وقتی تصمیم به طلاق گرفته میشود، یکی از نخستین پرسشها هزینه است. هزینههای دعوای طلاق از سه قلم اصلی تشکیل میشود: هزینهٔ دادرسی (harç) که به دولت پرداخت میشود، علیالحساب هزینهها (gider avansı) که برای اقداماتی مانند ابلاغ و شهود واریز میشود و در صورت وجود، حقالوکالهٔ وکیل. در این مقاله مبالغ سال 2026، تفاوت هزینهٔ طلاق توافقی و غیرتوافقی و اینکه در پایان دعوا هزینهها بر عهدهٔ چه کسی گذاشته میشود را شرح میدهیم.
هزینههای دادرسی هنگام اقامهٔ دعوا (2026) #
چون دعوای طلاق دعوایی است که موضوع آن با پول قابل ارزیابی نیست، مشمول هزینهٔ دادرسی مقطوع (maktu harç) است؛ یعنی مبلغ آن به مدت ازدواج یا درآمد طرفین بستگی ندارد. هزینههایی که در سال 2026 هنگام اقامهٔ دعوا در دادگاه خانواده (aile mahkemesi) پرداخت میشود عبارتاند از:
| هزینه | مبلغ سال 2026 |
|---|---|
| هزینهٔ ثبت دعوا | 732,00 TL |
| هزینهٔ پیشپرداخت حکم و رأی | 732,00 TL |
| هزینه و تمبر وکالتنامه (اگر دعوا از طریق وکیل اقامه شود) | برای هر وکالتنامه جداگانه |
مبالغ هزینهٔ دادرسی هر سال در ماه ژانویه بر اساس نرخ ارزیابی مجدد بهروز میشود. مبلغ جاری در روز اقامهٔ دعوا ملاک است.
علیالحساب هزینهها چه مواردی را پوشش میدهد؟ #
علیالحساب هزینهها هنگام اقامهٔ دعوا برای هزینهٔ اقداماتی که در طول دادرسی انجام میشود واریز میگردد: ابلاغ به طرف مقابل و شهود، حقالزحمهٔ شهود، معاینهٔ محل و کارشناسی. بخش استفادهنشده در پایان دعوا به واریزکننده بازگردانده میشود. مبلغ بر اساس تعرفهای که دادگاه تعیین میکند محاسبه میشود؛ در طلاق غیرتوافقی با افزایش تعداد شهود ممکن است علیالحساب اضافی مطالبه شود.
- هزینههای ابلاغ: ابلاغ دادخواست، وقت جلسه و حکم مستدل.
- هزینههای شهود: احضاریه و حقالزحمه برای هر شاهد.
- گزارش بررسی اجتماعی: اگر فرزند مشترک وجود داشته باشد، بررسی توسط کارشناس تربیتی یا مددکار اجتماعی برای حضانت.
- کارشناس: تحقیق دربارهٔ وضعیت اقتصادی برای نفقه یا ارزیابی ارزش در صورت درخواست تقسیم اموال.
اگر علیالحساب هزینهها در مهلت تکمیل نشود، ممکن است دلیل مربوط استماع نشود؛ از این رو پیگیری قرارهای اعدادی دادگاه اهمیت دارد.
تفاوت هزینهٔ طلاق توافقی و غیرتوافقی #
| طلاق توافقی | طلاق غیرتوافقی | |
|---|---|---|
| هزینهٔ دادرسی | هزینههای مقطوع | هزینههای مقطوع؛ در صورت مطالبهٔ نفقه و خسارت ممکن است هزینهٔ نسبی اضافی ایجاد شود |
| علیالحساب هزینهها | کم؛ معمولاً یک جلسه | با تعداد شهود، گزارشها و ابلاغها افزایش مییابد |
| کارشناس / گزارش | معمولاً ندارد | بررسی اجتماعی و تحقیق دربارهٔ وضعیت اقتصادی رایج است |
| طرق شکایت | اگر طرفین صرفنظر کنند، ندارد | هزینهٔ درخواست تجدیدنظر (istinaf) 2.002 TL و در فرجام (temyiz) 3.608,50 TL |
| مدت | معمولاً 1–3 ماه | در دادگاه بدوی اغلب 1–2 سال |
مهمترین عامل تعیینکنندهٔ هزینه خودِ مدت است: هرچه دعوای غیرتوافقی طولانیتر شود، هزینههای ابلاغ، شهود و گزارش نیز بیشتر میشود. تبدیل دعوایی که به صورت غیرتوافقی اقامه شده به طلاق توافقی در جریان دادرسی، هم مدت و هم هزینه را بهطور چشمگیری کاهش میدهد. برای شرایط طلاق توافقی، راهنمای طلاق توافقی ما را ببینید.
