حوزه‌های کاری ما
ماشین‌حساب‌ها راهنمای حقوقی واژه‌نامه حقوقی پرسش‌های متداول درباره ما تماس با ما

حقوق جبران خسارت

خسارت مادی و معنوی ناشی از تصادف رانندگی، حادثهٔ کار، خطای پزشک، توهین و سایر افعال زیان‌بار. پیگیری پرونده از درخواست به بیمه و گزارش ازکارافتادگی و محاسبه تا صدور رأی و وصول.

در دعاوی خسارت، آنچه نتیجه را تعیین می‌کند اغلب استدلال حقوقی نیست، بلکه درصد تقصیر، گزارش ازکارافتادگی و محاسبه است. اینکه در یک واقعهٔ واحد تقصیر 25% پذیرفته شود یا 50%، می‌تواند مبلغ خسارت را دو برابر کند. مهلت‌ها کوتاه‌اند و در برخی پرونده‌ها پیش از طرح دعوا مراجعه به شرکت بیمه، سازمان تأمین اجتماعی (SGK) یا اداره الزامی است.

در سال 2026 دو تغییر مهم رخ داد که مستقیماً بر دعاوی خسارت اثر می‌گذارد: با قانون شمارهٔ 7589 که از 31 ژوئیهٔ 2026 لازم‌الاجرا شد، دعوای طلب نامعین لغو شد و تاریخ آغاز جریان بهره در خسارت‌های بدنی از نو تنظیم گردید. مجازات جرم ایراد صدمهٔ بدنی غیرعمدی نیز در دسامبر 2025 افزایش یافت.

در این صفحه اقلام خسارت قابل مطالبه، مهلت‌های مرور زمان، مسیر رسیدگی در پرونده‌های تصادف رانندگی، حادثهٔ کار، خطای پزشک و توهین، سقف‌های بیمهٔ اجباری شخص ثالث در سال 2026، نحوهٔ محاسبهٔ خسارت ازکارافتادگی و خسارت محرومیت از نفقه، مدت دعوا، هزینه‌ها، اشتباهات رایج و پاسخ پرسش‌های متداول را خواهید یافت.

برای کدام زیان‌ها می‌توان خسارت مطالبه کرد؟

کسی که با فعلی نامشروع و همراه با تقصیر به دیگری زیان برساند، مکلف به جبران آن است (قانون تعهدات ترکیه، مادهٔ 49 TBK). زیان‌دیده، زیان و تقصیر را اثبات می‌کند؛ اگر میزان زیان به‌طور کامل قابل اثبات نباشد، قاضی بر پایهٔ جریان عادی امور مبلغی منصفانه تعیین می‌کند (مادهٔ 50 TBK). برخی اشخاص، مانند بهره‌بردار وسیلهٔ نقلیهٔ موتوری، بدون نیاز به احراز تقصیر و بر مبنای مسئولیت ناشی از خطر مسئول‌اند (قانون راهنمایی و رانندگی، مادهٔ 85 KTK).

قلم خسارتچه کسی مطالبه می‌کند؟چه چیزی را پوشش می‌دهد؟مبنای قانونی
هزینه‌های درمانمصدومجراحی، دارو، فیزیوتراپی، پروتز، رفت‌وآمدمادهٔ 54/1 TBK
ازکارافتادگی موقت (از دست رفتن درآمد)مصدومزیان دوره‌ای که فرد در طول بهبودی نتوانسته کار کندمادهٔ 54/2 TBK
ازکارافتادگی دائمدارای نقص عضو یا ازکارافتادگی دائمکاهش یا از دست رفتن توان کارمادهٔ 54/3 TBK
آسیب به آیندهٔ اقتصادیمصدوممحدود شدن فرصت‌های شغلی و اجتماعی به سبب جای زخم، از دست رفتن عضو و مانند آنمادهٔ 54/4 TBK
هزینهٔ پرستارکسی که نیازمند مراقبت دیگری شده استنیاز به مراقبت در مدتی که در گزارش پزشکی تعیین شده استمادهٔ 54 TBK
محرومیت از نفقهکسانی که از حمایت متوفی محروم شده‌انداز دست رفتن حمایت اقتصادی که متوفی فراهم می‌کردمادهٔ 53/3 TBK
هزینه‌های کفن و دفنکسانی که هزینه را پرداخته‌اندتدفین، انتقال و سایر هزینه‌های مستندمادهٔ 53/1 TBK
خسارت معنویزیان‌دیده؛ و در صدمهٔ بدنی شدید و فوت، نزدیکان اورنج و اندوه تحمل‌شده، لطمه به حقوق شخصیتمواد 56 و 58 TBK
خسارت خودرو و افت ارزشمالک خودروهزینهٔ تعمیر و کاهش ارزش بازارمادهٔ 85 KTK؛ مادهٔ 49 TBK

خسارت مادی زیان واقعی واردشده را جبران می‌کند و نمی‌تواند به دارا شدن زیان‌دیده بینجامد. در مقابل، خسارت معنوی نتیجهٔ محاسبه نیست، بلکه جبرانی است که به تشخیص قاضی واگذار شده است. اگر بیش از یک نفر مسئول واقعه باشند (برای نمونه راننده، مالک خودرو و شرکت بیمه، یا کارفرمای اصلی و پیمانکار فرعی)، زیان‌دیده می‌تواند تمام خسارت را از هر یک از آنان مطالبه کند؛ اما مسئولیت شرکت بیمه به سقف بیمه‌نامه محدود است (مادهٔ 61 TBK).

انواع خسارت، مهلت‌ها و دادگاه‌های صالح

واقعهمرور زمانشرط پیش از دعوا و دادگاه
تصادف رانندگی2 سال از تاریخ آگاهی و در هر حال 10 سال؛ اگر واقعه جرم باشد، مرور زمان کیفری طولانی‌تر (مادهٔ 109 KTK؛ مادهٔ 72 TBK)درخواست کتبی به شرکت بیمه (مادهٔ 97 KTK)؛ بسته به خواندگان، دادگاه بدوی حقوقی (asliye hukuk mahkemesi) یا دادگاه بدوی تجاری (asliye ticaret mahkemesi)، یا کمیسیون داوری بیمه (Sigorta Tahkim Komisyonu)
حادثهٔ کار و بیماری شغلی10 سال (مادهٔ 146 TBK)میانجی‌گری الزامی نیست (قانون شمارهٔ 7036، مادهٔ 3/3)؛ دادگاه کار (iş mahkemesi)
خطای پزشک — بیمارستان خصوصیدر رابطهٔ وکالت 5 سال (مادهٔ 147/5 TBK)؛ در فعل زیان‌بار 2 سال از تاریخ آگاهی و در هر حال 10 سالمیانجی‌گری و سپس دادگاه مصرف‌کننده (tüketici mahkemesi)؛ برای خواسته‌های کمتر از 186,000 TL هیئت داوری مصرف‌کننده (tüketici hakem heyeti)
خطای پزشک — بیمارستان دولتیدرخواست به اداره ظرف 1 سال از تاریخ آگاهی و در هر حال 5 سال (قانون آیین دادرسی اداری، مادهٔ 13 İYUK)ابتدا درخواست به اداره؛ پس از رد یا 30 روز بی‌پاسخ ماندن، ظرف 60 روز دعوای قضاوت کامل (tam yargı davası) در دادگاه اداری
توهین، نقض حقوق شخصیت2 سال از تاریخ آگاهی و در هر حال 10 سال؛ اگر فعل جرم باشد، ممکن است مرور زمان کیفری 8 ساله مطرح شوددادگاه بدوی حقوقی
زیان ناشی از عمل ادارهدرخواست به اداره ظرف 1 سال از تاریخ آگاهی و در هر حال 5 سالدادگاه اداری؛ اما تصادف رانندگی ناشی از خودروی دولتی در دادگاه‌های عمومی رسیدگی می‌شود (مادهٔ 110 KTK)
نقض قراردادبه‌طور معمول 10 سال؛ در برخی امور مانند وکالت و اجاره 5 سال (مواد 146-147 TBK)دادگاه بدوی حقوقی / تجاری / مصرف‌کننده؛ در مطالبات پولی تجاری و دعاوی مصرف‌کننده میانجی‌گری الزامی است

