İstanbul Ceza Avukatı ve Ceza Hukuku
Gözaltı ve ifade aşamasında müdafilik, tutuklamaya itiraz, asliye ve ağır ceza davaları, mağdur vekilliği, istinaf, temyiz ve infaz süreçleri.
Ceza yargılamasında en kritik anlar çoğu zaman davanın ilk saatleridir: gözaltı, ifade, arama ve el koyma işlemleri sonradan geri alınamaz. Şüpheli olarak ifadeye çağrıldığınızda susma hakkınız ve avukatla görüşme hakkınız vardır; bu hakların doğru kullanılması savunmanın temelini oluşturur.
Bu sayfada ceza yargılamasının soruşturma ve kovuşturma aşamalarını, ifadeye çağrıldığınızda ve bir yakınınız tutuklandığında atmanız gereken adımları, güncel itiraz ve kanun yolu sürelerini, dolandırıcılık, hırsızlık, kasten yaralama ve tehdit gibi sık görülen suçların 2025–2026 değişiklikleriyle güncellenmiş cezalarını, uzlaştırma ve HAGB’yi, infaz ve denetimli serbestlik hesabını, İstanbul’da hangi adliyenin baktığını ve sık sorulan soruların yanıtlarını bulacaksınız.
Ceza yargılaması nasıl ilerler?
- Soruşturma: Suç şikâyet, ihbar ya da kolluğun tespitiyle öğrenilir. Cumhuriyet savcılığı delil toplar; şüphelinin ifadesi kollukta ya da savcılıkta alınır. Bazı ağır suçlarda hâkim kararıyla dosyaya kısıtlama konabilir; bu durumda müdafi de belgelerin bir kısmını inceleyemez.
- Soruşturmanın sonucu: Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) verilir. Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir; uzlaştırma kapsamındaki suçlarda önce uzlaştırma, önödeme kapsamındaki suçlarda önödeme denenir; bazı hafif suçlarda kamu davasının açılması beş yıl ertelenebilir.
- İddianamenin kabulü: Mahkeme iddianameyi 15 gün içinde inceler; eksik bulursa iade eder, kabul ederse kovuşturma başlar.
- Kovuşturma: Duruşmalarda sanık ve tanıklar dinlenir, bilirkişi raporları tartışılır, sanık ve müdafi esas hakkında savunma yapar.
- Hüküm: Beraat, mahkûmiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), güvenlik tedbiri ya da düşme kararı verilir.
- Kanun yolları ve infaz: İstinaf ve temyiz; olağan yollar tükendikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru. Kesinleşen hüküm Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunca infaz edilir.
Hakkınızda soruşturma veya dava olup olmadığını nasıl öğrenirsiniz?
Birçok kişi hakkındaki soruşturmayı ancak ifadeye çağrıldığında ya da bir iş başvurusunda öğrenir. Oysa soruşturma veya kovuşturmanın varlığını önceden görmek, savunmayı hazırlamak için zaman kazandırır. e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portal’a girildiğinde taraf olunan dava dosyaları, duruşma günleri ve tebliğ edilen evrak görülebilir; soruşturma dosyalarının bir kısmı ise gizlilik nedeniyle tam olarak görünmeyebilir. Hakkınızda yakalama kararı olup olmadığını en güvenli şekilde avukatınız Cumhuriyet başsavcılığı nezdinde sorgulayabilir.
Adres bilgilerinizin MERNİS’te güncel olması ve e-Tebligat adresinin düzenli kontrol edilmesi önemlidir: tebligatın bilinen adrese yapılmış olması, kişi haberdar olmasa bile sürelerin işlemesi için yeterli sayılabilir. Yurt dışında yaşayanlar ya da uzun süre adresinden uzakta kalanlar için bu kontrol, hükmün kişinin yokluğunda kesinleşmesini önleyen en basit tedbirdir.
İfadeye çağrıldıysanız: adım adım ne yapmalı?
İfade çağrısı çoğu zaman karakoldan gelen bir telefon, kapıya bırakılan bir davetiye ya da e-Devlet üzerinden tebliğ edilen bir yazı ile gelir. Çağrı yapılırken şüpheli mi, tanık mı olduğunuz ve hangi olay nedeniyle çağrıldığınız sorulabilir; şüpheli sıfatıyla çağrıldıysanız hazırlıksız gitmemek, dosyanın geri kalanını belirler.
- Sıfatınızı ve dosyayı öğrenin: Çağrıyı yapan birimin adını, soruşturma numarasını ve hangi suçlamayla çağrıldığınızı not edin. Tanık olarak çağrılan kişinin yükümlülükleri şüpheliden farklıdır.
