Tüketici Hukuku
Ayıplı mal ve hizmet, ikinci el araç, ön ödemeli konut, banka ve kredi masrafları, abonelik ve mesafeli satış uyuşmazlıklarında hakem heyeti başvurusu, arabuluculuk ve tüketici mahkemesi süreçleri.
Tüketici uyuşmazlığında ilk soru “haklı mıyım?” değil, “nereye başvurmalıyım?” sorusudur. 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu tutarın üzerindeki taleplerde ise önce arabulucuya gidilir, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesinde dava açılır. Yanlış mercie yapılan başvuru reddedilir ve zaman kaybettirir.
Bu sayfada ayıplı mal ve hizmette tüketicinin seçimlik haklarını, ikinci el araç ve konut alımındaki özel kuralları, banka masrafları, abonelik iptali ve internetten alışverişte cayma hakkını, hakem heyeti ve mahkeme süreçlerini, 2026 masraflarını ve en sık sorulan soruların yanıtlarını bulacaksınız.
Hakem heyeti mi, arabulucu mu, mahkeme mi?
Başvuru yeri, uyuşmazlığın parasal değerine göre belirlenir. Sınır her yıl, Vergi Usul Kanunu’na göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır ve Ticaret Bakanlığı tebliğiyle duyurulur (TKHK m.68). 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğe göre 1 Ocak 2026’dan itibaren sınır 186.000 TL’dir. İl ve ilçe hakem heyetleri arasında ayrı bir tutar sınırı yoktur.
| Uyuşmazlık değeri (2026) | Başvuru yeri | Masraf |
|---|---|---|
| 186.000 TL’nin altında | İl veya ilçe tüketici hakem heyeti (zorunlu); e-Devlet veya dilekçeyle | Başvuru ücretsizdir; karşı tarafa vekâlet ücreti yüklenmez. Karar tüketici aleyhine çıkarsa tebligat ve bilirkişi giderini Bakanlık karşılar |
| 186.000 TL ve üzeri | Önce arabulucu (dava şartı), anlaşma olmazsa tüketici mahkemesi | Tüketicinin açtığı dava harçtan muaftır; gider avansı (tebligat, bilirkişi) yatırılır. Anlaşamama hâlinde tüketicinin arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır |
| Hakem heyeti kararına itiraz | Tüketici mahkemesi; tebliğden itibaren iki hafta içinde | Arabuluculuk aranmaz; itiraz üzerine verilen karar kesindir |
| Konutun tapusu gibi taşınmazın aynına ilişkin talepler | Doğrudan tüketici mahkemesi | Dava şartı arabuluculuk uygulanmaz |
Talebin değeri hesaplanırken yalnız ürün bedeli değil, faiz, yapılan masraflar ve istenen tazminat da dikkate alınmalıdır; toplam, sınırın üzerine çıkarak doğru merciyi değiştirebilir. İcra takibi yapma hakkı her durumda saklıdır.
Bu yolların hepsi, uyuşmazlığın bir tüketici işlemi olmasını gerektirir. Malı veya hizmeti ticari ya da mesleki olmayan bir amaçla, işini bu alanda yapan bir satıcıdan veya sağlayıcıdan almış olmanız gerekir. İşyeriniz için alınan bilgisayar ya da şirket aracı gibi ticari amaçlı alımlarda hakem heyetine başvurulamaz; uyuşmazlık genel hükümlere göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde çözülür ve harç muafiyeti uygulanmaz.
Tüketici hakem heyetine başvuru adım adım
- Satıcıya yazılı bildirim: Ayıbı ve seçtiğiniz hakkı e-posta, iadeli taahhütlü mektup ya da noter ihtarnamesiyle bildirin. Bu, tarih ve talep bakımından delil oluşturur.
- Başvuru kanalı: e-Devlet’te Ticaret Bakanlığı’nın Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) üzerinden çevrim içi başvuru yapılabilir; dilekçeyle heyete ya da heyet bulunmayan yerlerde kaymakamlığa da başvurulabilir.
- Yetkili heyet: Tüketicinin yerleşim yerindeki ya da işlemin yapıldığı yerdeki heyet.
- Belgeler: Fatura veya sipariş kaydı, ödeme dekontu, garanti belgesi, servis fişleri, yazışmalar, fotoğraf ve videolar.
- Açık talep: Hangi seçimlik hakkı kullandığınızı ve istediğiniz tutarı net yazın.
- Karar ve icra: Heyet kararı tarafları bağlar ve ilam gibi icraya konulur. İtiraz edilmesi kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; durdurma için mahkemeden tedbir istenmesi gerekir (TKHK m.70).
