Dolandırıcılık suçu, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun ya da başkasının zararına kendine veya başkasına yarar sağlamaktır (TCK m.157). Sahte ilan, “polisim, hesabınız tehlikede” araması, sahte yatırım platformu ya da kiralanan banka hesabı… Yöntem değişse de hukuki çerçeve aynı maddelerden kurulur. Bu yazıda basit ve nitelikli hâllerin cezalarını, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişikliği, etkin pişmanlığı, zamanaşımını ve hem mağdurun hem de ifadeye çağrılan şüphelinin atması gereken adımları ele alıyoruz.
Dolandırıcılık suçunun unsurları: hile, aldatma ve yarar #
Bir olayın bu suç kapsamına girmesi için üç unsurun birlikte bulunması gerekir:
- Hileli davranış: Basit bir yalanın ötesinde, karşı tarafın denetleme imkânını ortadan kaldıracak ölçüde ustaca kurgulanmış bir davranış aranır. Sahte belge, sahte kimlik, gerçeğe benzeyen internet sitesi ya da kurum çalışanı gibi davranmak tipik örneklerdir.
- Aldatma: Mağdur bu hileye kanmış ve iradesi yanıltılmış olmalıdır. Hile fark edilmiş ama yine de ödeme yapılmışsa suçun tamamlanıp tamamlanmadığı tartışmalı hâle gelir.
- Zarar ve yarar: Mağdur ya da üçüncü kişi malvarlığı yönünden zarara uğramalı, fail veya bir başkası yarar sağlamalıdır.
Salt bir borcun ödenmemesi ya da sözleşmenin ifa edilmemesi tek başına suç oluşturmaz; bu tür uyuşmazlıklar kural olarak hukuk mahkemesinde çözülür. Ayrım çoğu zaman sözleşme kurulurken baştan aldatma kastı bulunup bulunmadığına bakılarak yapılır. Bir hukuki ilişkiden doğan alacağı tahsil etmek amacıyla hileye başvurulması ise daha hafif cezalı ayrı bir hâldir: şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir (TCK m.159).
Eşya hileyle değil doğrudan alınmışsa suç dolandırıcılık değil hırsızlıktır; ceza aralıkları ve uzlaştırma bakımından fark için hırsızlık suçu cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Basit ve nitelikli dolandırıcılık cezası (TCK 157 ve 158) #
Basit hâlde fail bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bir günlük adli para cezası 2024’teki değişiklikten bu yana kişinin ekonomik durumuna göre 100 ile 500 TL arasında belirlenir (TCK m.52/2).
Suç, TCK m.158’de sayılan araç veya koşullarla işlenirse nitelikli hâl oluşur ve ceza belirgin şekilde artar:
Nitelikli hâller ve ceza tablosu #
| Hâl | Kanun maddesi | Hapis cezası | Adli para cezası |
|---|---|---|---|
| Basit dolandırıcılık | TCK m.157 | 1 – 5 yıl | 5.000 güne kadar |
| Dinî inanç ve duyguların, kişinin zor durumunun veya algılama zayıflığının istismarı; basın-yayın, tacir veya serbest meslek sahibi sıfatının kullanılması | TCK m.158/1 (a, b, c, d, g, h, i) | 3 – 10 yıl | 5.000 güne kadar |
| Kamu kurumlarının zararına; bilişim sistemi, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması; usulsüz kredi, sigorta bedeli; kendini kamu görevlisi ya da banka çalışanı olarak tanıtma | TCK m.158/1 (e, f, j, k, l) | 4 – 10 yıl | Elde edilen menfaatin 2 katından az olamaz |
| Kamu görevlileri nezdinde hatırı sayıldığı vaadiyle menfaat temini | TCK m.158/2 | 3 – 10 yıl | 5.000 güne kadar |
| Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işleme | TCK m.158/3 | Ceza yarı oranında artırılır | |
| Suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işleme | TCK m.158/3 | Ceza bir kat artırılır | |
Uygulamada en sık görülen bentler #
Uygulamada en sık görülen dosyalar (f) ve (l) bentleridir: sahte alışveriş siteleri, oltalama mesajları, kendini polis, savcı ya da banka görevlisi olarak tanıtan aramalar. Bu yöntemlerin ayrıntısını ve bankanın sorumluluğunu bilişim hukuku ve KVKK sayfamızda anlattık. Bu tür olaylar çoğu zaman birden fazla kişinin görev paylaşımıyla yürütüldüğünden m.158/3 artırımı ve örgüt suçlaması da gündeme gelir; örgüt üyeliğinin ayrıca cezalandırılması için suç örgütü kurma ve üyelik yazımıza bakabilirsiniz.
