Gayrimenkul ve Kira Hukuku
Kiracı tahliyesi, kira artışı ve kira tespiti, kira alacağı takibi, tapu iptali ve tescil, ön alım hakkı, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve kat karşılığı inşaat uyuşmazlıkları.
Kira ve taşınmaz uyuşmazlıklarında sonucu çoğu zaman doğru zamanda atılan adım belirler: ihtiyaç nedeniyle tahliye davası kira döneminin bitiminden sonraki 1 ay içinde, tahliye taahhüdüne dayalı takip taahhüt edilen tarihten itibaren 1 ay içinde başlatılmazsa hak bir sonraki kira yılına kalır. Ön alım (şufa) hakkı ise 25 Aralık 2025 ve sonrasındaki satışlarda artık satıştan itibaren en geç 1 yılda düşüyor. 2023’ten beri kira, ortaklığın giderilmesi ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak da zorunludur.
Bu sayfada kiraya verenin hangi sebeplerle ve hangi yoldan kiracıyı tahliye edebileceğini, kira ödenmediğinde adım adım ne yapılacağını, 2026 yasal kira artış sınırını ve kira tespit davasını, kiracının haklarını, tapu iptali, ortaklığın giderilmesi (12. Yargı Paketi ile gelen mirasçılar arası artırma dahil), ön alım ve ecrimisil davalarını, İstanbul’daki görevli mahkemeleri, 2026 masraflarını ve sık yapılan hataları bulacaksınız.
Sorununuz hangi yola gidiyor?
Kira ve gayrimenkul uyuşmazlıkları birbirine benzer görünse de her birinin başvurulacak mercii, arabuluculuk şartı ve süresi farklıdır. Yanlış yoldan başlamak, çoğu zaman aylar kaybettirir.
| Sorun | Başvurulacak yol | Merci | Önce arabuluculuk? |
|---|---|---|---|
| Kiracı kirayı ödemiyor | Tahliye talepli icra takibi ya da ihtar + tahliye davası | İcra dairesi ve icra mahkemesi / sulh hukuk | İcra takibinde hayır; davada evet |
| Kiracı taahhüt ettiği tarihte çıkmadı | Tahliye taahhüdüne dayalı icra takibi veya dava | İcra dairesi / sulh hukuk | İcra takibinde hayır; davada evet |
| Evde kendim, eşim ya da çocuğum oturacak | İhtiyaç nedeniyle tahliye davası | Sulh hukuk mahkemesi | Evet |
| Kira piyasanın çok altında kaldı | Kira tespit davası | Sulh hukuk mahkemesi | Evet |
| Depozito iade edilmiyor | Banka başvurusu, icra takibi veya alacak davası | Banka / icra dairesi / sulh hukuk | Davada evet |
| Hisseli taşınmazda anlaşamıyoruz | Ortaklığın giderilmesi davası | Sulh hukuk mahkemesi | Evet |
| Paydaş payını yabancıya sattı | Ön alım (şufa) davası | Asliye hukuk mahkemesi | Hayır |
| Tapu hileli ya da muvazaalı devredildi | Tapu iptali ve tescil davası | Asliye hukuk mahkemesi | Hayır |
| Taşınmazım izinsiz kullanılıyor | Elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davası | Asliye hukuk mahkemesi | Kural olarak hayır |
Arabuluculuk şartı; kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç), ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları için öngörülmüştür (HUAK m.18/B). Tapu iptali, ön alım ve kira ilişkisi bulunmayan ecrimisil davaları bu listede yer almaz.
Kiracı hangi sebeplerle tahliye edilebilir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşme süresi doldu diye kiracıyı çıkaramaz; belirli süreli sözleşme, kiracı en az 15 gün önce bildirimde bulunmadıkça aynı koşullarla bir yıl uzar (TBK m.347). Tahliye ancak kanunda sayılan sebeplerden birine dayanılarak istenebilir ve bu hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez (TBK m.354). Kiracının eşyalarını çıkarmak, kilidi değiştirmek ya da elektriği-suyu kestirmek gibi kendiliğinden yöntemler hukuka aykırıdır ve suç oluşturabilir.