- Tarihi kaçırmayın: Usulüne uygun çağrıya gelmeyen şüpheli hakkında zorla getirme kararı çıkarılabilir. Mazeretiniz varsa yazılı bildirip yeni gün isteyin.
- Önce avukatınızla görüşün: Müdafi, kısıtlama yoksa soruşturma dosyasını inceleyip örnek alabilir (CMK 153). Dosyada ne olduğunu bilmeden verilen beyan, sonradan değiştirilmesi en zor delildir.
- Belgelerinizi hazırlayın: Kimlik, olayla ilgili yazışmalar, dekontlar, sözleşmeler, kamera kaydı ya da konum bilgisi gibi lehinize olanları ve bir kronolojiyi yanınızda bulundurun.
- İfadede haklarınızı kullanın: Susma hakkınız vardır; lehinize delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz. Tutanağı imzalamadan önce baştan sona okuyun, eksik ya da yanlış yazılan cümlelerin düzeltilmesini isteyin.
- İfadeden sonra: Serbest bırakıldıysanız soruşturmanın sonucunu e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden takip edin; takipsizlik, iddianame ya da uzlaştırma teklifi tebliğ edilebilir. Gözaltı sürecinde haklarınızın ayrıntısı için karakolda ve savcılıkta ifade rehberimize bakabilirsiniz.
Gözaltı ve ifade: haklarınız
- Susma hakkı: Suçlamayla ilgili açıklama yapmamak kanuni hakkınızdır ve aleyhinize yorumlanamaz.
- Müdafi hakkı: İfade öncesinde ve sırasında avukatınızla görüşebilirsiniz; bunun için vekâletname aranmaz (CMK 154). Avukatınız yoksa barodan ücretsiz müdafi görevlendirilmesini isteyebilirsiniz. Alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda, çocuklarda ve kendini savunamayacak derecede malul olanlarda talep aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK 150).
- Yakınlara haber verme: Gözaltına alınan kişinin bir yakınına gecikmeden haber verilir.
- Gözaltı süresi: Kural olarak yakalamadan itibaren 24 saattir (en yakın hâkime gönderme için gereken yol süresi hariç). Toplu işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatılabilir; böylece toplam süre en fazla 4 gün olur. Gözaltına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; hâkim 24 saat dolmadan karar verir (CMK 91).
- Kolluk ifadesinin değeri: Müdafi bulunmadan alınan ve hâkim ya da mahkeme önünde doğrulanmayan kolluk ifadesi hükme esas alınamaz.
Tutuklama, adli kontrol ve itiraz
Tutuklama bir ceza değil, koruma tedbiridir ve ancak kuvvetli suç şüphesi ile kaçma ya da delilleri karartma tehlikesi birlikte bulunduğunda, ölçülü olmak kaydıyla verilebilir. Yalnızca adli para cezası gerektiren suçlarda ve kasten vücut dokunulmazlığına karşı işlenenler hariç üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK 100/4). Tutuklama yerine yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme gibi adli kontrol tedbirlerine hükmedilebilir. Tutukluluğun devamı soruşturma aşamasında en geç 30 günlük aralarla incelenir.
Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; ayrıca her aşamada tahliye talebinde bulunulabilir. İtirazın nasıl yazılacağı ve kimin incelediği için tutuklama kararına itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Tutuklu kalınabilecek azami süreler
| Aşama ve iş türü | Azami süre (CMK 102) |
|---|---|
| Soruşturma evresi — asliye ceza işleri | 6 ay |
| Soruşturma evresi — ağır ceza işleri | 1 yıl (devletin güvenliğine karşı suçlar, terör ve toplu suçlarda 1 yıl 6 ay, gerekçeyle 6 ay uzatma) |
| Toplam — ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler | 1 yıl; zorunlu hâllerde 6 ay uzatma |
| Toplam — ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler | 2 yıl; uzatmalarla en çok 3 yıl (terör ve devlet güvenliğine karşı suçlarda en çok 5 yıl) |
| Suç tarihinde 15 yaşından küçük / 18 yaşından küçük | Yukarıdaki sürelerin yarısı / dörtte üçü |
Bu süreler üst sınırdır; tutukluluğun her incelemede gerekçesiyle yeniden değerlendirilmesi gerekir. Tutuklulukta geçen süre, mahkûmiyet hâlinde cezadan mahsup edilir.
Yakınınız gözaltına alındı veya tutuklandıysa ne yapmalı?