2026 değişikliği: hesabını veya kartını başkasına verenler (TCK 158/4) #
Dolandırıcıların parayı kendi adlarına açılmamış hesaplarda toplaması yaygındır. Kişiler “komisyon”, “iş ilanı” ya da “kripto yatırımı” vaadiyle banka kartını, internet bankacılığı şifresini, kripto hesabının erişim bilgilerini başkasına verir; hesaba gelen para dakikalar içinde başka hesaplara aktarılır. Bu kişiler bugüne kadar olayın niteliğine göre nitelikli dolandırıcılığa iştirakten, yani 4–10 yıllık ceza aralığından yargılanıyordu.
7589 sayılı Kanunla gelen indirim #
31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun TCK m.158’e dördüncü fıkrayı ekledi ve hüküm yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Buna göre, haksız menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka ya da kredi kartı gibi ödeme araçlarını veya banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlı kalan iştirakte ceza yarı oranında indirilir.
Bu hükmün sınırlarını doğru okumak gerekir:
- Fiil suç olmaya devam eder. Değişiklik yeni bir suç tipi yaratmadı; iştirak sorumluluğunu kaldırmadı, yalnızca cezayı indirdi.
- İndirim, katkı yalnızca bilgi veya aracı vermekten ibaretse uygulanır. Hesaba gelen parayı çeken, başka hesaplara aktaran, mağdurla görüşen ya da başkalarının hesabını toplayan kişi bu indirimden yararlanamaz.
- Haksız menfaat amacı aranır. Kartı hiçbir karşılık beklemeden ve suçta kullanılacağını bilmeden veren kişi bakımından öncelikle kastın bulunup bulunmadığı tartışılır; bu, indirimden önce gelen bir savunma konusudur.
Derdest dosyalar için geçiş hükmü #
Kanun, önceki dosyalar için geçiş hükmü de getirdi (7589 s.K. geçici m.1). İstinaf incelemesindeki ve yeni fıkranın uygulanacağı dosyalarda bölge adliye mahkemesi bozma kararı verir; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındaki dosyalar ilk derece mahkemesine gönderilir. Hükmü infaz aşamasında olan ve daha önce etkin pişmanlık indiriminden yararlanmamış hükümlüler ise mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde mağdurun zararını tamamen giderirse TCK m.168/2’deki indirimden faydalanabilir.
Uzlaştırma, şikâyet ve akrabalar arasında işlenen suç #
Hem basit hem nitelikli hâl şikâyete bağlı değildir. Mağdur şikâyetini geri alsa da savcılık soruşturmaya devam eder. Bununla birlikte basit dolandırıcılık (TCK m.157), uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasındadır (CMK m.253/1-b-8). Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada düşme kararı verilir. Nitelikli dolandırıcılık uzlaştırmaya tabi değildir. Basit hâl, uzlaştırma kapsamında olmayan bir suçla birlikte işlenmişse de uzlaştırma yoluna gidilmez.
Suç; ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun, aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenmişse ilgili akrabaya ceza verilmez. Ayrı yaşayan kardeş ya da aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze gibi yakınların zararına işlenmesinde ise soruşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir (TCK m.167).