| Tahliye sebebi | Şartı | Süre |
|---|---|---|
| Kiranın ödenmemesi (temerrüt) | Yazılı ihtarla verilen en az 30 günlük sürede ödeme yapılmaması (TBK m.315) | Süre bitince icra yoluyla ya da fesih ve dava yoluyla tahliye |
| İki haklı ihtar | Bir kira yılı içinde kiranın ödenmemesi nedeniyle iki yazılı haklı ihtar (TBK m.352/2) | Kira yılının bitiminden itibaren 1 ay içinde dava |
| Tahliye taahhüdü | Kiracının, kiralananın tesliminden sonra belirli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmesi (TBK m.352/1) | Taahhüt tarihinden itibaren 1 ay içinde icra takibi veya dava |
| Konut veya işyeri ihtiyacı | Kiraya verenin, eşinin, altsoyunun, üstsoyunun ya da bakmakla yükümlü olduğu kişinin gerçek ve samimi ihtiyacı (TBK m.350) | Belirli süreli sözleşmede sürenin bitiminden itibaren 1 ay |
| Yeni malikin ihtiyacı | Taşınmazı sonradan edinen malikin ihtiyacı (TBK m.351) | Edinmeden itibaren 1 ay içinde yazılı bildirim, 6 ay sonra dava |
| Yeniden inşa veya esaslı onarım | Kullanımı imkânsız kılan yeniden inşa, imar ya da esaslı tadilat | Sürenin bitiminden itibaren 1 ay |
| Kiracının aynı ilçede konutu olması | Kiracının ya da birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde sınırlarında oturmaya elverişli konutu varsa ve kiraya veren bunu sözleşme kurulurken bilmiyorsa (TBK m.352/3) | Sözleşmenin bitiminden itibaren 1 ay |
| 10 yıllık uzama süresi | Konut ve çatılı işyerinde 10 yıllık uzama süresinin dolması (TBK m.347) | Her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce yazılı bildirim |
Kiraya veren, dava açma süresi içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirirse dava açma süresi bir kira yılı uzar (TBK m.353). Bu bildirim, özellikle ihtiyacın süre bitimine yakın doğduğu durumlarda hakkı bir yıl korur. Tahliye yollarının ayrıntısı için kiracı tahliye yolları yazımıza bakabilirsiniz.
İhtiyaç nedeniyle tahliye davası: şartlar ve ispat
İhtiyaç nedeniyle tahliyede mahkeme, ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olup olmadığını araştırır; yalnızca “kendim oturacağım” demek yetmez. Uygulamada dikkate alınan başlıca durumlar şunlardır:
- Kiraya verenin kendisinin kirada oturması ya da oturduğu evden çıkmak zorunda kalması
- Evlenme, çocuğun üniversiteye başlaması, emeklilikle şehir değiştirme gibi somut bir olay
- Sağlık durumu nedeniyle asansörlü, zemin katta ya da hastaneye yakın bir konuta ihtiyaç
- Kiraya verenin ya da çocuğunun kiralanan işyerinde kendi işini kurma planı (işyeri ihtiyacı)
İhtiyaç dava tarihinde mevcut olmalı ve yargılama boyunca sürmelidir. Belirli süreli sözleşmede dava, sürenin bitiminden itibaren 1 ay içinde açılır; belirsiz süreli sözleşmede ise genel fesih dönemlerine (yerel âdet yoksa altı aylık kira dönemi sonu ve üç aylık fesih bildirimi; TBK m.329) göre belirlenen tarihten itibaren 1 ay içinde açılır. Arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede hak düşürücü süre işlemez (HUAK m.18/A-15); yine de başvurunun bu bir aylık süre içinde yapılması gerekir.
İhtiyaç nedeniyle tahliye edilen yeri kiraya veren, haklı sebep olmadıkça 3 yıl boyunca eski kiracıdan başkasına kiralayamaz. Bu yasağa aykırı davranırsa eski kiracıya, son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder (TBK m.355). Yeniden inşa amacıyla boşaltılan yerde de eski kiracının yeni bedelle kiralama önceliği vardır.
Tahliye taahhütnamesi: geçerlilik şartları
Tahliye taahhüdü, kiracının kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlendiği belgedir. Geçerli sayılması için:
- Yazılı olmalı ve kiracı (ya da yetkili temsilcisi) tarafından imzalanmalıdır. Noter onayı şart değildir; ancak noter onaylı taahhüt, icra takibine itiraz edildiğinde itirazın kaldırılmasını kolaylaştırır (İİK m.275).
- Kiralananın tesliminden sonra verilmelidir. Sözleşmeyle aynı anda, anahtar teslim edilmeden imzalatılan taahhütler baskı altında alındığı kabul edildiğinden geçersiz sayılır.
- Boşaltma tarihi belirli olmalıdır. Tarihi boş bırakılıp sonradan doldurulan taahhütlerde uyuşmazlık çıkar; bu iddiayı ileri süren kiracının ispat etmesi gerekir.
- Taahhüt edilen tarihten itibaren 1 ay içinde icra takibi başlatılmalı ya da dava açılmalıdır.
Taahhüde dayalı icra takibinde kiracıya tahliye emri gönderilir; kiracı 7 gün içinde itiraz edebilir, itiraz etmezse taşınmazı 15 günlük süre sonunda boşaltmak zorundadır (İİK m.272-274).
İki haklı ihtar ile temerrüt arasındaki fark
Temerrüt yolunda kira, ihtarla verilen 30 günlük sürede ödenmezse sözleşme feshedilir; kiracı sürede öderse tahliye istenemez. İki haklı ihtar yolunda ise kiracı ihtarlardan sonra borcu ödemiş olsa bile, aynı kira yılı içinde iki kez haklı ihtara sebep olduğu için kira yılının sonunda tahliye davası açılabilir. İhtarların farklı dönemlere ait kiralar için ve kira vadesi geldikten sonra çekilmesi gerekir; bu yol yalnızca dava ile kullanılabilir.