مهلت طولانی‌تر در وقایعی که جرم‌اند

اگر فعل در عین حال جرم باشد و قانون کیفری برای آن مرور زمان طولانی‌تری پیش‌بینی کرده باشد، همان مدت در دعوای خسارت نیز اعمال می‌شود (مادهٔ 72 TBK؛ در تصادفات رانندگی مادهٔ 109 KTK). مرور زمان کیفری بر اساس حداکثر مجازات جرم تعیین می‌شود: برای جرائمی که حداکثر مجازاتشان از 5 سال بیشتر نیست 8 سال، و برای جرائمی با حداکثر بیش از 5 و کمتر از 20 سال 15 سال (قانون جزای ترکیه، مادهٔ 66 TCK).

  • ایراد صدمهٔ بدنی غیرعمدی (مادهٔ 89 TCK): با قانون شمارهٔ 7571 مورخ 24 دسامبر 2025، مجازات اصلی به «4 ماه تا 2 سال» و در صورت مصدوم شدن بیش از یک نفر به «9 ماه تا 5 سال» افزایش یافت. چون حداکثرها از 5 سال بیشتر نیست، مرور زمان به‌طور معمول همان 8 سال باقی می‌ماند.
  • قتل غیرعمدی (مادهٔ 85 TCK): چون حداکثر مجازات 6 سال است، مرور زمان 15 سال است.
  • توهین (مادهٔ 125 TCK): چون حداکثر مجازات 2 سال است، مرور زمان کیفری 8 سال است.

مهلت طولانی‌شده به احراز وقوع جرم بستگی دارد؛ صدور حکم برائت در پروندهٔ کیفری یا طرح نشدن شکایت ممکن است این ارزیابی را محل اختلاف کند. به همین دلیل در پرونده‌ای که بیش از دو سال از آن گذشته، نباید بدون بررسی واقعه و پروندهٔ کیفری به نتیجهٔ «مهلت گذشته است» یا «8 سال وقت هست» رسید. مهلت‌های درخواست مندرج در مادهٔ 13 İYUK برای بیمارستان‌های دولتی و سایر اعمال اداری از این قاعده متأثر نمی‌شوند. برای بررسی اولیه می‌توانید از ابزار بررسی مهلت و مرور زمان استفاده کنید.

خسارت تصادف رانندگی: گام به گام

  1. لحظهٔ تصادف و روزهای نخست: صورت‌جلسهٔ تصادف یا گزارش پلیس، عکس‌های محل حادثه، فیلم دوربین خودرو، مشخصات شهود و سوابق بیمارستانی جمع‌آوری می‌شود. جزئیات: کارهایی که پس از تصادف رانندگی باید انجام داد.
  2. درخواست به بیمه: به بیمهٔ اجباری مسئولیت مالی (ZMSS) خودروی طرف مقابل درخواست کتبی داده می‌شود. اگر شرکت ظرف 15 روز از تاریخ درخواست پاسخ کتبی ندهد یا پاسخ آن خواسته را تأمین نکند، راه دعوا یا داوری باز می‌شود (مادهٔ 97 KTK). دعوایی که بدون این درخواست علیه شرکت بیمه اقامه شود ممکن است به دلایل شکلی رد شود. پس از تکمیل مدارک، شرکت مکلف است مبلغ مشمول پوشش را ظرف 8 روز کاری بپردازد (مادهٔ 99 KTK).
  3. گزارش ازکارافتادگی: در صدمهٔ بدنی، پس از پایان دورهٔ بهبودی، درصد ازکارافتادگی دائم مطابق مقررات حاکم در تاریخ تصادف از کمیسیون پزشکی یک بیمارستان مجاز یا از سازمان پزشکی قانونی (Adli Tıp Kurumu) دریافت می‌شود.
  4. انتخاب مسیر: برای خواسته‌های درون سقف بیمه، کمیسیون داوری بیمه یا دادگاه؛ برای زیان بیش از سقف و خسارت معنوی، دعوا علیه راننده و بهره‌بردار خودرو. در دعاوی تجاری علیه شرکت بیمه، شرط میانجی‌گری نیز باید جداگانه بررسی شود (قانون تجارت ترکیه، مادهٔ 5/A TTK).
  5. گزارش‌های تقصیر و محاسبه: کارشناس رسمی ابتدا درصد تقصیر و سپس مبلغ خسارت را تعیین می‌کند. اعتراض به گزارش‌ها ظرف 2 هفته از تاریخ ابلاغ انجام می‌شود (قانون آیین دادرسی مدنی، مادهٔ 281 HMK).
  6. رأی و وصول: اگر رأی پرداخت نشود، عملیات اجرایی بر اساس حکم دادگاه آغاز می‌شود.

هزینهٔ خدمات درمانی ارائه‌شده در بیمارستان پس از تصادف، صرف‌نظر از اینکه مصدوم تحت پوشش تأمین اجتماعی باشد یا نه، به‌طور معمول توسط SGK پرداخت می‌شود (مادهٔ 98 KTK)؛ از همین رو صورت‌حساب بیمارستان معمولاً به نام مصدوم صادر نمی‌شود. هزینه‌های مستندی که خارج از پوشش SGK باشد، جداگانه قابل مطالبه است. نحوهٔ محاسبهٔ یکایک اقلام خسارت را در مقالهٔ محاسبهٔ خسارت تصادف رانندگی به تفصیل شرح داده‌ایم.

سقف‌های پوشش بیمهٔ اجباری شخص ثالث در سال 2026

پوشش (حداقل 2026)مبلغبخش بیش از سقف
خسارت مالی (خسارت خودرو، افت ارزش)400,000 TL برای هر خودرواز راننده و بهره‌بردار، یا در صورت وجود، از پوشش بیمهٔ اختیاری مسئولیت مالی (İMM) در بیمه‌نامهٔ بدنه (کاسکو)
نقص عضو و فوت3,600,000 TL برای هر نفراز راننده و بهره‌بردار، یا در صورت وجود، از پوشش İMM
خسارت معنویخارج از پوشش بیمهٔ شخص ثالث (مادهٔ 92/f KTK)از راننده و بهره‌بردار؛ اگر بیمه‌نامهٔ İMM پوشش خسارت معنوی داشته باشد، مطابق شرایط بیمه‌نامه
زیان‌های غیرمستقیم مانند از دست رفتن درآمد، عدم‌النفع، توقف کسب‌وکار و محرومیت از اجاره‌بهاخارج از پوشش بیمهٔ شخص ثالث (مادهٔ 92/k KTK)از راننده و بهره‌بردار

سقف‌ها بر اساس بیمه‌نامهٔ معتبر در تاریخ تصادف اعمال می‌شوند؛ برای هر تصادف نیز سقف‌های جداگانه‌ای وجود دارد. بیمه‌گر به نسبت تقصیر بیمه‌گذار خود پرداخت می‌کند؛ بخشی که با تقصیر خود زیان‌دیده برابر است و، در مورد محرومان از نفقه، بخشی که با تقصیر متوفی برابر است، خارج از پوشش است (مادهٔ 92/g، j KTK).