Etkin pişmanlık: zararı gidermenin cezaya etkisi (TCK 168) #
Mal varlığına karşı suçlarda zararın giderilmesi, cezayı doğrudan etkileyen en önemli etkendir. İndirim oranı, zararın hangi aşamada giderildiğine göre değişir:
| Zararın giderildiği aşama | İndirim |
|---|---|
| Suç tamamlandıktan sonra, kovuşturma başlamadan önce (iddianame kabul edilmeden) | Cezanın üçte ikisine kadarı |
| Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce | Cezanın yarısına kadarı |
| Zararın yalnızca bir kısmı giderilmişse | İndirim için mağdurun rızası gerekir |
Etkin pişmanlık için failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstermesi ve zararı aynen geri verme ya da tazmin yoluyla karşılaması gerekir. Zararın giderilmesi ayrıca hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) için de aranan şartlardan biridir; ayrıntı için HAGB rehberimize bakabilirsiniz.
Kurgusal bir örnek: Kartını “aylık komisyon” vaadiyle bir tanıdığına veren ve hesabı internet dolandırıcılığında kullanılan kişi hakkında, nitelikli hâlin alt sınırı olan 4 yıl esas alınsın. TCK m.158/4 ile ceza 2 yıla iner; mahkeme ayrıca takdiri indirim uygularsa 1 yıl 8 ay olur. İki yıl veya daha az bu ceza, diğer şartlar da varsa HAGB ya da erteleme değerlendirmesine imkân tanır. Kovuşturma başlamadan önce zarar tamamen giderilmişse etkin pişmanlık indirimi de eklenir. Gerçek dosyada sonuç, delillere ve mahkemenin takdirine bağlıdır.
Dolandırıcılık cezası paraya çevrilir mi, ertelenir mi, ne kadar yatılır? #
Hapis cezası paraya çevrilir mi? #
Yalnız bir yıl veya daha az süreli hapis cezası “kısa süreli” sayılır ve mahkeme bunu adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevirebilir (TCK m.49/2, 50). Çevirmek zorunlu değildir; mahkeme sanığın kişiliğini, pişmanlığını ve suçun işleniş biçimini değerlendirir.
- Basit dolandırıcılıkta (TCK m.157) cezanın alt sınırı bir yıldır. Takdiri indirim (altıda bir, TCK m.62) veya etkin pişmanlık indirimiyle (TCK m.168) ceza bir yılın altına inerse paraya çevrilebilir.
- Nitelikli dolandırıcılıkta (TCK m.158) alt sınır üç veya dört yıl olduğundan hapis cezası kural olarak paraya çevrilmez. Ancak zararın giderilmesiyle uygulanan etkin pişmanlık indirimi cezayı bir yıl veya altına düşürürse çevirme yeniden gündeme gelir.
- Dolandırıcılıkta hapisle birlikte ayrıca adli para cezası da verilir; çevirme yalnız hapis cezasını etkiler.
Ertelenir mi, hüküm açıklanmayabilir mi? #
İki yıl veya daha az süreli hapis cezası, koşulları varsa ertelenebilir (TCK m.51). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması da ayrı bir imkândır; şartları ve 2026’daki yeni düzenleme için HAGB yazımıza bakabilirsiniz. Her iki kurumda da mağdurun zararının giderilmesi belirleyici olabilir.
Örneğin 3 yıl ceza alan ne kadar yatar? #
Dolandırıcılık, koşullu salıverilmede daha ağır oran uygulanan suçlar arasında sayılmaz; bu nedenle iyi hâlli hükümlü için genel kural uygulanır ve cezanın yarısı infaz kurumunda geçirildikten sonra koşullu salıverilme mümkündür (5275 sayılı Kanun m.107). Bu hesapla 3 yıllık hapis cezasında koşullu salıverilme yaklaşık 1,5 yıl sonra gündeme gelir; tutuklulukta geçen süre bundan düşülür ve koşulları varsa son dönem denetimli serbestlikle dışarıda geçirilebilir. Suç örgüt faaliyeti kapsamında işlenmişse ya da tekerrür hâli varsa oran daha yüksektir. Oranların tamamı ve denetimli serbestlik koşulları için ceza hukuku sayfamızdaki infaz tablosuna bakabilirsiniz.
