı davayla maddi-manevi tazminat ve yoksulluk nafakası | 1 yıl | Boşanma kararının kesinleşmesi |
| Mal rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı, değer artış payı) | 10 yıl | Boşanma kararının kesinleşmesi |
| 6284 koruma tedbiri | İlk defasında en çok 6 ay; uzatılabilir | Tedbir kararı |
| Kadının yeniden evlenmesi | 300 gün (mahkeme kaldırabilir) | Evliliğin sona ermesi |
Sürelerin çoğu hak düşürücü niteliktedir ya da karşı tarafça zamanaşımı olarak ileri sürülebilir; bu nedenle başlangıç tarihlerinin belgelerle tespit edilmesi önemlidir.
2024–2026 döneminde aile hukukunu etkileyen değişiklikler
- Fiilî ayrılık süresi kısaldı: 7532 sayılı Kanun’la TMK m.166/4 değiştirildi; reddedilen boşanma davasından sonra aranan süre üç yıldan bir yıla indi.
- Duruşma aralığı sınırı: 7589 sayılı Kanun’la (RG 31.7.2026) HMK m.147’ye duruşmalar arası sürenin kural olarak üç ayı geçemeyeceği hükmü eklendi.
- Belirsiz alacak davası kaldırıldı: Aynı Kanun’la HMK m.107 yürürlükten kaldırıldı; önceden açılmış davalara uygulanmaya devam eder. Mal paylaşımı ve ziynet gibi değeri bilirkişiyle belirlenen alacaklarda kısmi dava ve bir defalık artırım yolu (HMK m.109/4) öne çıktı.
- Süresiz nafaka: Anayasa Mahkemesi’nin Haziran 2026 kararıyla TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresi iptal edildi; karar 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Yeni kanuni düzenleme beklenmektedir.
- Değişmeyenler: 12. Yargı Paketi’nde aile mahkemelerinin görevi, boşanma usulü, nafaka, velayet veya arabuluculuğa ilişkin bir değişiklik yer almamaktadır.
Boşanma sürecinde sık yapılan hatalar
- Olayları dilekçede eksik anlatmak: İddianın genişletilmesi yasağı nedeniyle sonradan eklemek çoğu zaman mümkün olmaz.
- Süreleri kaçırmak: Zinada 6 aylık süre, tazminat ve yoksulluk nafakasında boşanmadan sonraki 1 yıllık süre geçince talep hakkı kaybedilir.
- Affetmiş görünmek: Aldatmayı öğrendikten sonra uzun süre olağan evlilik hayatını sürdürmek, dava hakkını ortadan kaldırabilir.
- Protokolde mal rejimini düzenlememek: Anlaşmalı boşanmada açık feragat ya da düzenleme yoksa, yıllar sonra mal paylaşımı davasıyla karşılaşılabilir.
- Nafakada artış esası istememek: Sabit tutarlı nafaka enflasyon karşısında kısa sürede değer kaybeder ve yeni davayı gerektirir.
- Hukuka aykırı delil toplamak: Hem delil dikkate alınmayabilir hem ceza soruşturmasına yol açabilir.
- Sosyal medyada dava hakkında paylaşım yapmak: Paylaşımlar karşı tarafça kusur delili olarak sunulabilir.
- Aile konutunu korumasız bırakmak: Şerh konulmadan satılan konutun geri alınması çok zorlaşır.
- Çocuğu sürece taraf yapmak: Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmek, sosyal inceleme raporuna yansır ve velayet talebini zayıflatır.
Aile hukuku alanında yürüttüğümüz işler
- Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması ve davanın takibi
- Çekişmeli boşanma davaları ve tedbir talepleri
- Nafaka artırım, azaltım ve kaldırma davaları
- Velayet, velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki düzenlenmesi
- Mal rejiminin tasfiyesi (katılma ve değer artış payı alacağı), ziynet alacağı
- 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri
- Soybağı davaları; yabancı mahkeme boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi
İlk görüşmeye hangi belgelerle gelmeli?