Kiracı kirayı ödemiyor: adım adım ne yapılır?
Kira ödenmediğinde kiraya veren, mahkemeye gitmeden icra dairesi aracılığıyla hem kira alacağını hem tahliyeyi isteyebilir. İlamsız icra yoluyla tahliyede zorunlu arabuluculuk aranmaz.
- Belgeleri toplayın: Kira sözleşmesi, ödenmeyen ayları gösteren banka dökümleri ve varsa yazışmalar.
- Tahliye talepli icra takibi başlatın: İcra dairesine yapılan takip talebi üzerine kiracıya ödeme emri gönderilir. Ödeme emri, TBK m.315’teki ihtarı da içerir.
- Süreleri izleyin: Kiracı 7 gün içinde itiraz edebilir; borcu ödemesi için süre, konut ve çatılı işyerinde 30 gündür (İİK m.269; TBK m.315).
- İtiraz yoksa: Kiracı itiraz etmez ve 30 günde ödemezse, bu sürenin bitiminden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden tahliye kararı istenir (İİK m.269/a).
- İtiraz varsa: Noter onaylı ya da imzası ikrar edilmiş sözleşme varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılması ve tahliye istenir. İtirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde bu yola gidilmezse aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapılamaz (İİK m.269). Adi yazılı sözleşmede imza inkâr edilirse genel mahkemede dava gerekebilir.
- Kararın uygulanması: İcra mahkemesinin tahliye kararı kesinleşme beklenmeden uygulanabilir; ancak kararın kiracıya bildirilmesinden itibaren 10 gün geçmesi gerekir (İİK m.269/c).
Kira alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147). Sözleşmede faiz oranı yoksa gecikmiş kiraya kanuni faiz istenebilir; 12. Yargı Paketi ile 31 Temmuz 2026’dan itibaren kanuni faiz, Merkez Bankası reeskont oranının yüzde sekseni esas alınarak belirlenmektedir (3095 s.K. m.1, 7589 s.K.). Kira ödenmediği için “sonraki bütün kiraların muaccel olacağı” ya da cezai şart ödeneceği yönündeki sözleşme maddeleri konut ve çatılı işyeri kiralarında geçersizdir (TBK m.346).
Kiraya veren, taşınmazda bulunan eşyalar üzerinde işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan altı aylık kira için hapis hakkına sahiptir (TBK m.336); kiracı eşyayı gizlice götürürse icra dairesi aracılığıyla 10 gün içinde geri getirtilebilir. Bu hak da icra dairesi eliyle kullanılır; eşyaya kendiliğinden el koymak hukuka aykırıdır.
Tahliye kararından sonra: boşaltma nasıl yapılır?
Mahkeme kararı ya da icra mahkemesi kararı kendiliğinden uygulanmaz; icra dairesine verilir. Mahkemenin tahliye ilamı için kiracıya 7 gün içinde taşınmazı teslim etmesi gerektiğini bildiren icra emri gönderilir (İİK m.26). Süresinde çıkılmazsa icra memuru, gerekirse kolluk yardımıyla, taşınmazı boşaltıp kiraya verene teslim eder. İçeride kalan eşya kiracıya ya da yakınına teslim edilir; kimse yoksa masrafı peşin alınarak güvenli bir yerde muhafaza ettirilir. Taşınmazda kiracıdan başka biri oturuyorsa ve haklı olduğuna dair resmî belge gösteremezse o kişi de tahliye edilir; kiracının eşi, çocukları ve birlikte oturan yakınları üçüncü kişi sayılmaz (İİK m.276).
Kira artış oranı 2026 ve kira tespit davası
2026’da yasal artış sınırı
Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira yılındaki artış, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını (TÜFE 12 aylık ortalaması) geçemez; bu kural bir yıldan uzun sözleşmelerde de uygulanır (TBK m.344). Konut kiralarına bir süre uygulanan %25’lik geçici sınır 1 Temmuz 2024 itibarıyla sona ermiştir. Taraflar daha düşük bir oran kararlaştırabilir; daha yüksek oran fazlası yönünden geçersizdir.
| Kira yılının yenilendiği ay | Yasal azami artış (TÜFE 12 aylık ortalama) |
|---|---|
| Temmuz 2026 | %32,03 |
| Ağustos 2026 | %31,90 |
| Eylül 2026 | %31,79 |
| Ekim 2026 | %31,49 |
| Kasım 2026 | %31,23 |
Hesap örneği: Aylık kirası 25.000 TL olan ve kira yılı Kasım 2026’da yenilenen bir konutta artış en fazla 25.000 × %31,23 = 7.807,50 TL olabilir; yeni kira en çok 32.807,50 TL olur. Sözleşmede “her yıl %50 artış” yazsa bile kiracı bu tutarın üzerini ödemek zorunda değildir. Oranlar her ayın 3’ünde TÜİK tarafından açıklanır; ayrıntı ve güncel oranlar için kira artış oranı 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kira tespit davası
Kira tespit davası, kira bedelinin mahkemece yeniden belirlenmesi için açılır. Kiraya veren kadar kiracı da, örneğin sözleşmede artış hükmü bulunmadığında fahiş bir artış talebine karşı bu davayı açabilir.