Aile için ilk saatler hem belirsiz hem de değerlidir. Aşağıdaki sıra, en sık yaşanan hak kayıplarını önler:
- Nerede olduğunu öğrenin: Hangi emniyet biriminde ya da jandarmada tutulduğunu, dosyanın hangi Cumhuriyet başsavcılığında olduğunu sorun. Gözaltındaki kişiyle yakınları kural olarak doğrudan görüşemez; görüşme avukat üzerinden yapılır.
- Avukatla derhâl temas kurun: Müdafi gözaltındaki kişiyle vekâletname olmadan görüşebilir ve ifadede hazır bulunabilir. Bazı örgüt ve terör suçlarında bu görüşme hâkim kararıyla 24 saat kısıtlanabilir; bu sürede ifade alınamaz.
- Lehe belgeleri toplayın: İkametgâh, çalışma belgesi, SGK kaydı, öğrenci belgesi, sağlık raporları ve bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin belgeler, hâkimin kaçma şüphesini değerlendirmesinde doğrudan işe yarar.
- Tutuklama kararının tarihini not edin: İki haftalık itiraz süresi bu tarihten işler. Kararın gerekçesini avukat aracılığıyla edinin; itiraz, gerekçeye tek tek cevap verdiğinde etkilidir.
- Vekâletname ve cezaevi işlemleri: Tutuklu kişi notere gidemediği için vekâletname, noterin kuruma gelmesiyle düzenlenir. Kapalı ve açık görüş günleri, para ve eşya gönderme kuralları kurumun idaresinden öğrenilir. İstanbul’da tutuklular çoğunlukla Silivri’deki Marmara Cezaevleri Kampüsü, Maltepe ve Metris gibi kurumlara gönderilir.
- Kovuşturma aşamasını takip edin: İddianame kabul edildiğinde mahkeme ilk duruşmada tutukluluğu yeniden değerlendirir; her oturumda ve oturumlar arasında tahliye istenebilir.
Tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraatine karar verilen kişi, maddi ve manevi zararını devletten isteyebilir (CMK 141). 7499 sayılı Kanunla bu hâllerde istem, ağır ceza mahkemesi yerine Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu usulüne göre incelenir; kanuna aykırı tutuklama gibi diğer hâllerde ağır ceza mahkemesi yetkilidir. İstem, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (CMK 142).
Güncel itiraz ve kanun yolu süreleri
7499 sayılı Kanunla ceza muhakemesindeki süreler değişti. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için:
| Başvuru | Süre | Süre ne zaman başlar? |
|---|---|---|
| İstinaf (bölge adliye mahkemesi) | 2 hafta | Gerekçeli hükmün tebliğinden |
| Temyiz (Yargıtay) | 2 hafta | Gerekçeli hükmün tebliğinden |
| HAGB kararına karşı istinaf | 2 hafta | Gerekçeli kararın tebliğinden |
| Tutuklama ve diğer hâkimlik kararlarına itiraz | 2 hafta | Kararın öğrenilmesinden |
| Takipsizlik (KYOK) kararına itiraz | 2 hafta | Kararın tebliğinden |
| Uzlaştırma teklifine cevap | 7 gün | Teklifin yapılmasından; cevap verilmezse reddedilmiş sayılır |
| Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru | 30 gün | Olağan yolların tükenmesinden |
| Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet | 6 ay | Fail ve fiilin öğrenilmesinden (hakarette her hâlde fiilden itibaren 2 yıl) |
Bu tarihten önce verilen kararlarda eski süreler (istinaf 7 gün, temyiz 15 gün) uygulanır. Süreler hak düşürücüdür; kaçırılırsa karar kesinleşir. Hapisten çevrilenler hariç, sonuç olarak 15.000 TL dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri istinaf edilemez (CMK 272/3). Süre hesabı için süre ve zamanaşımı kontrolü aracımızı kullanabilirsiniz; ancak ceza dosyasında tebliğ tarihinin doğru tespiti için dosyanın incelenmesi gerekir.
Hangi mahkeme bakar? İstanbul’da ceza adliyeleri
Ağırlaştırılmış hapis, hapis ve 10 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara ağır ceza mahkemesi; bunun altındaki suçlara asliye ceza mahkemesi bakar. Soruşturma aşamasındaki tutuklama, arama ve itiraz gibi işlemler ise sulh ceza hâkimliklerince yürütülür. Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış olanlar çocuk mahkemelerinde yargılanır.
Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir; ikametiniz ya da avukatınızın bürosu yetkiyi değiştirmez. İstanbul’da ceza mahkemeleri İstanbul (Çağlayan) Adalet Sarayı, Anadolu Adalet Sarayı (Kartal), Bakırköy, Küçükçekmece, Büyükçekmece, Gaziosmanpaşa, Silivri ve Şile adliyelerindedir. İstinaf başvuruları İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerince incelenir. Duruşmalar kural olarak adliyede yapılır; tutuklu sanık SEGBİS ile bulunduğu kurumdan bağlanabilir. İlçenizin bağlı olduğu adliyeyi İstanbul ilçe ve adliye sayfalarımızdan görebilirsiniz.