- Nüfus kayıt örneği ve evlenme cüzdanı fotokopisi
- Varsa daha önce alınmış tedbir, uzaklaştırma veya nafaka kararları; önceki boşanma dosyasının bilgileri
- Her iki tarafın gelir bilgisi: maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, vergi levhası, kira gelirleri
- Evlilik içinde edinilen taşınmaz, araç ve banka hesaplarına ait tapu, ruhsat, kredi ve hesap dökümleri
- Evlilik öncesi mal, miras veya bağışı gösteren belgeler (kişisel mal iddiası için)
- Ziynet eşyasına ilişkin düğün görüntüleri, fotoğraflar veya faturalar
- Çocuk varsa okul, sağlık ve günlük bakımı gösteren kayıtlar
- Delil olarak kullanmayı düşündüğünüz yazışma ve kayıtlar, tanık olabilecek kişilerin listesi
- Yurt dışı kararı varsa kararın onaylı örneği ve kesinleşme belgesi
Belgeler eksik olsa da ilk görüşme yapılabilir; ancak nafaka ve mal paylaşımı talepleri bu belgeler olmadan sağlıklı hesaplanamaz. Görüşmeyi yüz yüze ya da çevrim içi yapmak mümkündür.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve 2026 yılı mevzuatına göre hazırlanmıştır. Her dosyanın koşulları farklıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu alanda izlediğimiz yol
Ön görüşme ve dosya incelemesi
Anlaşma imkânı ve delil planı
Dava dilekçesi ve tedbir talepleri
Ön inceleme, tanık ve rapor aşaması
Karar, istinaf ve kesinleşme
Boşanma ve aile hakkında sorulanlar
23 soruAnlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?
Velayet neye göre veriliyor?
Nafaka ödemezsem ne olur?
Boşanma davası nerede açılır?
Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?
Kişisel ilişki günlerinde çocuk teslim edilmiyor, ne yapabilirim?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin 1 yıl sürmesi şart mı?
Çekişmeli boşanma davası anlaşmalıya dönüşebilir mi?
WhatsApp mesajları boşanma davasında delil olur mu?
Boşanma davası açmak için avukat tutmak zorunlu mu?
Boşanma davası açınca evden ayrılmak kusur sayılır mı?
Boşanma kararı ne zaman kesinleşir?
Boşandıktan sonra kadın ne zaman evlenebilir?
Boşanma davasında istenmeyen nafaka ve tazminat sonradan istenebilir mi?
Eşim boşanmak istemezse boşanabilir miyim?
Düğünde takılan altınlar boşanınca kime kalır?
Aldatılan eş mal paylaşımında daha fazla pay alabilir mi?
Süresiz nafaka kaldırıldı mı, ödediğim nafaka kesilir mi?
Boşanma öncesi eşimin evi satmasını nasıl önlerim?
Boşanma davası sürerken barışırsak ne olur?
Velayet boşanmadan sonra değiştirilebilir mi?
Boşanma dilekçesine sonradan yeni olay eklenebilir mi?
Bu konudaki yazılarımız
Yurt Dışında Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi
Yabancı ülkede alınan boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden nüfusa işlenmez. Eşler birlikte…
Aile Konutu Şerhi Nedir, Nasıl Konulur ve Nasıl Kaldırılır?
Ailenin yaşadığı ev eşlerden birinin adına kayıtlı olsa bile diğer eşin açık rızası olmadan satılamaz ve…
Velayetin Değiştirilmesi Davası: Sebepler, Süreç ve Deliller
Boşanmada verilen velayet kararı kesin değildir; koşullar değiştiğinde yeniden ele alınabilir. Bu rehberde…
Boşanma Dilekçesi Nasıl Yazılır? Bölümler, Talepler ve Süreler
Boşanma dilekçesi, çekişmeli davada mahkemenin neyi inceleyeceğini belirleyen belgedir; eksik olay, talep…