- Sözleşmede artış oranı belirlenmemişse her yıl açılabilir; hâkim TÜFE sınırını aşmamak üzere kiralananın durumuna göre hakkaniyete uygun karar verir.
- 5 yıldan uzun süren ya da 5 yıldan sonra yenilenen kiralarda ve sonraki her 5 yılın sonunda hâkim, TÜFE değişimini, kiralananın durumunu ve emsal kira bedellerini birlikte değerlendirerek yeni bedeli belirler. Bu yolla belirlenen bedel, sonraki yıllarda yeniden TÜFE sınırına göre artar.
- Yeni bedelin o kira yılı başından geçerli olması için dava, yeni dönemin başlangıcından en geç 30 gün önce açılmalı ya da bu süre içinde kiracıya yazılı artış bildirimi yapılıp dava yeni dönem sonuna kadar açılmalıdır. Sözleşmede artış hükmü varsa yeni dönem sonuna kadar açılan davada da bedel dönem başından geçerli olur (TBK m.345).
- Kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa 5 yıl geçmedikçe bedel değiştirilemez; aşırı ifa güçlüğü hâli saklıdır.
Varsayımsal örnek: Altı yıldır aylık 14.000 TL kira ödenen bir dairede bilirkişi, bölgedeki emsal kiraları 30.000 TL civarında bulabilir. Mahkeme emsal bedele doğrudan hükmetmez; uzun süreli kiracı lehine takdir ettiği hakkaniyet indirimini uyguladıktan sonra bedeli emsalin bir miktar altında belirler. İndirim oranı dosyaya göre değişir. Dava sürerken kiracı eski bedeli ödemeye devam etmelidir; karar kesinleşince oluşan fark geriye dönük istenebilir. Ayrıntı: kira tespit davası.
Kiracı iseniz: haklarınız
- Sözleşmenin uzaması: Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, süre bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar; kiraya veren süre bitti diye tek başına sözleşmeyi sona erdiremez.
- Ev satılırsa: Kiralanan satılır ya da başka biri adına tescil edilirse yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur (TBK m.310). Yeni malik ancak ihtiyacı varsa ve kanundaki bildirim ve sürelere uyarak tahliye isteyebilir. Kiracılık hakkı sözleşmeyle tapuya şerh de verdirilebilir (TBK m.312).
- Depozito (güvence bedeli): En fazla 3 aylık kira bedeli kadar olabilir; para olarak verilmişse kiraya verenin onayı olmadan çekilmemek üzere vadeli bir banka hesabına yatırılır (TBK m.342).
- Yasaya aykırı artış: TÜFE sınırını aşan artış kararlaştırılmışsa fazla kısım ödenmek zorunda değildir; fazla ödenen kısım geri istenebilir.
- Ek ödeme yasağı: Kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında ödeme yükümlülüğü getirilemez; geç ödemede cezai şart gibi hükümler geçersizdir (TBK m.346).
- Aidat ve giderler: Isıtma, aydınlatma, su gibi kullanma giderleri sözleşmede aksi yoksa kiracıya aittir (TBK m.341); zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülükler kural olarak malike aittir (TBK m.302). Binanın esaslı onarımı ve demirbaş yenileme giderleri de malike düşer.
- Ayıplı kiralanan: Rutubet, kalorifer arızası gibi kullanımı engelleyen ayıplar varsa kiracı giderilmesini, kira indirimini ya da tazminat isteyebilir (TBK m.305-307).
- Aile konutu: Aile konutu olarak kiralanan evde kiracı, eşinin açık rızası olmadan sözleşmeyi feshedemez; kiracı olmayan eş, kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olabilir (TBK m.349).
- Olağan yıpranma: Kiracı, sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve yıpranmadan sorumlu değildir. Kiraya veren, teslim sırasında gördüğü eksiklikleri hemen yazılı bildirmezse, olağan incelemeyle anlaşılamayacak ayıplar dışında kiracı sorumluluktan kurtulur (TBK m.334-335).
Kiracının ölümü hâlinde mirasçılar, yasal fesih süresine uyarak sözleşmeyi en yakın fesih dönemi sonu için feshedebilir; ölen kiracıyla aynı konutta oturanlar ise sözleşmeyi sürdürebilir (TBK m.333, 356). Konut ve çatılı işyerinde kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadan evi başkasına kiralayamaz ya da kullanım hakkını devredemez (TBK m.322).
Ev sahibi depozitoyu vermiyor: adım adım
- Taşınırken anahtarı tutanakla teslim edin; evin durumunu tarihli fotoğraf ve videoyla belgeleyin.
