Hırsızlık suçu cezası, çalınan eşyanın değerinden çok fiilin nerede, nasıl ve hangi saatte işlendiğine göre belirlenir. Sokakta masada bırakılmış bir telefonu almakla gece bir evin kapısını açarak aynı telefonu almak arasında ceza bakımından yıllar fark vardır. Bu yazıda Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 141 ve 142. maddelerindeki ceza aralıklarını, gece artırımını, uzlaştırmayı, eşyanın iadesinin cezaya etkisini, konuttan hırsızlıkta ayrıca verilen cezaları, zamanaşımını, görevli mahkemeyi ve hem mağdurun hem de ifadeye çağrılan kişinin atması gereken adımları Eylül 2026 itibarıyla güncel mevzuata göre ele alıyoruz.
Hırsızlık nedir? Suçun unsurları #
TCK m.141’e göre hırsızlık, zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden almaktır. Bu tanımdan dört unsur çıkar:
- Taşınır mal: Para, telefon, araç, ziynet eşyası, hayvan gibi yerinden alınabilen her şey. Taşınmaz üzerindeki işgal hırsızlık değil, “hakkı olmayan yere tecavüz” suçudur.
- Başkasına ait olma: Failin kendi malı veya sahipsiz eşya bu suçun konusu olmaz. Paydaşı olunan mal için daha hafif cezalı ayrı bir hâl vardır.
- Rızanın yokluğu: Eşyayı elinde bulunduranın rızası varsa suç oluşmaz. Kendisine teslim edilmiş malı iade etmeyen kişi ise hırsızlıktan değil, güveni kötüye kullanmadan sorumlu olabilir.
- Yarar sağlama amacı: Eşyayı saklamak, satmak, kullanmak ya da başkasına vermek amacı yeterlidir.
Eşyayı hileyle kendisine teslim ettiren kişi hırsızlık değil dolandırıcılık suçunu işler; bu ayrım ceza aralığını ve uzlaştırmayı doğrudan etkiler. Dolandırıcılığın cezaları için dolandırıcılık suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz. Cebir veya tehdit kullanılarak alınan eşya bakımından ise çok daha ağır cezalı yağma suçu (TCK m.148–149) gündeme gelir.
Basit ve nitelikli hırsızlık suçu cezası (TCK 141–143) #
Basit hâlde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir; kanun bu suç için adli para cezası öngörmez. Fiil TCK m.142’de sayılan yer, eşya veya yöntemle işlenirse nitelikli hâl oluşur. Aşağıdaki tablo güncel ceza aralıklarını özetler; 141–147. maddelerde 2025 ve 2026 yargı paketleriyle (7550, 7571 ve 7589 sayılı Kanunlar) bir değişiklik yapılmamıştır.
Ceza aralıkları tablosu #
| Hâl | Madde | Hapis cezası |
|---|---|---|
| Basit hırsızlık | TCK m.141 | 1 – 3 yıl |
| Kamu kurumunda veya ibadethanede bulunan ya da kamu hizmetine ayrılmış eşya; toplu taşıma aracında veya durak, terminal gibi yerlerde bulunan eşya; afete karşı hazırlanmış eşya; âdet veya kullanım gereği açıkta bırakılmış eşya | TCK m.142/1 | 3 – 7 yıl |
| Malını koruyamayacak durumdaki veya ölen kişiden; elde veya üstte taşınan eşyayı çekip alarak ya da özel beceriyle (yankesicilik); afet veya kargaşadan yararlanarak; taklit anahtar veya aletle kilit açarak; bilişim sistemi kullanarak; tanınmamak için tedbir alarak veya sahte resmî sıfatla; büyük veya küçükbaş hayvan hakkında; kilitlenmiş ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında | TCK m.142/2 | 5 – 10 yıl |
| Çekip alma veya özel beceriyle, kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı | TCK m.142/2 son cümle | Ceza üçte birine kadar artırılır |
| Sıvı veya gaz hâlindeki enerji ve bunların nakil, işleme veya depolama tesisleri | TCK m.142/3 | 5 – 12 yıl (örgüt faaliyeti çerçevesinde yarı oranında artırım) |
| Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmetinin aksaması | TCK m.142/5 | Ceza yarısından iki katına kadar artırılır |
| Suçun gece vakti işlenmesi | TCK m.143 | Ceza yarı oranında artırılır |
Uygulamada en sık karşılaşılan nitelikli hâl, ev, depo veya kapalı iş yeri gibi bir bina içinde muhafaza altına alınmış eşyanın ya da sokakta bırakılıp kilitlenmiş araç, motosiklet veya bisikletin çalınmasıdır (m.142/2-h). Mesai saatinde herkese açık bir mağazada raftan ürün alınması gibi durumlarda ise nitelendirme olayın özelliklerine göre tartışılır. Başkasının internet bankacılığına girilerek para aktarılması da bilişim sistemi kullanılarak işlenen nitelikli hırsızlıktır (m.142/2-e).