افت ارزش خودرو و حساب تضمین

افت ارزش با کارشناسی و بر اساس اختلاف واقعی میان ارزش بازار خودروی سالم پیش از تصادف و ارزش بازار آن پس از تعمیر تعیین می‌شود؛ پس از آرای ابطالی دادگاه قانون اساسی در سال‌های 2020 و 2022، فرمول مندرج در شرایط عمومی الزام‌آور نیست. افت ارزش خودروهایی که به سبب خسارت از تردد خارج شده یا اسقاطی (pert) شده‌اند، مشمول بیمهٔ شخص ثالث نیست (مادهٔ 92/l KTK). زیان دوره‌ای که خودرو قابل استفاده نیست و هزینهٔ خودروی جایگزین، زیان غیرمستقیم به شمار می‌آیند و از این رو نه از بیمهٔ شخص ثالث، بلکه از راننده و بهره‌بردار مطالبه می‌شوند.

اگر خودروی مقصر بیمه نداشته باشد، راننده‌اش شناسایی نشود یا خودرو سرقتی باشد، برای خسارت‌های بدنی به حساب تضمین (Güvence Hesabı) مراجعه می‌شود (قانون بیمه، مادهٔ 14). خسارت خودرویی که خودروی فاقد بیمه وارد کرده، مشمول حساب تضمین نیست؛ برای این زیان علیه راننده و بهره‌بردار دعوا اقامه می‌شود. برای اختلافات مربوط به رد و پرداخت ناقص از سوی شرکت‌های بیمه، هزینه‌های کمیسیون داوری بیمه و حدود اعتراض، به صفحهٔ حقوق بیمه ما مراجعه کنید.

سرنشینان، حمل رایگان از روی لطف و نقش بیمهٔ بدنه

کسی که به‌عنوان سرنشین مصدوم شده، می‌تواند هم به بیمهٔ شخص ثالث خودرویی که در آن بوده و هم به بیمهٔ خودروی دیگرِ درگیر در تصادف، به نسبت تقصیر رانندگان مراجعه کند؛ تقصیر راننده به سرنشین نسبت داده نمی‌شود. اما اگر سرنشین با رفتارهایی مانند نبستن کمربند ایمنی یا سوار شدن با علم به مستی راننده در افزایش زیان سهیم بوده باشد، ممکن است از خسارت کاسته شود (مادهٔ 52 TBK). در حمل رایگان از روی لطف، مانند خودروی دوست یا خویشاوند، مسئولیت بهره‌بردار تابع قواعد عمومی است و قاضی می‌تواند کاهشی منصفانه اعمال کند (مادهٔ 87 KTK).

مالکی که خسارت خودروی خود را از بیمهٔ بدنه (کاسکو) دریافت کرده، نمی‌تواند همان خسارت را دوباره از طرف مقابل بخواهد؛ شرکت بیمهٔ بدنه‌ای که پرداخت کرده، برای این مبلغ به طرف مقابل رجوع می‌کند. در مقابل، اقلامی که بیمه‌نامهٔ بدنه پوشش نمی‌دهد، مانند مبلغ فرانشیز و در بیشتر بیمه‌نامه‌ها افت ارزش، جداگانه از بیمهٔ شخص ثالث خودروی مقابل یا از راننده و بهره‌بردار قابل مطالبه است.

خسارت حادثهٔ کار

کارفرما مکلف است همهٔ تدابیر لازم برای ایمنی کارگر را اتخاذ کند؛ و به میزانی که چنین نکند، مسئول حادثهٔ کار و بیماری شغلی است. پس از حادثه ممکن است SGK کمک‌هزینهٔ ازکارافتادگی موقت، در ازکارافتادگی دائم مستمری ازکارافتادگی دائم و در صورت فوت مستمری فوت به ذی‌نفعان برقرار کند. این پرداخت‌ها جایگزین خسارتی که از کارفرما مطالبه می‌شود نیستند؛ اما ارزش سرمایه‌ای نقدی مستمری برقرارشده توسط SGK از خسارت مادی کسر می‌شود. از خسارت معنوی هیچ کسری انجام نمی‌شود.

  • دادگاه و میانجی‌گری: دعوا در دادگاه کار اقامه می‌شود. در دعاوی خسارت مادی و معنوی ناشی از حادثهٔ کار و بیماری شغلی و نیز دعاوی احراز و رجوع مرتبط با آن‌ها، میانجی‌گری الزامی نیست (قانون شمارهٔ 7036، مادهٔ 3/3).
  • صلاحیت محلی: افزون بر دادگاه محل اقامت خوانده و محل انجام کار، دادگاه محل وقوع حادثه یا زیان و دادگاه محل اقامت کارگر نیز صالح است (قانون شمارهٔ 7036، مادهٔ 6/3).
  • مرور زمان: چون دعوا بر قرارداد مبتنی است، به‌طور معمول 10 سال؛ مهلت از تاریخ آگاهی قطعی از زیان آغاز می‌شود که در بیشتر پرونده‌ها تاریخ ثبت ازکارافتادگی دائم در گزارش است.
  • احراز حادثهٔ کار: گزارش نشدن حادثه به SGK موجب زوال حق نمی‌شود؛ اما پیش از اقامهٔ دعوای احراز علیه SGK باید به خود سازمان درخواست داد. اگر سازمان ظرف 60 روز پاسخ ندهد، درخواست ردشده تلقی می‌شود (قانون شمارهٔ 7036، مادهٔ 4).
  • پیمانکار فرعی: در حادثه‌ای که برای کارگر پیمانکار فرعی رخ دهد، کارفرمای اصلی و پیمانکار فرعی مسئولیت تضامنی دارند.

برای اینکه چه وقایعی حادثهٔ کار محسوب می‌شوند، تصادف سرویس کارکنان و بررسی تقصیر، به مقالهٔ دعوای خسارت حادثهٔ کار مراجعه کنید؛ مطالبات کارگری در چارچوب حقوق کار و تأمین اجتماعی جداگانه بررسی می‌شوند.

خسارت خطای پزشک (قصور پزشکی)

تشخیص نادرست، جراحی بی‌دقت، عفونت بیمارستانی یا آگاه نکردن کافی بیمار از خطرات ممکن است مسئولیت جبران خسارت ایجاد کند. هر نتیجهٔ ناخواسته‌ای خطا نیست؛ تفکیک میان عارضه، که علم پزشکی آن را پیش‌بینی می‌کند و با وجود مراقبت لازم رخ می‌دهد، و قصور پزشکی، که نقض تکلیف مراقبت است، با گزارش‌های کارشناسی و پزشکی قانونی انجام می‌شود.