هزینهٔ دادرسی خواستههای نفقه، خسارت و تقسیم اموال #
هرچند خودِ دعوای طلاق مشمول هزینهٔ مقطوع است، برخی خواستههایی که در دعوا مطرح میشوند ممکن است هزینهٔ جداگانهای ایجاد کنند. در مطالبهٔ خسارت مادی و معنوی، هزینهٔ نسبی (nispi harç) بر مبلغ مورد مطالبه گرفته میشود (68,31 در هزار؛ یکچهارم آن پیشپرداخت). اما تقسیم اموال (طلب مشارکت در اموال، katılma alacağı) دعوایی مستقل از دعوای طلاق است و مشمول هزینهٔ نسبی بر مبلغ طلب مورد مطالبه است. در طلبهایی که ارزش آن از ابتدا بهطور دقیق معلوم نیست، میتوان با طرح بخشی از طلب (دعوای جزئی، kısmi dava) با مبلغی کم آغاز کرد؛ خواسته را میتوان پس از گزارش کارشناس و تا پایان مرحلهٔ تحقیقات یک بار افزایش داد و مرور زمان برای بخش افزایشیافته نیز در تاریخ اقامهٔ دعوا قطعشده تلقی میشود (HMK 109/4). دعوای طلب نامعین (belirsiz alacak davası) در 31 ژوئیه 2026 لغو شد و تنها در دعاوی اقامهشده پیش از این تاریخ همچنان اجرا میشود. برای جزئیات، مقالههای تقسیم اموال در طلاق و خسارت مادی و معنوی در طلاق را ببینید.
حقالوکالهٔ وکیل طلاق چگونه تعیین میشود؟ #
حقالوکاله آزادانه توافق میشود، اما حداقلی دارد: کمترین حقالوکالهٔ تعیینشده برای دادگاههای عمومی (asliye mahkemeleri) در بخش دوم از قسمت دوم تعرفهٔ حداقل حقالوکالهٔ وکلا که در روزنامهٔ رسمی شمارهٔ 33419 مورخ 3 نوامبر 2026 منتشر شد، 62.000 TL (بدون مالیات بر ارزش افزوده) است. چون دادگاههای خانواده طبق مادهٔ 2 قانون شمارهٔ 4787 در درجهٔ دادگاه عمومی تشکیل میشوند، این مبلغ در دعاوی طلاق اعمال میشود. توافق بر حقالوکالهٔ کمتر از این مبلغ ممکن نیست. عوامل اصلی تعیینکنندهٔ حقالوکالهٔ واقعی عبارتاند از:
- توافقی یا غیرتوافقی بودن دعوا
- وجود یا نبود خواستههای نفقه، حضانت، ارتباط شخصی و خسارت
- تعداد شهود و مراحل بررسی اجتماعی و کارشناسی
- اینکه دعاوی مستقلی مانند تقسیم اموال نیز پیگیری شود یا نه
- اینکه مراحل تجدیدنظر و فرجام در حقالوکاله گنجانده شده باشد یا نه
تعیین حقالوکاله و دامنهٔ آن در قرارداد کتبی وکالت از اختلافهایی که ممکن است بعداً پیش آید جلوگیری میکند. هزینهها (هزینهٔ دادرسی، علیالحساب) معمولاً جزو حقالوکاله نیست و جداگانه پرداخت میشود.