Gece vakti ve teşebbüs #
Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zamandır (TCK m.6). Olayın saati kesin olarak belirlenemiyorsa şüphe sanık lehine değerlendirilir. Suç teşebbüs aşamasında kalmışsa, örneğin kapı zorlanırken fail yakalanmışsa, ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK m.35).
Cezayı azaltan hâller ve kişisel cezasızlık (TCK 144–147 ve 167) #
Kanun bazı durumlarda daha hafif bir ceza ya da cezasızlık öngörür:
- Paydaş veya elbirliği mülkiyetindeki mal ile bir hukuki ilişkiden doğan alacağı tahsil amacı (m.144): Soruşturma şikâyete bağlıdır; iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir. Örneğin miras kalan ortak evdeki eşyayı diğer mirasçılardan habersiz alan kişi bu kapsamda değerlendirilebilir.
- Malın değerinin azlığı (m.145): Mahkeme cezada indirim yapabilir, suçun işleniş şekli ve özelliklerini de gözeterek ceza vermekten vazgeçebilir. Hüküm nitelikli hâllerde de uygulanabilir; ancak “az değer” için kanunda sabit bir tutar yoktur ve takdir mahkemeye aittir.
- Kullanma hırsızlığı (m.146): Mal geçici olarak kullanılıp sahibine iade edilmek üzere alınmışsa şikâyet üzerine ceza yarıya kadar indirilir; mal suç işlemek için kullanılmışsa indirim uygulanmaz.
- Zorunluluk hâli (m.147): Ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenen fiilde indirim yapılabilir veya ceza verilmeyebilir.
- Akrabalar arasında (m.167): Ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun, bu derecedeki kayın hısımlarının, evlatlığın ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenen hırsızlıkta ilgili akrabaya ceza verilmez. Ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş veya aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen gibi yakınların zararına işlenmesinde soruşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir. Suça katılan ve akraba olmayan kişiler bu hükümden yararlanamaz.
Şikâyet ve uzlaştırma: hangi dosyada anlaşma mümkün? #
Basit ve nitelikli hırsızlık şikâyete bağlı değildir. Mağdur şikâyetinden vazgeçse de savcılık soruşturmaya, mahkeme yargılamaya devam eder. Şikâyet süresi de işlemez; sınır dava zamanaşımıdır. İstisna, yukarıda sayılan m.144, m.146 ve m.167/2 hâlleridir; bunlarda altı aylık şikâyet süresi uygulanır.
Basit hırsızlık (TCK m.141) uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-b-6). Kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; teklife yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır. Uzlaşma sağlanır ve edim tek seferde yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; edim taksite bağlanırsa kamu davasının açılması ertelenir. Kovuşturma aşamasında uzlaşmada ise düşme kararı verilir.
Nitelikli hırsızlıkta uzlaştırma yoktur. Ayrıca uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3). Bu nedenle evden hırsızlıkta, normalde uzlaştırmaya tabi olan konut dokunulmazlığının ihlali bakımından da uzlaşma yoluna gidilemez. Uzlaştırma, önödeme ve kamu davasının ertelenmesi arasındaki farklar için İstanbul ceza avukatı ve ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Evden veya iş yerinden hırsızlık: konut dokunulmazlığı ve mala zarar verme #
Bir eve girilerek işlenen hırsızlıkta çoğu zaman tek bir suç değil, birden fazla suç vardır ve her biri için ayrı ceza verilir:
- Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116): Konuta rızaya aykırı girmek altı aydan iki yıla kadar, fiil gece vakti ya da cebir veya tehditle işlenirse bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Herkesin serbestçe giremediği iş yeri ve eklentilerine girilmesinde ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
- Mala zarar verme (TCK m.151): Kapı, pencere veya kilit kırılmışsa dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gündeme gelir.
Bu iki suç normalde mağdurun şikâyetine bağlıdır; ancak hırsızlık amacıyla işlendiklerinde şikâyet aranmaz (TCK m.142/4). Mağdurun evine girilmesini “önemsemediğini” söylemesi bu suçlardan yapılan yargılamayı durdurmaz. Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme için ayrı ayrı hesaplanan cezalar, adli sicil ve infaz bakımından da ayrı değerlendirilir. Gece işlenen bir olayda gece artırımı hırsızlık bakımından TCK m.143 ile, konut dokunulmazlığı bakımından ise m.116/4’teki ağır hâl ile ayrıca dikkate alınır.