- Depozito bankadaki vadeli hesaptaysa: kiraya veren, sözleşmenin sona ermesinden itibaren 3 ay içinde size karşı dava ya da icra takibi başlattığını bankaya yazılı bildirmezse, banka depozitoyu sizin talebinizle iade etmek zorundadır (TBK m.342).
- Depozito elden ya da ev sahibinin hesabına verildiyse noter ihtarnamesiyle iade isteyin ve banka dekontu gibi ödeme belgelerini saklayın.
- İade edilmezse ilamsız icra takibi başlatılabilir; itiraz edilirse arabulucuya başvurulup ardından sulh hukuk mahkemesinde itirazın iptali davası açılır.
- Ev sahibi hasar iddia ediyorsa, yalnız olağan kullanımı aşan ve belgelenen hasar tutarı depozitodan düşülebilir; kiracı tespit için mahkemeden delil tespiti isteyebilir.
Kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk
1 Eylül 2023’ten beri kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda (kira tespiti, tahliye, kira alacağı, depozito davası gibi) dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. Aynı kural paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında da geçerlidir. Kira alacağı ve tahliye için ilamsız icra takibi başlatmak ise arabuluculuk gerektirmez.
- Başvuru yeri: Uyuşmazlık için yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosu.
- Süre: Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde en fazla 1 hafta uzatabilir.
- Katılmamanın sonucu: Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemesi gereken yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir (HUAK m.18/A-11, 7531 s.K. ile değişik).
- Anlaşma belgesi: Kira ve taşınmaz uyuşmazlıklarında anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; taşınmazla ilgili belgelerde şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Taşınmazın devrine ilişkin şerhli anlaşma belgesiyle tapuda resmî senet düzenlenmeden tescil istenebilir.
- Ücret: Anlaşma sağlanamazsa ya da görüşme iki saatten kısa sürerse iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Anlaşma hâlinde ücret, tahliyede bir yıllık kira bedelinin yarısı, kira tespitinde bir yıllık kira farkı üzerinden hesaplanır; 2026 tarifesine göre anlaşmalı dosyada en az 9.000 TL, ortaklığın giderilmesinde en az 13.000 TL’dir ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
Tapu iptali ve tescil davası
Tapu kaydı gerçek hukuki duruma aykırıysa yolsuz kaydın silinerek taşınmazın gerçek hak sahibi adına yazılması tapu iptali ve tescil davasıyla istenir. En sık sebepler muris muvazaası (mirastan mal kaçırma), vekâlet görevinin kötüye kullanılması, hukuki ehliyetsizlik, hile ve korkutma, inançlı işlem ve kazandırıcı zamanaşımıdır.
| Dava sebebi | Süre |
|---|---|
| Muris muvazaası | Süreye bağlı değil |
| Vekâletin kötüye kullanılması | Süreye bağlı değil |
| Ehliyetsizlik (ayırt etme gücü yokluğu) | Süreye bağlı değil |
| Hata, hile, korkutma | Öğrenmeden (korkutmada korkunun etkisinin kalkmasından) itibaren 1 yıl |
| Saklı payın ihlali (tenkis) | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 10 yıl |
Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır; bu yetki kesindir (HMK m.12). Tapu siciline güvenerek iyiniyetle taşınmaz edinen üçüncü kişinin kazanımı korunduğu için, davayla birlikte tapuya ihtiyati tedbir şerhi konulması istenmelidir; aksi hâlde taşınmaz yargılama sırasında devredilirse talep tazminata dönüşebilir. Ayrıntı: tapu iptal ve tescil davası. Mirastan mal kaçırma iddialarında aynı dava muris muvazaasına dayanır.
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) ve 2026 değişikliği
Hisseli bir taşınmazda paydaşlar paylaşım konusunda anlaşamazsa her paydaş ortaklığın giderilmesi davası açabilir (TMK m.698-699). Dava öncesi arabuluculuk zorunludur; dava taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde, bütün paydaşların davada yer almasıyla görülür. Henüz paylaşılmamış miras taşınmazlarında da mirasçılardan biri dava açabilir; bu dosyalarda mirasçılık belgesi baştan hazırlanmalıdır.
- Mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğine bakar; değer farkı para eklenerek denkleştirilebilir.
- Aynen bölme uygun değilse ya da taşınmaz önemli değer kaybına uğrayacaksa açık artırmayla satışa karar verir.
- Satış kesinleşen karardan sonra satış memurluğu eliyle, elektronik satış portalında yapılır; bedel paylar oranında dağıtılır.
12. Yargı Paketi (7589 s.K., RG 31.7.2026) ile gelen değişiklik: Bütün maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü bir kişinin payının bulunmadığı taşınmazlarda, satış kararı verilirse birinci artırma yalnızca malik mirasçılar arasında yapılır. Bu artırmada teklifler muhammen kıymetin %100’ünü geçmelidir; alıcı çıkmazsa ikinci artırma herkese açık yapılır ve muhammen kıymetin %50’si esas alınır. Bu usul bir defaya mahsus uygulanır ve değişiklikten önce ilanı yapılmış artırmalara uygulanmaz. Böylece aile evinin değerinin altında yabancı alıcılara geçmesi riski azalır; ancak mirasçıların satın alma bedelini piyasa değeri üzerinden hazırlaması gerekir.