Hakem heyeti kararına itiraz süresi, 2024’te yapılan değişiklikle “on beş gün” yerine “iki hafta” olarak düzenlenmiştir; kararın tebliğ tarihinden itibaren 14 gün hesaplanmalıdır. İtiraz, heyetin bulunduğu yerdeki ya da tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesine yapılır.
Ayıplı mal: dört seçimlik hak ve süreler
Mal; sözleşmeye, reklamda ya da etikette söylenen özelliklere uymuyorsa veya objektif olarak beklenen faydayı sağlamıyorsa ayıplıdır (TKHK m.8). Tüketici aşağıdaki haklardan dilediğini seçer; satıcı seçimi değiştiremez (TKHK m.11).
| Seçimlik hak | Ne sağlar? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Malın iadesi, ödenen bedelin tamamının derhâl geri ödenmesi | Malı geri vermeye hazır olunduğu bildirilmelidir |
| Bedelden indirim | Mal tüketicide kalır, ayıp oranında bedel iade edilir | İndirim oranı uyuşmazlıkta bilirkişiyle belirlenir |
| Ücretsiz onarım | Bütün masraflar satıcıya ait onarım | En geç 30 iş günü, konutta 60 iş günü; aşılırsa diğer haklara geçilir |
| Ayıpsız misliyle değişim | Aynı malın ayıpsızıyla değiştirilmesi | Onarım ve değişim üretici veya ithalatçıdan da istenebilir; müteselsil sorumluluk |
Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici dönme ya da indirim hakkını kullanabilir. Seçimlik hakla birlikte uğranılan zarar için ayrıca tazminat da istenebilir. Ayrıntı için ayıplı mal ve tüketici hakem heyeti yazımıza bakabilirsiniz.
- İspat karinesi: Teslimden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir; aksini satıcı ispatlar (TKHK m.10).
- Zamanaşımı: Ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren 2 yıl; konut ve tatil amaçlı taşınmazda 5 yıl (TKHK m.12). Kanunda veya sözleşmede daha uzun süre varsa o uygulanır.
- İkinci el satış: Satıcının sorumluluğu sözleşmeyle kısaltılsa bile 1 yıldan, konutta 3 yıldan az olamaz.
- Gizlenen ayıp: Ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.
- Ayıplı hizmet: Tadilat, eğitim, tur, özel sağlık gibi hizmetlerde yeniden ifa, ücretsiz onarım, indirim veya dönme hakları vardır; zamanaşımı hizmetin ifasından itibaren 2 yıldır (TKHK m.15-16).
Ayıplı araç: sıfır ve ikinci el
Sıfır araçta bayi ile birlikte üretici veya ithalatçı da onarım ve değişimden sorumludur. Garanti süresinde aynı arızanın tekrarlaması ya da farklı arızaların belirli sayıyı aşması hâlinde araç değişimi veya bedel iadesi gündeme gelir; bu yüzden her servis girişinde servis fişi alınmalıdır.
İkinci el araçta satıcının kim olduğu belirleyicidir. Galeri veya araç ticaretini meslek edinmiş kişiden alınan araç tüketici işlemidir; iki bireyin kendi aralarındaki satışına ise tüketici hükümleri değil Türk Borçlar Kanunu uygulanır. 27 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik ikinci el araç ticaretinde şu kuralları getirir:
- Bir takvim yılında üçten fazla ikinci el araç satışı, aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayılır ve yetki belgesi gerektirir.
- Galeri, otomobil ve hafif ticari araç satışından önceki 10 gün içinde ekspertiz raporu almak zorundadır (model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 km’nin üzerindeki araçlar hariç).
- Aynı yaş ve kilometre sınırının altındaki araçlarda motor, şanzıman ile elektrik-elektronik sistemleri satıştan itibaren 3 ay veya 5.000 km galerinin garantisi altındadır; arıza en geç 45 iş gününde giderilir. Ekspertiz raporunda yazan arızalar garanti dışıdır.
- Bu garanti, tüketicinin TKHK’dan doğan ayıp haklarını ortadan kaldırmaz. Gizlenen ağır hasar, değişen parça veya kilometre düşürme hâlinde dönme, indirim ve tazminat istenebilir.
- Galerilerin yeni araçları ilk tescilden itibaren belirli bir süre ve kilometre dolmadan satmasını yasaklayan geçici kısıt, Bakanlıkça dönem dönem uzatılmaktadır.
Araç bedelleri çoğu zaman 186.000 TL’yi aştığı için ayıplı araç uyuşmazlıklarında genellikle arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yolu izlenir. Aracın ayıplı hâliyle kullanılmaya devam edilmesi değer kaybını artırabileceğinden, dava öncesi delil tespiti istenmesi değerlendirilmelidir.