دادگاه صالح به نوع بیمارستان بستگی دارد: در بیمارستان‌های خصوصی، مراکز درمانی و مطب‌ها پیش از دعوا به میانجی‌گری مراجعه می‌شود و در صورت عدم توافق، دعوا در دادگاه مصرف‌کننده اقامه می‌گردد. در بیمارستان‌های دولتی، شهری و دانشگاهی نه به پزشک، بلکه به اداره درخواست داده می‌شود؛ اگر درخواست رد شود یا ظرف 30 روز پاسخی داده نشود، ظرف 60 روز دعوای قضاوت کامل در دادگاه اداری اقامه می‌شود. در پرونده‌های بیمارستان دولتی، مهلت 1 ساله درخواست از تاریخ آگاهی، مهلتی است که بیش از همه از دست می‌رود. در پرونده‌های بیمارستان خصوصی، برنامه‌ریزی مهلت‌ها باید بر اساس مهلت 5 ساله حاکم بر رابطهٔ وکالت انجام شود. برای جزئیات به صفحهٔ حقوق سلامت و قصور پزشکی ما مراجعه کنید.

خسارت معنوی در توهین و نقض حقوق شخصیت

توهین، افترا، نقض حریم خصوصی، انتشار عکس بدون اجازه یا محتوای خدشه‌دارکنندهٔ اعتبار در شبکه‌های اجتماعی، حقوق شخصیت را نقض می‌کند. کسی که حقوق شخصیتش خدشه‌دار شده، می‌تواند برای زیان معنوی واردشده خسارت معنوی مطالبه کند؛ قاضی می‌تواند به‌جای پول یا افزون بر آن، رأیی در محکومیت تعرض صادر کند و به انتشار آن نیز حکم دهد (مادهٔ 58 TBK). توقف تعرض و حذف محتوا نیز جداگانه قابل درخواست است (قانون مدنی ترکیه، مواد 24-25 TMK).

خسارت توهین چقدر است؟ در قانون مبلغ یا تعرفهٔ ثابتی وجود ندارد. قاضی شدت سخنان، اینکه در فضایی عمومی گفته شده یا میان دو نفر، تعداد کسانی که محتوا به آنان رسیده، وضعیت اجتماعی و اقتصادی طرفین و اثر واقعه بر زیان‌دیده را با هم ارزیابی می‌کند. چون خسارت معنوی وسیلهٔ دارا شدن نیست، خواسته‌های بالا کاهش می‌یابد و ممکن است نسبت به بخش ردشده، حق‌الوکاله به نفع طرف مقابل حکم شود؛ از این رو تعیین واقع‌بینانهٔ خواسته اهمیت دارد.

  • دلیل: تصویر صفحه (اسکرین‌شات) به‌تنهایی ممکن است مورد اعتراض قرار گیرد؛ پیوند پست، تاریخ و ساعت آن باید، در صورت لزوم با تأمین دلیل از طریق سردفتر یا کارشناس، مستند شود. تأمین دلیل باید پیش از حذف محتوا انجام شود.
  • پروندهٔ کیفری: تعقیب جرم توهین منوط به شکایت است و شکایت باید ظرف 6 ماه طرح شود. دعوای خسارت را می‌توان بدون انتظار نتیجهٔ دعوای کیفری اقامه کرد؛ حکم برائت دادگاه کیفری به‌طور معمول قاضی حقوقی را مقید نمی‌کند.
  • مهلت: 2 سال از تاریخ آگاهی و در هر حال 10 سال؛ اگر فعل جرم باشد، ممکن است مرور زمان کیفری 8 ساله مطرح شود.

برای حذف محتوای اینترنتی و مسدودسازی دسترسی، به مقالهٔ توهین در شبکه‌های اجتماعی و مسدودسازی دسترسی مراجعه کنید. خسارتی که زوجین به سبب وقایع منجر به طلاق از یکدیگر مطالبه می‌کنند، تابع قواعد جداگانه‌ای در قانون مدنی و مهلت یک ساله از تاریخ قطعیت حکم طلاق است.

خسارت چگونه محاسبه می‌شود؟

خسارت ازکارافتادگی

ازکارافتادگی موقت از دست رفتن درآمد در مدتی است که فرد از تصادف تا بهبودی نتوانسته کار کند، و بر اساس مدت بهبودی مندرج در گزارش پزشکی و درآمد فرد محاسبه می‌شود. ازکارافتادگی دائم زیانی است که فرد بر اساس درصد ازکارافتادگی دائم در باقی عمر کاری خود متحمل می‌شود. کارشناس محاسبات بیمه‌ای (اکچوئر) از این داده‌ها استفاده می‌کند:

  • درآمد: درآمد خالص واقعی در تاریخ تصادف؛ برای کسانی که درآمدشان قابل اثبات نیست، شاغل نیستند، یا محصل و خانه‌دارند، حداقل دستمزد خالص (در 2026 ماهانه 28,075.50 TL).
  • درصد ازکارافتادگی: گزارش کمیسیون پزشکی که مطابق آیین‌نامهٔ حاکم در تاریخ تصادف تنظیم شده است.
  • درصد تقصیر: به میزان تقصیر خود زیان‌دیده کسر می‌شود (مادهٔ 52 TBK).
  • سن و جدول امید به زندگی: دورهٔ فعال کاری و دورهٔ غیرفعال پس از بازنشستگی با جدول امید به زندگی پذیرفته‌شده در رویهٔ قضایی تعیین می‌شود. دورهٔ سپری‌شده از تاریخ تصادف تا تاریخ گزارش با افزایش‌های واقعی دستمزد، و دورهٔ آتی پس از آن با روش افزایش و تنزیل محاسبه می‌شود.
  • تهاتر: پرداخت‌های پیشین شرکت بیمه و مستمری‌های SGK که قابل رجوع‌اند کسر می‌شوند. پرداخت‌های تأمین اجتماعی غیرقابل رجوع و پرداخت‌هایی که به قصد ایفای تعهد نبوده‌اند، از خسارت کسر نمی‌شوند (مادهٔ 55 TBK).

نمونهٔ ساده‌شدهٔ محاسبه

فردی 28 ساله که با حداقل دستمزد خالص کار می‌کند، در تصادف رانندگی دچار 30% ازکارافتادگی دائم می‌شود و خود 20% مقصر شناخته می‌شود. منطق محاسبه چنین است:

گامعملیاتنتیجه
درآمد خالص سالانه28,075.50 × 12336,906.00 TL
زیان سالانه به سبب ازکارافتادگی336,906 × 30%101,071.80 TL
زیان دورهٔ فعال (در این نمونه 32 سال)101,071.80 × 323,234,297.60 TL
کسر بابت تقصیر3,234,297.60 × 80%2,587,438.08 TL
سقف بیمهٔ شخص ثالث برای هر نفر3,600,000 TLمبلغ در حد سقف است؛ اگر مازادی وجود داشت، از راننده و بهره‌بردار مطالبه می‌شد

در گزارش واقعی، دورهٔ غیرفعال، افزایش سالانهٔ دستمزد، تنزیل، مدت ازکارافتادگی موقت و پرداخت‌های پیشین نیز منظور می‌شوند و از این رو نتیجه به‌طور محسوسی با این رقم متفاوت خواهد بود. این نمونه فقط برای نشان دادن روش است. خسارت معنوی خارج از این محاسبه است و جداگانه از راننده و بهره‌بردار مطالبه می‌شود.

خسارت محرومیت از نفقه

همسر، فرزندان، پدر و مادر و سایر نزدیکانی که متوفی در زمان حیات به آنان حمایت اقتصادی منظم می‌داد و حمایتشان اثبات شود، می‌توانند این خسارت را مطالبه کنند. وارث بودن شرط نیست؛ حتی کسی که ترکه را رد کرده نیز می‌تواند مطالبه کند، زیرا این حق نه از ارث، بلکه از رابطهٔ حمایت ناشی می‌شود. در محاسبه، درآمد متوفی، سهمی که برای خود کنار می‌گذاشت، مدت حمایت (در فرزندان معمولاً سنی که بر پایهٔ وضعیت تحصیلی تعیین می‌شود)، سن افراد تحت حمایت و تقصیر متوفی در نظر گرفته می‌شود. نزدیکان همچنین می‌توانند به نام خود خسارت معنوی و هزینه‌های کفن و دفن مستند را مطالبه کنند.