مبالغ تعرفه در سراسر ترکیه یکسان است؛ تعرفهٔ الزامآوری ویژهٔ استانبول وجود ندارد. کانون وکلای استانبول افزون بر این، جدولی توصیهای برای اعضای خود منتشر میکند: در جدول 2026 برای دعوای طلاق توافقی 108.750 لیر و برای دعوای طلاق ترافعی 188.500 لیر آمده است. این جدول الزامآور نیست؛ حد پایین قانونی، تعرفهای است که در روزنامهٔ رسمی منتشر میشود. برای دیگر اقلام تعرفه، نوشتهٔ ما با عنوان تعرفهٔ حداقل حقالوکاله 2026-2027 را ببینید.
در پایان دعوا هزینهها را چه کسی میپردازد؟ #
قاعده این است که هزینههای دادرسی بر عهدهٔ طرفی گذاشته میشود که دعوا را میبازد. اما در دعاوی طلاق، چون ممکن است هر دو طرف تا حدی محق باشند، دادگاه میتواند هزینهها را به نسبت محق بودن طرفین تقسیم کند. اگر طرف برنده وکیل داشته باشد، طرف مقابل افزون بر آن به پرداخت حقالوکالهٔ طرف مقابل طبق تعرفه (karşı vekâlet ücreti) محکوم میشود؛ این مبلغ جدا از حقالوکالهای است که موکل به وکیل خود میپردازد. در طلاق توافقی، طرفین میتوانند نحوهٔ تقسیم هزینهها را نیز در توافقنامه تعیین کنند.
معاضدت قضایی برای کسانی که توان پرداخت هزینهها را ندارند #
کسی که وضعیت اقتصادیاش برای پرداخت هزینههای دعوا کافی نیست، میتواند از دادگاه معاضدت قضایی (adli yardım) بخواهد. در صورت پذیرش درخواست، هزینهٔ دادرسی و سایر هزینهها موقتاً از سوی دولت پرداخت میشود. برای نیاز به وکیل نیز میتوان به دفاتر معاضدت قضایی کانونهای وکلا مراجعه کرد؛ در استانبول این درخواستها به دفتر معاضدت قضایی کانون وکلای استانبول داده میشود. همراه درخواست، مدارکی که وضعیت درآمد را نشان دهد خواسته میشود.
چون در استانبول بیش از یک کانون وکلا وجود دارد، هر کانون دفتر معاضدت قضایی خود را دارد. برای شرایط درخواست از کانون وکلا و از دادگاه، مدارک لازم و اقدامات لازم در صورت رد، نوشتهٔ ما با عنوان درخواست معاضدت قضایی در استانبول را ببینید.
هزینههای افزوده هنگامی که یکی از طرفین تابع خارجی است یا خارج از کشور زندگی میکند #
اگر یکی از طرفین خارج از کشور زندگی کند یا تابع خارجی باشد، اقلام هزینه پرونده گستردهتر میشود:
- ابلاغ در خارج: ابلاغ از راه وزارت دادگستری و وزارت امور خارجه انجام میشود؛ هزینه این مسیر بهروشنی بیش از ابلاغ داخلی است و مدت آن با ماه سنجیده میشود. پیشپرداخت هزینه بر همین پایه تعیین میگردد.
- ترجمه و مترجم: اگر طرف ترکی نداند، در جلسات مترجم رسمی گمارده میشود و دستمزد او از پرونده پرداخت میگردد. ترجمه رسمی اسناد خارجی و در صورت لزوم هزینه آپوستیل نیز بر عهده طرفین است.
- تأمین: دادگاه میتواند از خواهان خارجی که اقامتگاه عادی در ترکیه ندارد بخواهد برای هزینههای دادرسی تأمین بسپارد. این تکلیف بر پایه رفتار متقابل یا معاهدات بینالمللی برداشته میشود.
برای مسیر و هزینه جداگانهای که برای اثرگذاری حکم طلاق صادرشده در خارج در ترکیه لازم است، به مقاله شناسایی و اجرای حکم نگاه کنید.