Dolandırıcılık davası ne kadar sürer? #
Adalet Bakanlığı’nın Adalet İstatistikleri 2025 kitabına göre ceza mahkemelerinde dolandırıcılık dosyalarının ortalama görülme süresi 2025’te 327 gün (2024’te 313 gün) olmuştur. Bu süre ilk derece mahkemesindeki yargılamayı gösterir; savcılık soruşturması ile istinaf ve temyiz aşamaları buna dâhil değildir. Bilişim sistemleri veya banka hesapları üzerinden işlenen dosyalarda banka, platform ve operatör yazışmaları soruşturmayı uzatabilir.
Zamanaşımı: şikâyet süresi yok, dava zamanaşımı var #
Suç şikâyete bağlı olmadığından altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz; sınır dava zamanaşımıdır (TCK m.66):
- Basit dolandırıcılık: Üst sınır beş yılı aşmadığından 8 yıl.
- Nitelikli dolandırıcılık: Üst sınır beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az olduğundan 15 yıl.
- Kesilme: Şüphelinin savcılıkta ifadesinin alınması, tutuklama, iddianame ya da mahkûmiyet kararıyla süre yeniden başlar; ancak toplamda kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (TCK m.67).
Suçtan doğan tazminat talepleri ise zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl içinde ileri sürülmelidir; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (TBK m.72). Kendi olayınızdaki süreyi süre ve zamanaşımı kontrolü aracımızla ön kontrol edebilirsiniz.
Dolandırıldım, ne yapmalıyım? Mağdur için adım adım yol #
Paranın izini sürmek saatlerle yarışmaktır. Önerilen sıra şudur:
- Bankanızı hemen arayın. Kart ve internet bankacılığını kapattırın, işleme itiraz ettiğinizi kayda geçirin, karşı bankaya bildirim yapılmasını isteyin. Görüşmenin tarih ve saatini not alın.
- Delilleri saklayın. Dekontlar, alıcı IBAN ve ad-soyad, SMS ve arama kayıtları, mesajlaşmalar, ilan ve site adresinin ekran görüntüleri, kripto cüzdan adresi dosyanın temelini oluşturur. Hiçbir yazışmayı silmeyin.
- Suç duyurusunda bulunun. Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle ya da en yakın kolluk birimine başvurabilirsiniz. Dilekçede olayın saat saat akışını, gönderilen tutarları ve alıcı hesapları açıkça yazın.
- Hesaplara el konulmasını talep edin. Dolandırıcılık suçunda, suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa şüpheliye ait banka hesaplarına hâkim kararıyla el konulabilir (CMK m.128). Paranın aktarıldığı hesapların hızla bildirilmesi bu yüzden önemlidir.
- Katılan olun. Dava açıldığında katılma talebinde bulunarak delil sunabilir, tanık dinletebilir ve kararlara karşı kanun yoluna başvurabilirsiniz. Takipsizlik kararına iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir.
- Paranızı hukuk yoluyla isteyin. Ceza yargılamasından bağımsız olarak paranın gönderildiği hesap sahibine ve faillere karşı alacak ve tazminat davası açılabilir. Bankanın güvenlik kusuru varsa bankaya karşı da talepte bulunulabilir.