در تصادف منجر به فوت، چه کسی چه چیزی می‌تواند مطالبه کند؟

شخصمحرومیت از نفقهخسارت معنویهزینهٔ کفن و دفن
همسربله؛ بر اساس درآمد متوفی و حمایت او در زندگی زناشوییبلهاگر هزینه را پرداخته باشد
فرزندانبله؛ به‌طور معمول تا سنی که نیاز به تحصیل و مراقبت ادامه داردبلهاگر هزینه را پرداخته باشند
پدر و مادراگر نشان داده شود که متوفی عملاً از آنان حمایت می‌کرد یا در آینده حمایت می‌کردبلهاگر هزینه را پرداخته باشند
خواهر و برادر و سایر نزدیکانتنها در صورت اثبات حمایت منظمقاضی بر اساس میزان نزدیکی و اثر واقعه ارزیابی می‌کنداگر هزینه را پرداخته باشند

اگر فوت بلافاصله رخ نداده باشد، هزینه‌های درمان پیش از فوت و از دست رفتن درآمد در این دوره نیز توسط وراث قابل مطالبه است (مادهٔ 53/2 TBK). رد ترکه بر حقوق نزدیکان در مطالبهٔ خسارت محرومیت از نفقه و خسارت معنوی به نام خودشان اثری ندارد.

خسارت معنوی

کسی که تمامیت جسمانی‌اش آسیب دیده و، در صدمهٔ بدنی شدید و فوت، نزدیکان او می‌توانند خسارت معنوی مطالبه کنند (مادهٔ 56 TBK). تعرفهٔ ثابتی وجود ندارد؛ شدت واقعه، میزان آسیب دائمی، وضعیت تقصیر، وضعیت اقتصادی طرفین و قدرت خرید پول با هم در نظر گرفته می‌شوند. تقصیر زیان‌دیده در خسارت معنوی نیز سبب کاهش است. در تصادفات رانندگی، خسارت معنوی را نمی‌توان از بیمهٔ اجباری شخص ثالث مطالبه کرد.

بهره از چه زمانی جاری می‌شود؟ تغییر 2026

بر اساس احکامی که با قانون شمارهٔ 7589 به مادهٔ 55 قانون تعهدات افزوده شد، در وقایعی که پس از 31 ژوئیهٔ 2026 رخ می‌دهند، بهرهٔ قانونی خسارت ازکارافتادگی و خسارت محرومیت از نفقه، نسبت به بخش مربوط به دوره‌ای که درآمد معلوم است از تاریخ واقعه، و نسبت به بخش مربوط به دوره‌ای که درآمد قابل دانستن نیست از تاریخ صدور رأی جاری می‌شود. پرداخت‌هایی که به قصد ایفا پیش از آغاز رسیدگی ماهوی انجام شده‌اند نیز به‌صورت نسبی از خسارتی که بر اساس تاریخ پرداخت تعیین می‌شود، تهاتر می‌گردند. در وقایع پیش از این تاریخ، رویهٔ پیشین ادامه دارد. با همین قانون نرخ بهرهٔ قانونی نیز به نرخ تنزیل مجدد بانک مرکزی پیوند خورد. بهرهٔ خسارت معنوی به‌طور معمول از تاریخ واقعه جاری می‌شود.

دعوای طلب نامعین لغو شد: نظام جدید دعوای جزئی

دعوای طلب نامعین (belirsiz alacak davası، مادهٔ 107 HMK) که سال‌ها در مواردی به کار می‌رفت که مبلغ خسارت هنگام طرح دعوا به‌طور کامل معلوم نبود، با قانون شمارهٔ 7589 از 31 ژوئیهٔ 2026 لغو شد. دعاوی طلب نامعینی که پیش از این تاریخ اقامه شده‌اند، بر اساس حکم پیشین رسیدگی می‌شوند. در دعاوی جدید، همین نیاز با دعوای جزئی (kısmi dava) تأمین می‌شود:

موضوعدعوای طلب نامعین پیشین (مادهٔ 107 HMK)دعوای جزئی جدید (مادهٔ 109/4 HMK)
دعاوی مشمولاقامه‌شده پیش از 31.7.2026اقامه‌شده پس از 31.7.2026
افزایش خواستهبا یک لایحه پس از گزارش کارشناسی، مشروط به نامعین بودنفقط یک بار، تا پایان رسیدگی ماهوی، بدون برخورد با ممنوعیت توسعهٔ ادعا
مرور زمانبرای کل خواسته در تاریخ دعوا قطع می‌شودبرای بخش افزوده‌شده نیز از تاریخ دعوا قطع‌شده تلقی می‌شود
هزینهٔ دادرسیبر اساس مبلغ اعلام‌شده در آغاز، و تکمیل هنگام افزایشبه همان ترتیب؛ می‌توان دعوا را با مبلغی کم آغاز کرد

در دادخواست دعوای جزئی باید به‌صراحت نوشته شود که تنها بخشی از طلب مطالبه شده و از بخش باقی صرف‌نظر نشده است. چون افزایش فقط یک بار ممکن است، نباید پیش از قطعی شدن گزارش ازکارافتادگی و گزارش محاسبه، شتاب‌زده از آن استفاده کرد. رویهٔ قضایی در خصوص اجرای این تغییر هنوز در حال شکل‌گیری است.

پیش از طرح دعوای خسارت: آمادگی گام به گام

  1. مسئولان را مشخص کنید: راننده، بهره‌بردار خودرو، شرکت بیمه، کارفرما، پیمانکار فرعی، بهره‌بردار بیمارستان یا اداره. انتخاب نادرست خوانده به معنای رد دعوا از جهت سمت و از دست رفتن وقت است.
  2. شرط درخواست مقدماتی را انجام دهید: درخواست کتبی به بیمهٔ شخص ثالث، میانجی‌گری در دعاوی تجاری و مصرف‌کننده، درخواست به سازمان در دعاوی علیه SGK، و درخواست به اداره در بیمارستان‌های دولتی و اعمال اداری.
  3. مرور زمان را محاسبه کنید: تاریخ آگاهی، جرم بودن یا نبودن واقعه و در صورت وجود، تحولات پروندهٔ کیفری را با هم ارزیابی کنید.
  4. دلایل را حفظ کنید: اگر فیلم دوربین‌ها، پروندهٔ پزشکی یا محتوای شبکه‌های اجتماعی در معرض از بین رفتن است، از دادگاه تأمین دلیل بخواهید.
  5. اقلام خواسته را تفکیک کنید: هر قلم خسارت مادی (ازکارافتادگی موقت و دائم، پرستار، درمان، افت ارزش) و خسارت معنوی را در دادخواست جداگانه نشان دهید؛ اگر مبلغ نامعین است، دعوا را به‌صورت دعوای جزئی طرح کنید.
  6. بهره و هزینهٔ دادرسی را مطالبه کنید: نوع بهره و تاریخ آغاز آن و هزینه‌های دادرسی باید به‌صراحت در دادخواست خواسته شوند؛ به بهره‌ای که مطالبه نشده نمی‌توان حکم داد.