Konut satışında gecikme ve ön ödemeli konut
Konutu inşaat bitmeden, bedeli peşin ya da taksitle ödeyerek satın alan tüketici ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapmış olur. Kanun bu sözleşmelere sıkı kurallar koyar (TKHK m.40-45):
- Yapı ruhsatı alınmadan sözleşme yapılamaz; satış vaadi noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Şekle uyulmasa bile satıcı geçersizliği tüketicinin aleyhine ileri süremez.
- Tüketici 14 gün içinde gerekçesiz ve cezasız cayabilir.
- Konut sözleşmede taahhüt edilen sürede teslim edilmelidir; bu süre her hâlde sözleşmeden itibaren 48 ayı geçemez.
- Tüketici sözleşmeden itibaren 24 aya kadar gerekçe göstermeden sözleşmeden dönebilir; satıcı bu durumda yasal masraflarla birlikte süreye göre sözleşme bedelinin %2 ile %8’i arasında tazminat isteyebilir. Satıcı yükümlülüğünü yerine getirmemişse hiçbir bedel istenemez.
- Dönmede ödenen tutar, bildirimin satıcıya ulaşmasından itibaren en geç 180 gün içinde iade edilir.
Teslimin gecikmesi hâlinde tüketici; ifa ile birlikte gecikme tazminatı (çoğunlukla kira kaybı), sözleşmeden dönme ve ödenen bedelin faiziyle iadesi, eksik ve ayıplı imalatta bedel indirimi isteyebilir. Tapu devri ve tescil talepleri taşınmazın aynına ilişkin olduğundan arabuluculuğa tabi değildir; para alacakları için ise sınırın üzerinde arabuluculuk dava şartıdır. Müteahhitle arsa sahibi arasındaki ilişkiler için kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve gecikme yazımıza, tapu davaları için kira ve gayrimenkul hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Banka dosya masrafı, kredi ve sigorta kesintileri
Tüketici ve konut kredilerinde bankaların alabileceği ücretler sınırlıdır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 2020/7 sayılı Tebliği’ne göre kredi için yalnızca kredi tahsis ücreti alınabilir ve bu ücret kullandırılan anaparanın binde beşini geçemez; istihbarat, dosya, kredi işlem fişi gibi adlarla ayrıca ücret alınamaz. Rehin, ipotek ve ekspertiz işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere fiilen ödenen tutarlar yansıtılabilir.
- Fazla kesinti iadesi: Sınırı aşan ya da dayanağı olmayan masraflar, tutar sınırın altındaysa hakem heyetinden istenebilir. Eski tarihli kesintilerde zamanaşımı ayrıca değerlendirilmelidir.
- Kredi bağlantılı sigorta: Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla açık talebi olmadan yaptırılamaz; tüketicinin başka şirketten getirdiği teminat kabul edilmek zorundadır (TKHK m.29, 38).
- Erken kapama: Tüketici kredisi erken ödendiğinde faiz ve maliyetlerden indirim yapılır. Sabit faizli konut kredisinde erken ödeme tazminatı, kalan vadesi 36 ayı aşmayanlarda %1’i, aşanlarda %2’yi geçemez (TKHK m.27, 37).
- Kredi kartı aidatı: İade talebinde kartın türü ve sözleşmedeki ücret bilgilendirmesi belirleyicidir; her dosyada ayrıca incelenir.
Abonelik iptali
İnternet, mobil hat, spor salonu, dijital platform gibi belirsiz süreli veya bir yıldan uzun süreli aboneliklerde tüketici, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeyi dilediği zaman feshedebilir (TKHK m.52). Fesih bildiriminin yazılı ya da e-posta, SMS gibi kalıcı veri saklayıcısıyla yapılması yeterlidir; sağlayıcı iptal için aboneliğin kurulduğu yöntemden daha ağır bir yol isteyemez.
- Belirli süreli abonelik, tüketicinin onayı olmadan kendiliğinden uzatılamaz.
- Abonelik süresinde sona erdirilmezse, o tarihten sonrası için mal veya hizmetten yararlanılmış olsa bile bedel istenemez.
- Peşin ödenen ücretin kalan kısmı, fesih bildiriminin hüküm doğurmasından itibaren 15 gün içinde kesintisiz iade edilir.
- Taahhüt karşılığı indirim verilen elektronik haberleşme aboneliklerinde erken fesihte istenebilecek tutar kendi özel mevzuatıyla sınırlandırılmıştır; faturadaki “cayma bedeli” kalemi mutlaka hesaplanarak kontrol edilmelidir.