Duruşmaya gelmezseniz ne olur?
Kural olarak hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz ve geçerli mazereti olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir (CMK 193). Toplanan delillere göre beraat gibi mahkûmiyet dışında bir karar verilecekse dava sanığın yokluğunda da bitirilebilir. Sorgusu yapılmış sanık, kendisi veya yetkili kıldığı müdafii isterse sonraki duruşmalardan bağışık tutulabilir; başka şehirde yaşayan sanık, alt sınırı beş yıldan az hapis gerektiren suçlarda bulunduğu yer mahkemesinde istinabe yoluyla sorgulanabilir (CMK 196). Duruşma gününü kaçırmak çoğu zaman yakalama kararıyla sonuçlandığından, mazeret belgelenerek önceden bildirilmelidir.
Sık görülen suçlar ve güncel cezaları (2026)
Son iki yılda çıkarılan yargı paketleri birçok suçun ceza aralığını yükseltti ve uzlaştırma kapsamını değiştirdi. İnternette eski metinlere dayanan tablolar hâlâ dolaşıyor; aşağıdaki tablo Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki metne göre hazırlanmıştır. Ceza aralığı temel hâli gösterir; nitelikli hâller, indirim ve artırım nedenleri sonucu değiştirir.
| Suç (TCK) | Temel ceza | Şikâyete bağlı mı? | Uzlaştırma / önödeme |
|---|---|---|---|
| Kasten yaralama (86/1) | 1 yıl 6 ay – 3 yıl hapis | Hayır | Uzlaştırma var |
| Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama (86/2) | 6 ay – 1 yıl 6 ay hapis veya adli para cezası (kadına karşı alt sınır 9 ay) | Evet | Uzlaştırma var |
| Silahla, eşe, kardeşe veya üstsoya karşı yaralama (86/3) | Temel ceza yarı oranında artırılır | Hayır | Uzlaştırma yok |
| Taksirle yaralama (89/1) | 4 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası | Evet (bilinçli taksirde istisnalar var) | Uzlaştırma var |
| Tehdit — hayata veya vücuda yönelik (106/1) | 6 ay – 2 yıl hapis (kadına karşı alt sınır 9 ay) | Hayır | Uzlaştırma var |
| Tehdit — malvarlığına yönelik (106/1) | 2 ay – 6 ay hapis veya adli para cezası | Evet | Uzlaştırma var |
| Silahla veya birden fazla kişiyle tehdit (106/2) | 2 – 7 yıl hapis | Hayır | Yok |
| Hakaret (125/1) | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası | Evet (kamu görevlisine görevinden dolayı hariç) | Uzlaştırma yok; önödeme var |
| Hırsızlık (141) | 1 – 3 yıl hapis | Hayır | Uzlaştırma var |
| Nitelikli hırsızlık (142/1 – 142/2) | 3 – 7 yıl / 5 – 10 yıl hapis; gece işlenirse yarı oranında artırım | Hayır | Yok |
| Güveni kötüye kullanma (155/1) | 6 ay – 2 yıl hapis ve adli para cezası; konusu motorlu taşıtsa bir kat artırım | Evet | Uzlaştırma var (155/3 hariç) |
| Dolandırıcılık (157) | 1 – 5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası | Hayır | Uzlaştırma var |
| Nitelikli dolandırıcılık (158/1) | 3 – 10 yıl hapis; bilişim sistemi, banka veya kamu görevlisi gibi tanıtarak işlenirse alt sınır 4 yıl | Hayır | Yok |
| Alkollü araç kullanma — trafik güvenliğini tehlikeye sokma (179/3) | 6 ay – 2 yıl hapis | Hayır | Yok |
| Kullanmak için uyuşturucu bulundurma (191) | 2 – 5 yıl hapis; soruşturmada 5 yıl kamu davasının açılması ertelenir | Hayır | Yok |
2025–2026 değişikliklerinde bilinmesi gerekenler
- 7550 sayılı Kanun (Haziran 2025): Kasten yaralamanın temel cezası 1 yıl 6 ay – 3 yıla, silahla tehdidin cezası 2 – 7 yıla yükseldi; neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada alt sınırlar artırıldı.