دعوای خسارت چه مدت طول می‌کشد؟

مرحلهمدت تقریبی
درخواست به شرکت بیمه و پاسخ15 روز (مادهٔ 97 KTK)
میانجی‌گری در دعاوی تجاری6 هفته، در موارد ضروری با 2 هفته تمدید (مادهٔ 5/A TTK)
گزارش ازکارافتادگیچند ماه، بسته به تکمیل بهبودی و تراکم نوبت‌ها
کمیسیون داوری بیمهحداکثر 4 ماه از تعیین داور؛ در صورت اعتراض مدت اضافی
دادگاه بدویبا گزارش‌های تقصیر و محاسبه، در استانبول معمولاً 1.5–3 سال
تجدیدنظر (istinaf) و فرجام (temyiz)بسته به پرونده و شعبه، یک تا دو سال اضافه

از 31 ژوئیهٔ 2026، فاصلهٔ میان جلسات دادرسی، جز در موارد ضروری مانند کارشناسی، نمی‌تواند بیش از سه ماه باشد (مادهٔ 147/3 HMK). با این حال، اعتراض به گزارش‌ها، گزارش تکمیلی و مرحلهٔ تجدیدنظر تعیین‌کنندهٔ مدت‌اند. در پرونده‌هایی که تقصیر و زیان روشن است، سازش با شرکت بیمه پیش از دعوا نیز ممکن است؛ اما در تصادفات رانندگی، ابطال توافق‌هایی که ناکافی بودنشان آشکار است ظرف 2 سال قابل درخواست است (مادهٔ 111 KTK).

هزینه‌های دعوای خسارت و حق‌الوکاله (2026)

قلممبلغ / نرخ 2026
هزینهٔ ثبت دادخواست732.00 TL
هزینهٔ نسبی رأی و حکم68.31 در هزار از مبلغ خواسته؛ یک‌چهارم آن هنگام طرح دعوا پیشاپیش پرداخت می‌شود
علی‌الحساب هزینه‌ها و دستمزد کارشناسبسته به پرونده متفاوت است؛ برای گزارش‌های تقصیر، ازکارافتادگی و محاسبه ممکن است علی‌الحساب جداگانه خواسته شود
دادگاه مصرف‌کننده (دعاوی بیمارستان خصوصی)دعوایی که مصرف‌کننده اقامه می‌کند از هزینهٔ دادرسی معاف است؛ علی‌الحساب هزینه‌ها پرداخت می‌شود
هزینهٔ درخواست به کمیسیون داوری بیمهبسته به مبلغ خواسته 600 TL – 1,750 TL؛ برای خواسته‌های بیش از 85,001 TL، 1.8%
تعرفهٔ حداقل حق‌الوکالهدادگاه بدوی 62,000 TL، دادگاه مصرف‌کننده 30,000 TL (بدون مالیات بر ارزش افزوده)

اگر دعوا به نفع شما تمام شود، هزینه‌های دادرسی از طرف مقابل گرفته می‌شود؛ اما نسبت به بخش ردشده، ممکن است حق‌الوکاله و هزینه‌ها به نفع طرف مقابل حکم شود. در دعاوی خسارت، حق‌الوکاله اغلب به‌صورت درصدی از مبلغی که در نهایت به دست می‌آید توافق می‌شود؛ این نرخ به حکم قانون نمی‌تواند از 25% مبلغ خواسته بیشتر باشد (قانون وکالت، مادهٔ 164 Av.K.) و حق‌الوکاله نمی‌تواند کمتر از تعرفهٔ حداقل باشد. حق‌الوکاله در نخستین دیدار به‌صورت کتبی تعیین می‌شود.

دعوای خسارت در استانبول کجا اقامه می‌شود؟

دعوای خسارت ناشی از فعل زیان‌بار را می‌توان در دادگاه محل اقامت خوانده، دادگاه محل ارتکاب فعل یا وقوع زیان، یا دادگاه محل اقامت زیان‌دیده اقامه کرد (مادهٔ 16 HMK). در تصادفات رانندگی، دادگاه محل شعبهٔ شرکت بیمه، نمایندگی صادرکنندهٔ بیمه‌نامه یا محل وقوع تصادف نیز صالح است (مادهٔ 110 KTK). در حادثهٔ کار، محل اقامت کارگر نیز صالح است؛ دعاوی مصرف‌کننده را می‌توان در محل اقامت مصرف‌کننده اقامه کرد.

در عمل، این قاعده به این معناست که کسی که در استانبول زندگی می‌کند یا در استانبول دچار حادثه شده، اغلب می‌تواند دعوای خود را در کاخ دادگستری‌ای که منطقهٔ محل سکونتش به آن وابسته است اقامه کند. کاخ‌های دادگستری اصلی استانبول عبارت‌اند از چاغلایان (کاخ دادگستری استانبول)، کارتال (کاخ دادگستری آناتولی)، باکرکوی، کوچوک‌چکمجه، بیوک‌چکمجه، غازی‌عثمان‌پاشا، سیلیوری و شیله؛ پرونده‌های بیمارستان دولتی و اعمال اداری در دادگاه‌های اداری استانبول رسیدگی می‌شوند.درخواست به کمیسیون داوری بیمه به‌صورت برخط انجام می‌شود.

اشتباهات رایج

  • پذیرفتن پیشنهاد بیمه بدون محاسبه: مفاصاحسابی (ibraname) که بدون پرسیدن اینکه پیشنهاد بر چه درصد ازکارافتادگی و تقصیری استوار است امضا شود، دعوای بعدی را دشوار می‌کند.
  • گرفتن زودهنگام گزارش ازکارافتادگی: گزارشی که پیش از تکمیل بهبودی گرفته شود، ممکن است آسیب دائمی را کمتر از واقع نشان دهد.
  • قطعی پنداشتن ارزیابی تقصیر در صورت‌جلسهٔ تصادف: صورت‌جلسه دادگاه را مقید نمی‌کند؛ به گزارش کارشناس باید در مهلت اعتراض کرد.
  • اقامهٔ دعوا در مرجع قضایی نادرست: رفتن به دادگاه‌های عمومی در پروندهٔ بیمارستان دولتی یا عمل اداری، خطر از دست رفتن مهلت درخواست به اداره را ایجاد می‌کند.
  • منصرف شدن به این دلیل که «2 سال گذشته است»: در وقایعی که جرم‌اند، ممکن است مرور زمان کیفری 8 یا 15 ساله اعمال شود.
  • تلاش برای اقامهٔ دعوای طلب نامعین: پس از 31 ژوئیهٔ 2026 این نوع دعوا وجود ندارد؛ دادخواست باید به‌صورت دعوای جزئی تنظیم شود.
  • انتظار خسارت معنوی از بیمه: بیمهٔ اجباری شخص ثالث خسارت معنوی نمی‌پردازد؛ راننده و بهره‌بردار باید طرف دعوا قرار گیرند.
  • دیر جمع کردن دلایل: فیلم دوربین‌ها در مدت کوتاهی پاک می‌شود؛ برای حفظ فیلم‌های محل کار و محل حادثه باید بی‌درنگ درخواست داد.