Etkin pişmanlık: çalınan eşyayı iade etmenin etkisi (TCK 168) #
Suç tamamlandıktan sonra fail, azmettiren veya yardım eden bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen iade ya da tazmin yoluyla tamamen giderirse ceza indirilir:
| Zararın giderildiği aşama | İndirim |
|---|---|
| Kovuşturma başlamadan önce (iddianame kabul edilmeden) | Cezanın üçte ikisine kadarı |
| Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce | Cezanın yarısına kadarı |
| Zarar yalnızca kısmen giderilmişse | İndirim için mağdurun rızası gerekir |
Eşyanın kolluk tarafından kendiliğinden ele geçirilip sahibine verilmesi, tek başına failin pişmanlığı sayılmaz; failin iradesiyle iade etmesi veya yerini göstererek iadeyi sağlaması gibi aktif bir katkı aranır. Etkin pişmanlık yalnızca hırsızlık suçunu etkiler; konut dokunulmazlığının ihlali için verilecek cezada bu indirim uygulanmaz. Değer azlığı indirimi (m.145) ile etkin pişmanlık birlikte uygulanabilir.
Kurgusal bir örnek: Gece bir daireye girip telefon ve dizüstü bilgisayar alan, iddianameden önce eşyaları iade eden kişi için nitelikli hâlin alt sınırı olan 5 yıl esas alınsın. Gece artırımıyla ceza 7 yıl 6 aya çıkar; mahkeme etkin pişmanlık nedeniyle yarı oranında indirim uygularsa 3 yıl 9 ay, takdiri indirimle (TCK m.62, altıda bir) 3 yıl 1 ay 15 gün olur. Konut dokunulmazlığının gece ihlali için ayrıca 1 yıldan başlayan ceza, takdiri indirimle 10 aya iner. Gerçek dosyada sonuç delillere ve mahkemenin takdirine bağlıdır.
HAGB, erteleme ve seçenek yaptırımlar #
Hükmolunan cezanın süresi, cezanın infaz edilip edilmeyeceğini belirler:
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen CMK m.231’e göre iki yıl veya daha az hapis cezasında; sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve zararın giderilmesi koşuluyla verilebilir. Zarar derhâl giderilemiyorsa beş yıllık denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi şartıyla da karar kurulabilir. Ayrıntılar için HAGB rehberimize bakabilirsiniz.
- Erteleme (TCK m.51): İki yıl veya daha az hapis cezası, daha önce kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis cezası almamış kişi için ertelenebilir; erteleme zararın giderilmesi koşuluna bağlanabilir.
- Seçenek yaptırımlar (TCK m.50): Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası adli para cezasına, zararın giderilmesine veya kamuya yararlı işte çalışmaya çevrilebilir. Bir gün karşılığı adli para cezası 100 ile 500 TL arasındadır.
Basit hırsızlıkta alt sınır bir yıl olduğundan bu imkânlar çoğu dosyada açıktır. Nitelikli hâlde ise alt sınır üç veya beş yıl olduğundan HAGB ve erteleme ancak değer azlığı, teşebbüs veya etkin pişmanlık gibi indirimlerle ceza iki yılın altına indiğinde değerlendirilebilir.
Zamanaşımı ve görevli mahkeme #
Dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre belirlenir ve dosyadaki delillere göre nitelikli hâller de hesaba katılır (TCK m.66):
Dosya türüne göre zamanaşımı ve mahkeme #
| Dosya | Üst sınır | Dava zamanaşımı | Görevli mahkeme |
|---|---|---|---|
| Basit hırsızlık (m.141), gece işlense de | 3 yıl (gece 4 yıl 6 ay) | 8 yıl | Asliye ceza |
| Nitelikli hırsızlık (m.142/1 veya 142/2), gündüz | 7 veya 10 yıl | 15 yıl | Asliye ceza |
| Nitelikli hırsızlık, gece vakti (m.142 + m.143) | 10 yıl 6 ay veya 15 yıl | 15 yıl | Kural olarak asliye ceza (görevde gece artırımı gözetilmez) |
| Enerji hırsızlığı (m.142/3) | 12 yıl | 15 yıl | Ağır ceza |
Asliye ceza mı, ağır ceza mı? #
Ağır ceza mahkemesi üst sınırı on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m.11–12); görev belirlenirken suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır, gece vakti gibi oransal artırım (ağırlaştırıcı) nedenleri gözetilmez (5235 sayılı Kanun m.14). Dosyada daha ağır cezalı bağlantılı bir suç da varsa davalar o suça bakan mahkemede birlikte görülebilir. Şüphelinin savcılıkta ifadesinin alınması, tutuklama, iddianame veya mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; kesilmelerle süre en fazla yarısı kadar uzayabilir (TCK m.67). Uzlaştırma süreci devam ederken zamanaşımı işlemez. Mağdurun tazminat talebi için ise zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl uygulanır; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre geçerlidir (TBK m.72). Kendi dosyanızdaki süreleri süre ve zamanaşımı kontrolü aracımızla ön kontrol edebilirsiniz; İstanbul’da hangi adliyenin baktığını İstanbul adliyeleri sayfamızda bulabilirsiniz.