Yine aynı değişiklikle, ihaleyi alıp bedeli süresinde yatırmayan alıcının teminatı iade edilmez; satış masrafları düşüldükten sonra paydaşlara payları oranında ödenir, bedeli yatırmayan bir paydaşsa teminatın tamamı diğer paydaşlara kalır. Ayrıca bu alıcıya teklif ettiği bedelin %5’i oranında idari para cezası verilir. Miras paylaşımının bütün adımları için miras paylaşımı nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Ön alım (şufa) hakkı: süreler kısaldı
Paylı mülkiyetteki bir taşınmazda paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşlar alıcıya karşı dava açarak payı öncelikle satın alabilir (TMK m.732). Bağış, trampa ya da paydaşlar arasındaki satışlarda; cebrî artırmayla ve Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlarda ön alım hakkı kullanılamaz. Elbirliği mülkiyetinde (paylaşılmamış mirasta) yasal ön alım hakkı yoktur.
7571 sayılı Kanun (RG 25.12.2025) ile yapılan değişiklikler:
- Satış, alıcı ya da satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Hak, bildirimden itibaren 3 ay ve her hâlde satıştan itibaren 1 yıl geçmekle düşer (önceden 2 yıldı). 25 Aralık 2025’ten önce yapılan satışlarda eski süre uygulanır.
- Payın bedeli artık tapuda gösterilen satış fiyatı değil, hâkim tarafından belirlenen rayiç bedeldir. Davacı, rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini hâkimin verdiği kesin süre içinde nakden yatırmazsa payın adına tesciline karar verilemez. Bu kural, değişiklikten önce açılmış davalara da uygulanır.
- Ön alım hakkından genel olarak feragat resmî şekilde yapılır ve tapuya şerh verilir; belirli bir satışta hakkı kullanmaktan vazgeçmek için yazılı şekil yeterlidir.
Ön alım davası taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır ve arabuluculuk şartına tabi değildir. Süre hak düşürücü olduğundan, noter bildirimi alan paydaşın vakit kaybetmeden rayiç değer araştırmasına ve bedel hazırlığına başlaması gerekir.
Ecrimisil (haksız işgal tazminatı)
Ecrimisil, bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kötüniyetli zilyetten istenen kullanım bedelidir (TMK m.995). Kira sözleşmesi olmadığı için “kira” değil, haksız kullanımın karşılığıdır; tutarı bilirkişi tarafından taşınmazın emsal kira değeri esas alınarak belirlenir. Tipik örnekler:
- Kira sözleşmesi sona erdiği hâlde çıkmayan ya da sözleşmesiz oturan kişi
- Miras kalan evde tek başına oturan ve diğer mirasçıları kullanımdan dışlayan mirasçı
- Arsanın bir kısmına izinsiz yapı yapan ya da bahçeyi kullanan komşu
Ecrimisil, Yargıtay uygulamasında kira alacakları gibi 5 yıllık zamanaşımına tabi tutulur; dava ya da takip tarihinden geriye doğru en çok 5 yıl istenebilir. Paydaşlar arasında ise kural olarak kullanan paydaşa önce ihtarname gönderilerek kullanımdan dışlandığınızın bildirilmesi (intifadan men) gerekir; ecrimisil bu tarihten sonrası için hesaplanır. Hazineye veya belediyeye ait taşınmazların işgalinde ise idare, ecrimisili idari işlemle tahakkuk ettirir; bu işleme karşı yol farklıdır.
Ecrimisil davası çoğunlukla elatmanın önlenmesi (müdahalenin men’i) ile birlikte asliye hukuk mahkemesinde açılır. 12. Yargı Paketi ile belirsiz alacak davası (HMK m.107) 31 Temmuz 2026’dan sonra açılacak davalar için kaldırıldı; tutarın bilirkişiyle belirleneceği ecrimisil taleplerinde artık kısmi dava açılıp talep aynı davada bir defaya mahsus artırılabiliyor ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinde kesilmiş sayılıyor (HMK m.109/4).
Kat karşılığı inşaat, kat mülkiyeti ve yabancıların taşınmaz edinimi
- Kat karşılığı inşaat: Müteahhidin gecikmesi, eksik ya da ayıplı yapımı, cezai şart ve sözleşmenin feshi. Ayrıntı: kat karşılığı inşaat sözleşmesi.
- Kat mülkiyeti: Aidat, ortak alan kullanımı ve yönetim uyuşmazlıkları sulh hukuk mahkemesinde görülür ve dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Kesinleşen işletme projeleri ile kat malikleri kurulunun gider kararları, icra takibinde belge niteliğindedir (KMK m.37); işletme projesine ilişkin kurallar 2026’da 7579 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.
- Yabancıların taşınmaz edinimi: yabancıların gayrimenkul alımı ve tapu.