مدارکی که پرونده را تقویت می‌کنند

  • صورت‌جلسهٔ تصادف یا گزارش بررسی محل حادثه، و در صورت وجود، شمارهٔ پروندهٔ تحقیقات کیفری و گزارش کارشناسی
  • سوابق کامل بیمارستان: ثبت اورژانس، خلاصهٔ پرونده هنگام ترخیص، گزارش عمل جراحی، نتایج تصویربرداری
  • گزارش ازکارافتادگی دائم و در صورت وجود، گزارش پزشکی نشان‌دهندهٔ نیاز به پرستار
  • مدرک درآمد: فیش حقوقی، سابقهٔ خدمت SGK، اظهارنامهٔ مالیاتی
  • فاکتورهای هزینه‌های درمان، دارو، پروتز و رفت‌وآمد
  • درخواست داده‌شده به شرکت بیمه، پاسخ شرکت، رسید پرداخت و مدارک امضاشده
  • در حادثهٔ کار: گزارش حادثهٔ کار، نامه‌های برقراری مستمری SGK، سوابق محل کار و مشخصات شهود
  • در توهین و نقض حقوق شخصیت: پیوندهای پست‌ها، تصاویر صفحهٔ تاریخ‌دار و صورت‌جلسهٔ تأمین دلیل
  • در صورت فوت: گواهی انحصار وراثت، نسخهٔ ثبت احوال و مدارک درآمد متوفی

کارهایی که در حقوق خسارت انجام می‌دهیم

  • خسارت صدمهٔ بدنی، فوت و افت ارزش خودرو در تصادف رانندگی؛ درخواست به بیمه و کمیسیون داوری بیمه
  • خسارت حادثهٔ کار و بیماری شغلی، دعاوی احراز حادثهٔ کار
  • دعاوی دادگاه مصرف‌کننده و دادگاه اداری به سبب خطای پزشک (قصور پزشکی)
  • خسارت معنوی در توهین، پست‌های شبکه‌های اجتماعی و نقض حقوق شخصیت
  • دعاوی قضاوت کامل برای زیان‌های ناشی از اعمال و اقدامات اداره
  • خسارت مادی ناشی از فعل زیان‌بار و نقض قرارداد
  • وصول رأی از طریق عملیات اجرایی
اطلاعات این صفحه جنبهٔ عمومی دارد و بر اساس قوانین لازم‌الاجرا تا سپتامبر 2026 تهیه شده است. سقف‌های بیمه، هزینه‌های دادرسی و حداقل دستمزد هر سال تغییر می‌کنند؛ مبلغ خسارت در هر پرونده بر اساس اطلاعات تقصیر، ازکارافتادگی و درآمد جداگانه محاسبه می‌شود. توصیه می‌شود برای وضعیت مشخص خود با یک وکیل مشورت کنید.
روند چگونه پیش می‌رود؟

مسیری که در این حوزه دنبال می‌کنیم

احراز واقعه، تقصیر و زیان

درخواست به بیمه، کارفرما یا اداره

گزارش‌های ازکارافتادگی و تقصیر

دعوا، داوری یا میانجی‌گری

گزارش محاسبه، رأی و وصول

پرسش‌های متداول

پرسش‌ها دربارهٔ «خسارت»