İstanbul’da dosya, fiilin işlendiği ilçenin bağlı olduğu adliyede görülür. Hangi ilçenin hangi adalet sarayına bağlı olduğunu İstanbul ilçe sayfalarımızda bulabilirsiniz.
Eşyam çalındı: mağdur için adım adım yol #
- Olay yerini bozmadan 112’yi arayın. Evden veya iş yerinden hırsızlıkta kolluğun parmak izi ve iz incelemesi yapabilmesi için kapı, pencere ve dolaplara dokunmayın.
- Kamera kayıtlarını hemen bildirin. Apartman, site, dükkân ve cadde kameralarının kayıtları kısa sürede üzerine yazılabilir; hangi kameraların olayı görebileceğini kolluğa ifadenizde belirtin.
- Çalınan eşyanın listesini çıkarın. Fatura, seri numarası, telefonun IMEI numarası, fotoğraf ve ziynet eşyası için düğün görüntüleri eşyanın tespitini ve iadesini kolaylaştırır. Telefon çalındıysa hattınızı kapattırıp operatörünüzden cihazın kayıp-çalıntı kaydını isteyin.
- Kart veya hesap kullanıldıysa bankayı arayın. İnternet bankacılığı yoluyla para çekilmesinde banka, hesabı 48 saate kadar askıya alabilir ve suça konu paraya el konulabilir (CMK m.128/A).
- Sigortanızı bilgilendirin. Konut, iş yeri veya kasko poliçenizde hırsızlık teminatı varsa poliçedeki ihbar süresine uyun ve tutanak örneğini saklayın.
- Soruşturmayı takip edin. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir, dava açılınca katılan olarak delil sunabilirsiniz. Basit hırsızlıkta uzlaştırma teklifinde zararınızın tamamını ve ödeme takvimini açıkça yazdırın.
Şüpheli olarak ifadeye çağrıldıysanız #
- Susma ve müdafi yardımından yararlanma hakkınız vardır. Avukat tutacak durumda değilseniz istemeniz hâlinde baro görevlendirme yapar (CMK m.150). Haklarınız için karakolda ifade ve savunma hakkı yazımıza bakın.
- Nitelendirme savunmanın merkezindedir. Eşyanın bina içinde muhafaza altında olup olmadığı, olay saatinin gece sayılıp sayılmadığı, malın paylı mülkiyette olup olmadığı veya bir alacak ilişkisine dayanıp dayanmadığı cezayı yıllarca değiştirebilir.
- İade ve ödemeyi avukatınızla planlayın. Kovuşturma başlamadan yapılan iade en yüksek indirimi sağlar ve HAGB için de aranan şarttır; ancak iade sırasında verilen beyanlar suçun kabulü olarak kayda geçebilir.
- Çalıntı eşya satın aldıysanız: Suça iştirak etmeden, suçtan elde edildiğini bilerek eşya satın almak veya kabul etmek altı aydan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir (TCK m.165); bu suç da uzlaştırma kapsamındadır. Bilmeden alan kişi bakımından kast tartışılır; alış belgelerinizi saklayın.
Tutuklama kararı verilmişse izlenecek yol için tutuklama kararına itiraz yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kısa özet #
- Basit hırsızlık suçu cezası 1–3 yıl hapistir ve uzlaştırmaya tabidir.
- Kamu kurumunda, toplu taşımada veya açıkta bırakılmış eşyada ceza 3–7 yıl; evden, kilitli araçtan, yankesicilikle veya bilişim sistemiyle işlenen hırsızlıkta 5–10 yıldır. Nitelikli hâlde uzlaştırma yoktur.
- Gece işlenen hırsızlıkta ceza yarı oranında artırılır.
- Hırsızlık şikâyete bağlı değildir; hırsızlık amacıyla işlenen konut dokunulmazlığı ihlali ve mala zarar verme için de şikâyet aranmaz ve bunlara ayrıca ceza verilir.
- Eşya kovuşturmadan önce iade edilirse ceza üçte ikisine, hükümden önce iade edilirse yarısına kadar indirilir; değer azlığı da ayrıca indirim sebebidir.
- Dava zamanaşımı basit hâlde 8, nitelikli hâlde 15 yıldır.
- Mağdur olay yerini korumalı, kamera kayıtlarını hızla bildirmeli ve eşya listesini belgeleriyle sunmalıdır.
Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Somut olayınızın değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız önerilir.