- 7571 sayılı Kanun (Aralık 2025): Taksirle yaralamanın cezası 4 ay – 2 yıla çıktı. Hakaret uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarılıp önödeme kapsamına alındı. Nitelikli hırsızlık ve bilişim yoluyla dolandırıcılıkta bankaların şüpheli hesabı 48 saate kadar askıya alabilmesi düzenlendi (CMK 128/A).
- 7589 sayılı Kanun (RG 31 Temmuz 2026): Dolandırıcılığa katılımı yalnızca banka hesabını, kartını veya hesap bilgilerini başkasına vermekten ibaret olan kişinin cezası yarı oranında indirilir (TCK 158/4). Hükmü verilip dosyası istinaf veya temyizde olanların dosyası bu indirimin değerlendirilmesi için ilk derece mahkemesine döner; infaz aşamasındakiler, mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde zararı tamamen giderirlerse etkin pişmanlık indiriminden yararlanabilir.
Mal varlığına karşı suçlarda zararın kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilmesi cezanın üçte ikisine, hüküm verilinceye kadar giderilmesi yarısına kadar indirim sağlar (TCK 168). Örgüt bağlantısı iddia edilen dosyalar için suç örgütü kurma ve üyelik, kullanım dosyaları için uyuşturucu kullanma suçu ve denetimli serbestlik yazılarımıza bakabilirsiniz.
Uzlaştırma, önödeme ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi
Bu üç kurum, dosyanın mahkûmiyete varmadan kapanmasını sağlayabilir; hangisinin uygulanacağı suçun türüne bağlıdır ve biri diğerinin yerine seçilemez.
- Uzlaştırma (CMK 253): Şikâyete bağlı suçlarla kanunda tek tek sayılan suçlarda (kasten yaralamanın 86/3 dışındaki hâlleri, taksirle yaralama, 106/1 tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali, basit hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma gibi) yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaştırmacı tarafları görüşmeye çağırır; teklife 7 gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır. Cinsel suçlarda, ısrarlı takipte ve 7571 sayılı Kanundan sonra hakaretin tamamında uzlaştırma yapılmaz. Uzlaşma gerçekleşir ve edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada düşmeye karar verilir; uzlaşma anında bilinen zararlar için sonradan tazminat davası açılamaz.
- Önödeme (TCK 75): Yalnız adli para cezası gerektiren ya da üst sınırı 6 ayı aşmayan hapis cezası öngören suçlarda ve hakaret gibi kanunda ayrıca sayılan suçlarda savcılık faile bir ödeme tutarı bildirir. Tebliğden itibaren 10 gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz; 10 gün içinde istenirse üç eşit taksit mümkündür.
- Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (CMK 171): Uzlaştırma ve önödeme dışında kalan, üst sınırı 3 yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda, şüpheli daha önce kasıtlı suçtan hapis cezası almamışsa ve zarar giderilmişse savcı kamu davasını 5 yıl erteleyebilir. Bu sürede kasıtlı suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
HAGB, erteleme ve adli para cezasına çevirme
| Kurum | Ne zaman uygulanır? | Sonucu |
|---|---|---|
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) | 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası; daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamak; yeniden suç işlemeyeceği kanaati; zararın giderilmesi (denetim süresince aylık taksitle ödeme de kabul edilebilir) | 5 yıllık denetim süresi (suça sürüklenen çocuklarda 3 yıl, 5395 s.K. m.23) kasıtlı suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçerse dava düşer; adli sicil belgesinde görünmez |
| Erteleme (TCK 51) | 2 yıl veya daha az hapis cezası (18 yaşından küçük ve 65 yaşından büyüklerde 3 yıl); daha önce kasıtlı suçtan 3 aydan fazla hapis almamış olmak | Ceza infaz edilmez; 1–3 yıllık denetim süresi iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır |
| Seçenek yaptırıma çevirme (TCK 50) | 1 yıl veya daha az hapis cezası | Hapis yerine adli para cezası, zararın giderilmesi, kamuya yararlı işte çalışma gibi yaptırımlar |
HAGB’de 2024 ve 2026 değişiklikleri
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarında sanığın kabulü şartı aranmaz; buna karşılık karar artık itirazla değil istinaf yoluyla, usul ve esas yönünden denetlenebilir (bu tarihten önceki kararlarda eski itiraz usulü ve kabul şartı geçerlidir). Anayasa Mahkemesinin CMK 231’in ilgili fıkralarını iptal etmesi üzerine 7589 sayılı Kanun kurumu yeniden düzenledi: HAGB verilen hükümde hapis cezası ayrıca ertelenemez veya seçenek yaptırıma çevrilemez; denetim süresi içinde kasıtlı bir suç için ikinci kez HAGB verilemez. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenir veya yükümlülüklere uyulmazsa mahkeme hükmü açıklar; ancak yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumuna göre cezanın yarısına kadarının infaz edilmemesine, koşulları varsa ertelemeye ya da seçenek yaptırıma karar verebilir. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında HAGB uygulanmaz. Ayrıntı: HAGB nedir, adli sicile işler mi.