Şüpheli olarak ifadeye çağrıldıysanız #
İfade çağrıları çoğu zaman hiç tanımadığınız bir mağdurun parasının hesabınıza geldiği anlaşıldığında gelir. Kartını ya da hesap bilgilerini birine vermiş kişiler için ilk ifade, dosyanın geri kalanını belirler:
- Susma ve avukatla görüşme hakkınız vardır. Nitelikli dolandırıcılığın alt sınırı beş yılı aşmadığından kural olarak zorunlu müdafi atanmaz; ancak müdafi seçebilecek durumda değilseniz istemeniz hâlinde baro görevlendirme yapar (CMK m.150). Haklarınızın ayrıntısı için karakolda ifade ve savunma hakkı yazımıza bakın.
- Olayın gerçek akışını belgeleyin. Kartı kime, ne zaman, hangi vaatle verdiğinizi gösteren mesajlar; iş ilanı veya kredi vaadi içeren yazışmalar; kartın çalındığına ya da kaybolduğuna dair bildirimler kastın tartışılmasında belirleyicidir.
- Hesabı hemen kapatmak delili ortadan kaldırmaz, ancak yeni mağdurların oluşmasını engeller. Bankaya yazılı bildirim yapıp bir örneğini saklayın.
- Mağdurla temas ve ödeme konusunu avukatınızla birlikte planlayın: zararın giderilmesi etkin pişmanlık, HAGB ve 158/4 geçiş hükmü açısından önem taşır; ancak yapılan her ödeme ve beyan, kabul anlamına gelecek şekilde yorumlanmamalıdır.
Tutuklama kararı verilmişse izlenecek yol için tutuklama kararına itiraz yazımızı inceleyebilirsiniz.
Görevli mahkeme: asliye ceza mı, ağır ceza mı? #
Ağır ceza mahkemeleri, üst sınırı on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar; geri kalan dosyalar asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 s.K. m.11–12).
| Dosya | Cezanın üst sınırı | Görevli mahkeme |
|---|---|---|
| Basit dolandırıcılık (TCK m.157) | 5 yıl | Asliye ceza mahkemesi |
| Nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1) | 10 yıl | Asliye ceza mahkemesi |
| Üç veya daha fazla kişiyle ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen nitelikli hâl (TCK m.158/3) | Artırım cezaya yansır ama görevde gözetilmez (5235 s.K. m.14) | Kural olarak asliye ceza mahkemesi |
Dolayısıyla “nitelikli hâl her zaman ağır cezalık” düşüncesi doğru değildir; görev belirlenirken suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır, oransal artırım nedenleri gözetilmez (5235 s.K. m.14). Dosyada daha ağır cezalı bağlantılı bir suç da varsa davalar o suça bakan mahkemede birlikte görülebilir. İstanbul’da dosyanın hangi adliyede görüleceği suçun işlendiği yere göre değişir. Ceza yargılamasının aşamaları ve güncel kanun yolu süreleri için İstanbul ceza avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz.
Yetkili mahkeme suçun işlendiği yerdir; İstanbul’da bu, fiilin gerçekleştiği ilçenin bağlı olduğu adliyedir.
Kısa özet #
- Basit dolandırıcılık 1–5 yıl, bilişim sistemi veya banka aracılığıyla işlenen nitelikli hâl 4–10 yıl hapis gerektirir.
- Suç şikâyete bağlı değildir; yalnızca basit hâl uzlaştırmaya tabidir.
- 31 Temmuz 2026’dan beri katkısı hesap veya kart bilgisini vermekle sınırlı olan kişinin cezası yarı oranında indirilir; fiil suç olmaya devam eder.
- Zarar kovuşturmadan önce giderilirse cezanın üçte ikisine, hükümden önce giderilirse yarısına kadar indirim yapılır.
- Dava zamanaşımı basit hâlde 8, nitelikli hâlde 15 yıldır.
- Mağdur önce bankayı aramalı, delilleri saklamalı ve gecikmeden suç duyurusunda bulunmalıdır.
- TCK m.157 ve 158/1 dosyalarına asliye ceza mahkemesi bakar.
Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Somut olayınızın değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız önerilir.