İnternetten alışverişte iade ve cayma hakkı
Mesafeli sözleşmelerde tüketici 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir (TKHK m.48). Süre, malda teslim tarihinden, hizmette sözleşmenin kurulduğu günden başlar. Satıcı cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirme yapmamışsa süre, 14 günün bitiminden itibaren 1 yıla kadar uzar.
- Tüketici cayma bildiriminden itibaren 14 gün içinde malı geri gönderir; satıcı, iade için bildirdiği kargo şirketine teslimden itibaren 14 gün içinde bedeli iade eder.
- Ön bilgilendirmede belirtilen kargo şirketiyle ya da kargo şirketi belirtilmemişse herhangi bir şirketle gönderilen iadenin masrafından tüketici sorumlu tutulamaz.
- Kişiye özel hazırlanan, çabuk bozulan, hijyen açısından ambalajı açılmış ürünler ile anında ifa edilen dijital içerikler gibi bazı sözleşmelerde cayma hakkı yoktur.
- Satıcı, özel üretim dışındaki mallarda en geç 30 gün içinde teslim etmelidir; aksi hâlde tüketici sözleşmeyi feshedebilir.
- Pazar yeri platformları; ön bilgilendirme, bedeli kendileri tahsil ettiklerinde teslim ve cayma yükümlülükleri bakımından satıcıyla birlikte sorumludur.
Cayma süresi geçmişse bu, ürün ayıplıysa hakların bittiği anlamına gelmez: ayıp hâlinde 2 yıllık süre ve seçimlik haklar devam eder. Kişisel verilerinizin izinsiz kullanımı söz konusuysa KVKK başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Tüketici mahkemesinde dava süreci
Tüketici işlemlerinden doğan davalara tüketici mahkemesi bakar; tüketici mahkemesi kurulmamış yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Dava, karşı tarafın bulunduğu yerin yanında tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir (TKHK m.73).
- Arabuluculuk: Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TKHK m.73/A). Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhiyle ilam gibi icraya konulabilir.
- Dava dilekçesi: Anlaşma olmazsa son tutanak eklenerek dava açılır. Tüketicinin açtığı dava harçtan muaftır.
- Basit yargılama: Tüketici davaları HMK’daki basit yargılama usulüne göre görülür; dilekçe aşaması kısadır.
- Bilirkişi: Ayıbın varlığı, değer kaybı ve indirim oranı çoğunlukla bilirkişi raporuyla belirlenir.
- Karar ve kanun yolu: Kararın kesin olmadığı dosyalarda istinaf yoluna gidilebilir; tahsil icra yoluyla yapılır.
İstanbul’da bilirkişi incelemesi gerektiren tüketici davaları ilk derecede genellikle 1–2 yıl sürer. 2026-2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre tüketici mahkemesindeki davalar için en düşük avukatlık ücreti 30.000 TL’dir (KDV hariç). Hakem heyeti kararlarında karşı tarafa vekâlet ücreti yüklenemez. Sürelerin geçip geçmediğini süre ve zamanaşımı kontrolü aracıyla ön değerlendirme olarak görebilirsiniz.
Gerekli belgeler
- Fatura, fiş, sipariş onayı ve ödeme dekontu ya da kredi kartı ekstresi
- Satış sözleşmesi, mesafeli satışta ön bilgilendirme formu; konutta noter satış vaadi sözleşmesi
- Garanti belgesi, servis fişleri ve teknik servis raporları
- İkinci el araçta ekspertiz raporu, noter satış sözleşmesi ve ilan ekran görüntüleri
- Kredi sözleşmesi, ödeme planı ve masraf kesintilerini gösteren hesap dökümü
- Satıcı veya sağlayıcıyla yazışmalar, çağrı merkezi kayıt numaraları, ihtarnameler
- Ayıbı gösteren fotoğraf ve videolar
Tüketici hukukunda yürüttüğümüz işler
- Tüketici hakem heyeti başvuruları ve kararlara itiraz
- Sıfır ve ikinci el ayıplı araç davaları, delil tespiti
- Ön ödemeli konutta gecikme, sözleşmeden dönme ve ayıplı konut davaları
- Banka masrafı, kredi bağlantılı sigorta ve erken kapama uyuşmazlıkları
- Abonelik, mesafeli satış, devre tatil ve paket tur uyuşmazlıkları
- Tüketici uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk görüşmeleri
- Özel sağlık kuruluşları ve eğitim hizmetlerine ilişkin ayıplı hizmet davaları
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve 2026 yılı mevzuatına göre hazırlanmıştır. Hakem heyeti parasal sınırı her yıl değişir; başvurudan önce güncel sınır ve talebin tutarı birlikte kontrol edilmelidir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