İnfaz hesaplama: koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik
Hükmedilen cezanın tamamı cezaevinde geçirilmez. Hükümlü iyi hâlliyse cezanın kanunda belirlenen oranı infaz kurumunda çekildikten sonra koşullu salıverilir; koşullu salıverilme tarihinden önceki son dönem ise şartları varsa denetimli serbestlik altında dışarıda geçirilir.
| Mahkûmiyet türü | Koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilecek kısım (5275 s.K.) |
|---|---|
| Süreli hapis cezalarında genel kural | Cezanın yarısı |
| Kasten öldürmeden süreli hapis, işkence, eziyet, cinsel saldırı ve özel hayatın gizliliğine karşı suçlar gibi m.107’de sayılanlar; örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar; ilk tekerrür | Cezanın üçte ikisi |
| Uyuşturucu ticareti (188), çocukların cinsel istismarı ve benzeri suçlar (m.108/9); ikinci tekerrür | Cezanın dörtte üçü |
| Müebbet / ağırlaştırılmış müebbet | 24 yıl / 30 yıl (örgüt faaliyeti kapsamında 30 / 36 yıl) |
Denetimli serbestlik (m.105/A): Açık ceza infaz kurumunda bulunan (ya da iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan) iyi hâlli hükümlü, koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az kalmışsa talebiyle kalan süreyi dışarıda denetim altında geçirebilir. 7550 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra işlenen suçlarda ayrıca, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri (en az 5 gün) kurumda geçirilmiş olmalıdır. 0–6 yaş çocuğu olan kadınlar için bu süre 2 yıl, ağır hastalık veya engellilik nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyenler için 3 yıldır. 30 Mart 2020’den önce işlenen suçların çoğunda 1 yıllık süre 3 yıl olarak uygulanır.
Somut hesap örneği
2026’da işlenen basit dolandırıcılık suçundan 3 yıl (36 ay) hapis cezası alan, tekerrürü olmayan bir kişiyi düşünelim:
- Koşullu salıverilme oranı yarıdır: 36 ÷ 2 = 18 ay cezaevinde geçirilmesi gereken süre.
- Denetimli serbestliğe koşullu salıverilmeye 12 ay kala geçilebilir: 18 − 12 = 6 ay cezaevi. Onda bir şartı (18 ayın onda biri ≈ 54 gün) bu 6 ay içinde zaten karşılanır.
- Kişi yargılama sırasında 4 ay tutuklu kaldıysa bu süre mahsup edilir; açık kurum ve iyi hâl şartları gerçekleşirse cezaevinde kalan süre yaklaşık 2 aya iner.
- Koşullu salıverildikten sonra, cezaevinde geçirilmesi gereken süre kadar (18 ay) denetim süresi işler; bu sürede kasıtlı suç işlenmezse ceza infaz edilmiş sayılır.
Bu hesap yaklaşıktır: açık kuruma ayrılma koşulları, disiplin cezaları, zincirleme suç, birden fazla mahkûmiyet ve suç tarihine göre değişen geçici maddeler sonucu değiştirir. Kesin tarih, Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunun düzenlediği müddetnamede yer alır; müddetnamedeki hesaba infaz hâkimliğine itiraz edilebilir. Kasten işlenen suçlarda toplam 3 yıla, taksirli suçlarda (taksirle öldürme hariç) 5 yıla kadar hapis cezasının hafta sonları veya geceleri çektirilmesi; kadın, çocuk ve 65 yaş üstü hükümlülerde 3 yıla kadar cezanın konutta çektirilmesi de infaz hâkiminden istenebilir.
Adli sicil ve arşiv kaydı ne zaman silinir?
Kesinleşen mahkûmiyet adli sicile işlenir ve e-Devlet’ten alınan “adli sicil kaydı” belgesinde görünür. Cezanın infazı tamamlandığında, ceza zamanaşımı dolduğunda ya da mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla kaldıran bir şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık hâlinde kayıt adli sicilden silinip arşiv kaydına alınır (5352 s.K. m.9). Adli para cezaları ve ertelenen cezalar hiç adli sicile girmeden doğrudan arşive kaydedilir; HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ise ayrı bir sistemde tutulur.