Taşınmaz satın almadan önce kontrol listesi
- Tapu kaydında haciz, ipotek, ihtiyati tedbir, kira ve önalım şerhi olup olmadığı (güncel takyidat belgesi)
- İmar durumu, yapı ruhsatı ve iskân belgesi; kaçak kat veya eklenti olup olmadığı
- Kat mülkiyeti mi kat irtifakı mı kurulduğu; hisseli tapuda diğer paydaşların ön alım hakkı
- Satıcının gerçek malik olduğu; vekâletle satışta vekâletnamenin güncelliği ve noterden teyidi
- Taşınmazda kiracı varsa kira sözleşmesi ve kira bedeli: yeni malik sözleşmenin tarafı olur
- Kapora ve ön ödemelerin yazılı ve banka üzerinden yapılması; tapu harcının alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20 olduğu ve gerçek bedelin beyan edilmesi
Görevli mahkeme, masraflar ve süre
Kira ilişkisinden doğan bütün davalar (kira alacağı dahil) ile ortaklığın giderilmesi davalarına sulh hukuk mahkemesi bakar (HMK m.4); ilamsız icra yoluyla tahliyede itirazın kaldırılması ve tahliye icra mahkemesinde incelenir. Tapu iptali, ön alım ve ecrimisil davaları asliye hukuk mahkemesinde görülür. Aşağıdaki tutarlar 2026 yılı için asgari rakamlardır; süreler İstanbul uygulamasına göre yaklaşık değerlerdir ve dosyaya göre değişir.
| Dava / takip | Harç esası | AAÜT 2026 asgari ücret (KDV hariç) | Yaklaşık süre |
|---|---|---|---|
| Tahliye talepli icra takibi | İcra harçları | 26.000 TL | İtiraz yoksa 3–6 ay |
| Tahliye davası | Bir yıllık kira üzerinden nispi harç (Harçlar K. m.17) | 40.000 TL | Arabuluculuk dahil 10–18 ay |
| Kira tespit davası | Nispi harç | 40.000 TL | 1–2 yıl |
| Ortaklığın giderilmesi | Satışta satış bedelinin binde 11,38’i; aynen taksimde binde 4,55 | 52.000 TL | 1–2 yıl, ayrıca satış aşaması |
| Tapu iptali, ön alım, ecrimisil | Taşınmaz değeri / talep üzerinden binde 68,31 | 62.000 TL | Tapu iptalinde 2–3 yıl |
Harç hesap örneği: Aylık kirası 30.000 TL olan bir konut için açılan tahliye davasında değer bir yıllık kira olan 360.000 TL’dir. Karar ve ilam harcı 360.000 × binde 68,31 = 24.591,60 TL; dava açılırken bunun dörtte biri olan 6.147,90 TL peşin harç yatırılır. Bunlara başvurma harcı, gider avansı (tebligat, keşif, bilirkişi) ve vekâlet ücreti eklenir. Konusu para olan davalarda avukatlık ücreti, dava değerine göre tarifenin nispi kısmı üzerinden de belirlenebilir.
İstanbul’da hukuk mahkemeleri İstanbul (Çağlayan), Anadolu (Kartal), Bakırköy, Küçükçekmece, Büyükçekmece, Gaziosmanpaşa, Silivri ve Şile adliyelerindedir. Tapu iptali, ön alım ve ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu ilçenin bağlı olduğu adliyede açılır; kira davalarında davalının yerleşim yeri ya da sözleşmenin ifa yeri de yetkilidir.12. Yargı Paketi ile hukuk davalarında iki duruşma arasındaki sürenin, bilirkişi incelemesi gibi zorunlu hâller dışında üç ayı geçemeyeceği kuralı getirilmiştir (HMK m.147/3).
Sık yapılan hatalar
- Bir aylık süreyi kaçırmak: İhtiyaç, taahhüt ve iki haklı ihtar yollarında süre geçerse tahliye en erken bir sonraki kira yılında istenebilir.
- Sözleşmeyle birlikte tahliye taahhüdü imzalatmak: Teslimden önce alınan taahhüt geçersiz sayılır ve takip itirazla durur.
- Arabulucuya gitmeden dava açmak: Dava usulden reddedilir; harç ve zaman kaybedilir.
- İhtiyaç iddiasını belgesiz bırakmak: Tanık, kira sözleşmesi, sağlık raporu, iş yeri değişikliği gibi somut deliller olmadan dava çoğu zaman reddedilir.
- Kendiliğinden tahliye: Kilit değiştirmek, su-elektrik kestirmek ya da eşyayı dışarı çıkarmak ceza soruşturmasına yol açabilir.
- Kiracı tarafında kira ödemesini durdurmak: Artış ya da ayıp uyuşmazlığında kiranın tamamen ödenmemesi temerrüde ve tahliyeye yol açar; tartışmasız kısım ödenmeye devam etmelidir.
- Kira tespitinde 30 günlük bildirimi atlamak: Belirlenen yeni kira, o yıl yerine bir sonraki kira yılından itibaren işler.