17 پرسش
در تصادف رانندگی چه میزان خسارت می‌توانم بگیرم؟
مبلغ بر اساس درصد تقصیر، درصد ازکارافتادگی، سن، درآمد و هزینه‌های درمان محاسبه می‌شود. در خسارت‌های بدنی، خسارت ازکارافتادگی موقت و دائم و در صورت فوت، خسارت محرومیت از نفقه مطرح می‌شود. افت ارزش خودرو را می‌توان جداگانه مطالبه کرد. برای برآوردی درست، گزارش ازکارافتادگی و گزارش کارشناس رسمی دربارهٔ تقصیر لازم است.
مهلت طرح دعوای خسارت در حادثهٔ کار چقدر است؟
به‌طور معمول ده سال است. اگر واقعه در عین حال جرم باشد و قانون کیفری مرور زمان طولانی‌تری پیش‌بینی کرده باشد، همان مدت اعمال می‌شود. مهلت از تاریخ آگاهی از زیان و شخص مسئول جاری می‌شود؛ قطعی شدن درصد ازکارافتادگی ممکن است آغاز این مهلت را به تأخیر بیندازد.
چه کسانی می‌توانند خسارت محرومیت از نفقه را مطالبه کنند؟
کسانی که عملاً از حمایت متوفی محروم شده‌اند می‌توانند آن را مطالبه کنند: همسر، فرزندان، پدر و مادر و سایر نزدیکانی که در واقعهٔ مشخص ثابت شود متوفی از آنان حمایت می‌کرده است. وارث بودن شرط نیست؛ معیار، رابطهٔ حمایت واقعی است. خسارت معنوی برای نزدیکان جداگانه مطالبه می‌شود.
دعوای خسارت چه مدت طول می‌کشد؟
در استانبول دعاوی خسارت شامل صدمهٔ بدنی، به دلیل اخذ گزارش‌های کارشناسی تقصیر و محاسبه، معمولاً 1.5–3 سال طول می‌کشد؛ با افزوده شدن مرحلهٔ تجدیدنظر (istinaf) مدت طولانی‌تر می‌شود. در تصادفات رانندگی، مسیر کمیسیون داوری بیمه اغلب ظرف چند ماه تا یک سال به نتیجه می‌رسد. در پرونده‌هایی که تقصیر و زیان روشن است، سازش با شرکت بیمه پیش از دعوا نیز ممکن است.
اگر خودم هم در تصادف مقصر باشم، می‌توانم خسارت بگیرم؟
بله. درصد تقصیر شما خسارت را از بین نمی‌برد، بلکه به همان نسبت کاهش می‌دهد. برای نمونه، کسی که 25% مقصر شناخته شود، می‌تواند 75% خسارت محاسبه‌شده را دریافت کند. رانندهٔ کاملاً مقصر نمی‌تواند زیان خود را از طرف مقابل مطالبه کند؛ اما سرنشینان خودرو مستقل از تقصیر راننده می‌توانند خسارت مطالبه کنند.
پرداخت شرکت بیمه را پذیرفتم و مفاصاحساب امضا کردم؛ آیا می‌توانم دعوا طرح کنم؟
در بیشتر موارد بله. اگر مبلغ پرداخت‌شده آشکارا کمتر از زیان واقعی باشد، در رویهٔ دیوان عالی (Yargıtay) مفاصاحساب (ibraname) تنها به‌عنوان رسیدی معتبر به میزان مبلغ پرداخت‌شده تلقی می‌شود و مابه‌التفاوت از طریق دعوا قابل مطالبه است. در تصادفات رانندگی، ابطال توافق‌هایی که ناکافی بودنشان آشکار است نیز ظرف 2 سال قابل درخواست است. زیان واقعی باید با گزارش ازکارافتادگی و گزارش محاسبه اثبات شود.
افت ارزش خودرو چگونه مطالبه می‌شود؟
مالک خودرویی که در تصادف مقصر نبوده یا تقصیر کمتری داشته، می‌تواند با درخواست کتبی به بیمهٔ شخص ثالث خودروی مقابل، افت ارزش را مطالبه کند. اگر شرکت ظرف 15 روز پاسخ ندهد یا پیشنهاد ناکافی باشد، به کمیسیون داوری بیمه یا دادگاه مراجعه می‌شود. افت ارزش را کارشناس بر اساس اختلاف واقعی میان ارزش بازار پیش از تصادف و پس از تعمیر تعیین می‌کند. افت ارزش خودروهای اسقاطی مشمول بیمهٔ شخص ثالث نیست.
اگر خودروی درگیر در تصادف بیمه نداشته باشد چه می‌شود؟
برای خسارت‌های بدنی ناشی از خودروهایی که بیمهٔ اجباری شخص ثالث ندارند یا هویتشان مشخص نیست، می‌توان به حساب تضمین (Güvence Hesabı) مراجعه کرد؛ در فوت و جراحت، پرداخت در حد سقف‌های بیمه انجام می‌شود. اما برای خسارت‌های مالی (خسارت خودرو) باید مستقیماً علیه راننده و بهره‌بردار خودرو دعوا اقامه کرد.
خسارت معنوی چه مبلغی است؟
در قانون مبلغ ثابتی وجود ندارد. قاضی با ارزیابی هم‌زمان شدت واقعه، اثر جراحت یا فقدان بر فرد، تقصیر و وضعیت اقتصادی طرفین، مبلغی منصفانه تعیین می‌کند. خسارت معنوی وسیلهٔ دارا شدن تلقی نمی‌شود؛ آرای دیوان عالی در وقایع مشابه در تعیین مبلغ راهنماست.
حق‌الوکالهٔ وکیل دعاوی خسارت چند درصد است؟
در دعاوی خسارت، حق‌الوکاله اغلب به‌صورت درصدی از مبلغی که در نتیجهٔ دعوا به دست می‌آید توافق می‌شود. بر اساس مادهٔ 164 قانون وکالت، این نرخ نمی‌تواند از 25% مبلغ خواسته بیشتر باشد؛ همچنین حق‌الوکاله نمی‌تواند کمتر از تعرفهٔ حداقل حق‌الوکاله باشد. نرخ با توجه به مدت پرونده، مراحل گزارش‌ها و ریسک آن، در نخستین دیدار با قرارداد کتبی تعیین می‌شود.
دعوای خطای پزشک در کدام دادگاه اقامه می‌شود؟
در خطاهایی که در بیمارستان خصوصی یا مطب رخ داده، ابتدا به میانجی مراجعه می‌شود و در صورت عدم توافق، دعوا در دادگاه مصرف‌کننده اقامه می‌گردد. در بیمارستان‌های دولتی و دانشگاهی ابتدا به ادارهٔ مربوط درخواست داده می‌شود؛ اگر درخواست رد شود یا ظرف 30 روز پاسخی داده نشود، ظرف 60 روز دعوای قضاوت کامل در دادگاه اداری اقامه می‌شود. در پرونده‌های بیمارستان دولتی باید ظرف یک سال از آگاهی از واقعه به اداره درخواست داد.
آیا دعوای طلب نامعین لغو شده است و دعوای خسارت اکنون چگونه اقامه می‌شود؟
بله. با قانون شمارهٔ 7589، دعوای طلب نامعین از 31 ژوئیهٔ 2026 لغو شد؛ دعاوی اقامه‌شده پیش از این تاریخ بر اساس قاعدهٔ پیشین ادامه می‌یابند. در دعاوی جدید، با مطالبهٔ بخشی از طلب دعوای جزئی اقامه می‌شود و خواسته را می‌توان فقط یک بار تا پایان رسیدگی ماهوی افزایش داد. مرور زمان برای بخش افزوده‌شده نیز در تاریخ دعوا قطع‌شده تلقی می‌شود. در دادخواست باید به‌صراحت نوشته شود که از بخش باقی صرف‌نظر نشده است.
2 سال از تصادف رانندگی گذشته است؛ آیا حق طرح دعوای من از بین رفته است؟
نه همیشه. مهلت دو ساله از آگاهی از زیان و شخص مسئول آغاز می‌شود و در هر حال 10 سال است. اگر تصادف در عین حال جرم باشد، مدت طولانی‌تر قانون کیفری اعمال می‌شود: در ایراد صدمهٔ بدنی غیرعمدی به‌طور معمول 8 سال و در قتل غیرعمدی 15 سال. مرور زمانی که در برابر راننده قطع شود، در برابر بیمه‌گر نیز قطع‌شده تلقی می‌شود. بدون بررسی پروندهٔ کیفری و تاریخ‌ها نباید دربارهٔ مهلت تصمیم قطعی گرفت.
درصد ازکارافتادگی من پایین تعیین شد؛ آیا می‌توانم اعتراض کنم؟
بله. به گزارشی که به دادگاه ارائه شده، می‌توان ظرف دو هفته از تاریخ ابلاغ اعتراض کرد. در اعتراض بررسی می‌شود که آیا گزارش مطابق آیین‌نامهٔ حاکم در تاریخ تصادف تنظیم شده، آیا پیش از تکمیل بهبودی گرفته شده و آیا همهٔ سوابق پزشکی بررسی شده‌اند. در صورت لزوم، گزارش جدید از کمیسیون تخصصی مربوط در سازمان پزشکی قانونی یا از بیمارستان دانشگاهی خواسته می‌شود. چند درصد اختلاف در میزان ازکارافتادگی، خسارت را به‌طور چشمگیری تغییر می‌دهد.
بهرهٔ خسارت از چه تاریخی جاری می‌شود؟
در فعل زیان‌بار، بهره به‌طور معمول از تاریخ واقعه جاری می‌شود. اما در وقایعی که پس از 31 ژوئیهٔ 2026 رخ می‌دهند، بهرهٔ خسارت ازکارافتادگی و خسارت محرومیت از نفقه، نسبت به بخش مربوط به دوره‌ای که درآمد معلوم است از تاریخ واقعه، و نسبت به بخش مربوط به دورهٔ آتی که قابل دانستن نیست از تاریخ صدور رأی جاری می‌شود. در مطالبات علیه شرکت بیمه، تأخیر شرکت، مهلت‌های درخواست و مهلت‌های قانونی پرداخت جداگانه ارزیابی می‌شوند.
آیا پولی که شرکت بیمه پیش‌تر پرداخته از خسارت کسر می‌شود؟
بله، پرداخت‌هایی که به قصد ایفا انجام شده‌اند از خسارت محاسبه‌شده کسر می‌شوند؛ یک زیان را نمی‌توان دو بار وصول کرد. در وقایع پس از 31 ژوئیهٔ 2026، پرداخت‌هایی که پیش از آغاز رسیدگی ماهوی انجام شده‌اند، به‌صورت نسبی از خسارتی که بر اساس تاریخ پرداخت محاسبه می‌شود تهاتر می‌گردند. مستمری‌های SGK که قابل رجوع‌اند نیز کسر می‌شوند؛ در مقابل، پرداخت‌های تأمین اجتماعی غیرقابل رجوع و پرداخت‌هایی که به قصد کمک انجام شده‌اند قابل کسر نیستند.
آیا برای طرح دعوای خسارت به سبب توهین باید منتظر پایان دعوای کیفری ماند؟
خیر. دعوای خسارت معنوی را می‌توان مستقل از شکایت کیفری در دادگاه بدوی حقوقی اقامه کرد. حکم برائت دادگاه کیفری به‌طور معمول قاضی حقوقی را مقید نمی‌کند؛ اما یافته‌های پروندهٔ کیفری می‌توانند به‌عنوان دلیل به کار روند. مهلت طرح دعوا دو سال از آگاهی از توهین و مرتکب آن است؛ اگر فعل جرم باشد، می‌توان مرور زمان کیفری طولانی‌تر را مطرح کرد. پست‌ها باید پیش از حذف، با تاریخ و پیوندشان مستند شوند.
راهنما

نوشته‌های ما در این موضوع

WhatsApp تماس