Arşiv kaydı, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren kural olarak 5 yıl sonra kendiliğinden silinir. Anayasanın 76. maddesi veya TCK dışındaki kanunlar nedeniyle hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yıl, alınmamışsa 30 yıldır (m.12). Fiil suç olmaktan çıkarılırsa kayıtlar talep aranmaksızın tamamen silinir. Arşiv kaydı kişinin kendisine ve kanunda sayılan mercilere verilir; işe girişte istenen adli sicil belgesinde görünmez.
Mağdur iseniz: şikâyet ve katılma
Suçtan zarar gören kişi, kolluğa ya da doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilir. Hakaret, kasten yaralamanın basit hâli, malvarlığına yönelik tehdit ve güveni kötüye kullanma gibi şikâyete bağlı suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde şikâyet edilmelidir; hakarette bu süre her hâlde fiilden itibaren 2 yılı geçemez. Hayata veya vücuda yönelik tehdit, kasten yaralamanın temel hâli, hırsızlık ve dolandırıcılık ise şikâyete bağlı değildir; basit yaralama eşe, boşandığı eşe, kardeşe, üstsoy veya altsoya karşı ya da silahla işlenmişse de şikâyet aranmaz (TCK m.86/3): şikâyetten vazgeçmek soruşturmayı kendiliğinden bitirmez, ancak uzlaşma yoluyla dosya kapanabilir.
Kovuşturma aşamasında davaya katılan olarak dahil olmak, delil sunma, tanık dinletme ve kanun yoluna başvurma hakkı verir. Takipsizlik kararına iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Suç nedeniyle uğranılan zararın tazmini için ayrıca hukuk mahkemesinde dava açılır; sosyal medyada hakaret için sosyal medyada hakaret ve erişim engelleme yazımıza bakabilirsiniz.
Ceza dosyalarında sık yapılan hatalar
- “Anlatırsam anlaşılır” düşüncesiyle hazırlıksız ifade vermek: Tahminle verilen tarih ve saatler, sonradan çelişki olarak dosyaya girer.
- Tutanağı okumadan imzalamak: “Pişmanım”, “kabul ediyorum” gibi özet ifadeler, duruşmada değiştirilse bile dosyada kalır.
- Mağdurla doğrudan temas kurmak: İyi niyetle yapılan arama ve mesajlar, tanık üzerinde baskı ya da tehdit olarak yorumlanabilir; uzlaşma görüşmesi uzlaştırmacı veya avukat aracılığıyla yürütülmelidir.
- Tebligatı takip etmemek: Eski adrese ya da e-Tebligat hesabına yapılan tebliğ geçerlidir; istinaf ve itiraz süreleri kişi fark etmeden dolabilir.
- Zararı son duruşmaya bırakmak: Etkin pişmanlık indirimi, HAGB ve erteleme için zararın zamanında ve tamamen giderilmesi belirleyicidir.
- Telefondaki mesaj ve kayıtları silmek: Mesaj ve kayıtların silinmesi delil karartma şüphesi doğurabilir; lehe kayıtlar ise zamanında yedeklenmelidir.
- Eski süre ve ceza tablolarına güvenmek: 7 günlük istinaf süresi, hakarette uzlaştırma ya da HAGB’de kabul şartı gibi bilgiler artık güncel değildir.
Ceza hukukunda yürüttüğümüz işler
- Gözaltı ve ifade aşamasında müdafilik; tutuklamaya itiraz ve tahliye talepleri
- Asliye ceza davaları: yaralama, tehdit, hakaret, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, sahtecilik
- Ağır ceza davaları: nitelikli dolandırıcılık, yağma, uyuşturucu madde suçları, örgüt suçları, kasten öldürme
- Bilişim suçları, banka hesabının kullandırılması nedeniyle yürütülen soruşturmalar ve ekonomik suçlar
- Mağdur ve katılan vekilliği, takipsizlik kararlarına itiraz, uzlaştırma görüşmeleri
- İstinaf, temyiz ve Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu
- İnfaz hukuku: müddetnameye itiraz, koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, özel infaz usulleri
- Haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle tazminat istemleri
Masraflar, avukatlık ücreti ve süre
Ceza yargılamasında dava devlet adına açıldığından sanık dava açılırken harç ödemez; mahkûmiyet hâlinde tanık, bilirkişi ve tebligat giderleri gibi yargılama giderleri hükümle birlikte sanığa yükletilir. Beraat eden ve kendisini vekille savunan sanık lehine kural olarak tarifeye göre vekâlet ücretine hükmedilir ve bu ücret Hazineden ödenir.