- Tapu davasında tedbir istememek: Taşınmaz yargılama sırasında iyiniyetli üçüncü kişiye geçerse tapu iptali mümkün olmayabilir.
- Ön alımda eski süreye güvenmek: 25 Aralık 2025 ve sonrasındaki satışlarda üst süre 1 yıldır ve bedel rayiç değer üzerinden yatırılır.
Gerekli belgeler
- Tahliye ve kira alacağı: Kira sözleşmesi ve ek protokoller, tahliye taahhüdü, kira ödemelerini gösteren banka dökümleri, çekilen ihtarnameler ve tebliğ belgeleri, arabuluculuk son tutanağı
- İhtiyaç nedeniyle tahliye: Kiraya verenin ya da yakınının mevcut konut durumu (kira sözleşmesi, ikametgâh), evlilik, iş yeri değişikliği, sağlık raporu gibi ihtiyacı gösteren belgeler, tapu kaydı
- Kira tespiti: Sözleşme, son kira ödemeleri, yazılı artış bildirimi, bölgedeki emsal kira ilanları ya da sözleşmeleri
- Depozito: Depozitonun ödendiğini gösteren dekont, teslim tutanağı, çıkış fotoğrafları
- Tapu iptali, ön alım, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil: Tapu kaydı ve takyidat belgesi, mirasçılık belgesi, noter satış bildirimi, işgal ve kullanım durumunu gösteren fotoğraf, ihtarname, varsa vekâletname ve banka kayıtları
Kira ve gayrimenkul hukukunda yürüttüğümüz işler
- Tahliye davaları ve icra yoluyla tahliye takipleri
- Kira tespit ve kira alacağı davaları, arabuluculuk
- Kiracı tarafında fazla artışa, haksız tahliyeye ve depozito uyuşmazlıklarına karşı hukuki destek
- Tapu iptali ve tescil, ön alım, ortaklığın giderilmesi ve ecrimisil davaları
- Satış öncesi tapu ve imar incelemesi, kira ve satış sözleşmesi hazırlığı
- Kat karşılığı inşaat ve kat mülkiyeti uyuşmazlıkları
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Tahliye, kira tespiti ve ön alımda süreler hak düşürücü niteliktedir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu alanda izlediğimiz yol
Sözleşme, tapu ve yazışmaların incelenmesi
Tahliye sebebi ve sürelerin tespiti
İhtarname ve zorunlu arabuluculuk
Sulh hukuk veya icra yoluyla takip
Karar, tahliye ya da tescil
Kira ve tapu hakkında sorulanlar
19 soruKiracımı nasıl tahliye edebilirim?
Kira artış oranı ne kadar olabilir?
Kira bedelini piyasa değerine çıkarmanın yolu var mı?
Tapumun iptalini hangi hâllerde isteyebilirim?
Ortak mülkiyetteki taşınmazda anlaşamıyoruz, ne yapılır?
Kiracı 10 yıl dolunca çıkarılabilir mi?
Ev sahibi kirayı ne kadar artırabilir?
Kira ödenmezse kiracı ne zaman çıkarılır?
Kira davası için arabuluculuk zorunlu mu?
Depozitomu ev sahibi geri vermiyor, ne yapabilirim?
Yeni ev sahibi beni çıkarabilir mi?
Tahliye taahhütnamesi noterde mi yapılmalı, ne zaman imzalatılmalı?
Ev sahibi kendim oturacağım deyip evi başkasına kiraladı, ne yapabilirim?
İhtiyaç nedeniyle tahliye davasının masrafı 2026’da ne kadar?
Kiracı evi ev sahibinden habersiz başkasına kiralayabilir mi?
Hisseli taşınmazda ön alım davası için süre ne kadar?
Ecrimisil kaç yıl geriye dönük istenebilir?
Mirasçılar arasındaki ortaklığın giderilmesi satışına dışarıdan alıcı katılabilir mi?
Kiracı çıkmıyor, kilidi değiştirebilir veya elektriği kestirebilir miyim?
Bu konudaki yazılarımız
İhtarname Nasıl Çekilir? Noter, KEP, Ücret ve Tebliğ Rehberi
İhtarname, bir hakkı kullanmadan önce karşı tarafa yazılı ve ispatlanabilir şekilde bildirimde bulunmanın…
Ecrimisil Davası Nedir? Şartları, Zamanaşımı ve Hesaplama
Taşınmazınızı izniniz olmadan kullanan kişiden, kullanım süresi için bedel isteyebilirsiniz. Bu rehberde…
Ortaklığın Giderilmesi Davası: Satış, Harç ve 2026 Yenilikleri
Hisseli bir taşınmazda paydaşlar anlaşamadığında ortaklık, ortaklığın giderilmesi davasıyla sona erdirilir…
Kira Artış Oranı 2026: Ev Sahibi Ne Kadar Zam Yapabilir?
Konut ve işyeri kiralarında yıllık artış, TÜFE’nin 12 aylık ortalamasını geçemez. Bu rehberde 2026…