هزینه مرحله تجدیدنظر و فرجام #
اگر حکم پذیرفته نشود، راههای شکایت نیز هزینه و تعرفه جداگانهای پدید میآورد.
| مرحله | اقلام پرداختی | مهلت |
|---|---|---|
| تجدیدنظر (دادگاه منطقهای) | هزینه دادخواست تجدیدنظر، هزینه رأی تجدیدنظر، پیشپرداخت هزینه (ارسال پرونده و ابلاغ) | ۲ هفته از ابلاغ رأی مستدل |
| فرجام (دیوان عالی) | هزینه دادخواست و رأی و پیشپرداخت هزینه فرجام | ۲ هفته از ابلاغ رأی تجدیدنظر |
| تصحیح رأی | در دعاوی طلاق اعمال نمیشود | — |
در مرحله شکایت، حقالوکاله نیز پدید میآید: طرف بازنده حقالوکاله تعیینشده بر پایه تعرفه را به سود طرف برنده میپردازد. از این رو هزینه رفتن به تجدیدنظر برای مبلغی کوچک میتواند از سود آن بیشتر باشد؛ انجام این مقایسه پس از صدور رأی بهجاست.
نکتههای قرارداد حقالوکاله #
حقالوکاله را میتوان آزادانه بالاتر از حد پایین تعرفه توافق کرد؛ اما محتوای قرارداد بیشتر اختلافهای بعدی را از میان میبرد.
- دامنه: باید روشن نوشته شود که حقالوکاله تنها دعوای طلاق را دربر میگیرد یا پروندههای جداگانهای مانند نفقه، حضانت، تقسیم اموال و درخواست موضوع قانون شماره ۶۲۸۴ را هم. تصفیه رژیم مالی دعوایی جداگانه است و بهعنوان قاعده تابع حقالوکاله جداگانه.
- جدایی هزینهها: هزینه دادرسی، پیشپرداخت، ابلاغ و کارشناسی از حقالوکاله جداست؛ باید مشخص شود چه کسی آنها را میپردازد.
- راه شکایت: باید نوشته شود که مرحله تجدیدنظر و فرجام در حقالوکاله گنجانده شده است یا نه.
- حقالوکاله نسبی: در خواستههای قابل ارزیابی به پول (خسارت، تقسیم اموال) میتوان حقالوکاله را به نسبت مبلغ مورد حکم توافق کرد. قانون سقف این نسبت را بیست و پنج درصد ارزش خواسته تعیین کرده است.
- حقالوکاله به سود طرف برنده: حقالوکالهای که دادگاه بر طرف دیگر بار میکند بهعنوان قاعده از آن وکیل است؛ در قرارداد میتوان خلاف آن را توافق کرد.
کتبی بودن قرارداد وکالت الزامی نیست، اما قرارداد کتبی هر دو طرف را حفظ میکند. چون تعرفه هر سال در ماه نوامبر تازه میشود، در پروندههای طولانی باید در قرارداد نوشته شود تعرفه کدام سال اعمال میگردد.
توصیههای عملی برای کاهش هزینهها #
- اگر احتمال توافق وجود دارد، تلاش برای رسیدن به توافقنامه پیش از اقامهٔ دعوا
- ذکر کامل همهٔ خواستهها و ادله در نخستین دادخواست؛ خواستهٔ افزودهشده در مراحل بعد هزینهٔ تازه ایجاد میکند
- محدود کردن شهود به کسانی که واقعاً با واقعهٔ مورد اثبات ارتباط دارند
- اجرای بهموقع قرارهای اعدادی دادگاه دربارهٔ علیالحساب هزینهها
- اعلام درست نشانیهای فعلی طرفین؛ مشکلات ابلاغ هم مدت و هم هزینه را افزایش میدهد
کل روند طلاق، کاخهای دادگستری صالح در استانبول و پرسشهای متداول را میتوانید در صفحهٔ وکیل طلاق در استانبول و حقوق خانوادهٔ ما بیابید. برای مراحل دعوای غیرتوافقی، راهنمای دعوای طلاق غیرتوافقی ما را ببینید.