| İş (AAÜT 2025-2026, RG 4.11.2025) | Asgari ücret (KDV hariç) |
|---|---|
| Ceza soruşturma evresinde takip edilen işler | 11.000 TL |
| Sulh ceza hâkimlikleri ve infaz hâkimliklerindeki işler | 18.000 TL |
| Asliye ceza mahkemesi ve çocuk mahkemesi davaları | 45.000 TL |
| Ağır ceza ve çocuk ağır ceza mahkemesi davaları | 65.000 TL |
| Bölge adliye mahkemesinde bir duruşmalı istinaf işi | 22.000 TL |
| Yargıtay’da temyiz duruşması | 40.000 TL |
| Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru (duruşmasız) | 40.000 TL |
Bunlar kanunen altına inilemeyecek tutarlardır; ücret, dosyanın kapsamına ve aşamasına göre ilk görüşmede yazılı olarak belirlenir. Soruşturma birkaç haftadan bir yıla kadar sürebilir. Kovuşturmada İstanbul’da asliye ceza davaları çoğunlukla 1–2 yıl, ağır ceza davaları tanık ve bilirkişi sayısına göre 2 yıl ve üzeri sürer; tutuklu dosyalar öncelikle görülür, istinaf ve temyiz bu sürelere eklenir.
Görüşmeye getirilecek belgeler
- İfade, yakalama, gözaltı, arama ve el koyma tutanakları
- İddianame, takipsizlik kararı, uzlaştırma teklifi ya da duruşma davetiyesi
- Tutuklama veya adli kontrol kararı ve tebliğ tarihini gösteren belge
- UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet’ten alınmış dosya bilgileri
- Mağdur iseniz: doktor raporu, mesaj ve arama kayıtları, dekont ve hasar belgeleri
- Hükümlü iseniz: kesinleşmiş karar ve müddetname
- e-Devlet’ten alınmış adli sicil kaydı ve kimlik belgesi
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Ceza yargılamasında süreler kısa, sonuçlar ağırdır ve kanun değişiklikleri sık yapılmaktadır; somut durumunuz için gecikmeden bir avukata danışmanız önerilir.
Bu alanda izlediğimiz yol
Dosya ve delillerin incelenmesi
İfade ve soruşturma aşamasında savunma
İddianameye karşı savunma stratejisi
Duruşmalar ve esas hakkında savunma
İstinaf, temyiz ve infaz
Ceza davaları hakkında sorulanlar
20 soruGözaltına alınan yakınım için ne yapmalıyım?+
Şikâyetimi ne kadar sürede yapmalıyım?+
Adli sicil kaydım ne zaman silinir?+
HAGB adli sicilde görünür mü?+
İfade verirken avukatım olmak zorunda mı?+
Takipsizlik kararına itiraz edebilir miyim?+
Ceza davasında istinaf süresi kaç gün?+
Tutuklama kararına itiraz süresi ne kadar?+
HAGB kararı ne demek, sabıka kaydına işler mi?+
İfadeye çağrıldım, avukatla gitmem gerekir mi?+
Uzlaştırma nedir, hangi suçlarda uygulanır?+
Ceza davası ne kadar sürer?+
Dolandırıcılık suçunun cezası ne kadar?+
Hırsızlık suçunun cezası nedir, uzlaşma mümkün mü?+
Kasten yaralama suçunun cezası ne kadar?+
Tehdit davasında şikâyetimden vazgeçersem dava düşer mi?+
Hakaret davasında uzlaşma yapılır mı?+
3 yıl hapis cezası alan kişi ne kadar yatar?+
Cezaevindeki yakınım için avukata vekâletname nasıl verilir?+
Beraat edersem avukatlık ücretimi geri alabilir miyim?+
Bu konudaki yazılarımız
Kasten Yaralama Suçu: Cezası, Şikâyet, Uzlaştırma ve Tazminat
Kasten yaralama suçu, yaralanmanın ağırlığına, mağdura ve kullanılan araca göre altı aydan on sekiz yıla…
Hırsızlık Suçu Cezası: TCK 141, 142, Uzlaştırma ve Etkin Pişmanlık
Basit hırsızlık 1–3 yıl, evden, kilitli araçtan ya da bilişim sistemiyle işlenen nitelikli hâl 5–10 yıl hapis…
Tutuklama Kararına İtiraz: Süre, Merci ve Tahliye Yolları
Tutuklama bir ceza değil, istisnai bir koruma tedbiridir. Bu rehberde tutuklamanın şartlarını, tutuklama…
Tehdit Suçu: Cezası, Şikâyet Süresi, Uzlaştırma ve Delil
Tehdit suçu, sözün içeriğine ve işleniş biçimine göre iki aydan yedi yıla kadar hapis cezası gerektirebilir…

