Elinize icra dairesinden bir ödeme emri geçtiğinde ilk yapmanız gereken, tebliğ tarihini not etmektir. İcra takibine itiraz için tanınan süre bu tarihten işlemeye başlar ve oldukça kısadır: ilamsız takipte yedi, kambiyo takibinde beş gün.
İtiraz süreleri #
- İlamsız takip (senet, fatura, sözleşme, cari hesap): tebliğden itibaren 7 gün.
- Kambiyo senetlerine özgü takip (çek, bono, poliçe): 5 gün.
- İlamlı takip (mahkeme kararına dayalı): itiraz edilemez; yalnızca icranın geri bırakılması kararı alınabilir.
- Kira alacağı ve tahliye talepli takip: borca itiraz 7 gün, kira sözleşmesine itiraz ayrı ve açık olmalıdır.
İtirazın kapsamı: en sık yapılan hata #
İtiraz dilekçesinde neye itiraz ettiğinizi açıkça belirtmeniz gerekir. Uygulamada en sık yapılan hata, imzanın sahte olduğu iddia edildiği hâlde dilekçede yalnızca "borca itiraz ediyorum" yazılmasıdır. İmzaya itiraz, ayrıca ve açıkça belirtilmediği takdirde imza kabul edilmiş sayılır. Bu, geri dönüşü olmayan bir sonuçtur.
Aynı şekilde faize, faiz oranına veya yetkiye itiraz ediyorsanız bunlar da dilekçede ayrı ayrı yer almalıdır.
İtiraz edilirse ne olur? #
İlamsız takipte süresinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. Bunun üzerine alacaklının iki seçeneği vardır:
- İtirazın iptali davası: Genel mahkemede, itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılır. Alacaklı haklı çıkarsa, borçlu aleyhine asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilir.
- İtirazın kaldırılması: Elinde İİK m.68 anlamında belge (imzası ikrar edilmiş senet, resmî belge) varsa icra hâkimliğinde, 6 ay içinde talep edilir. Daha hızlı ancak dar bir yoldur.
Kambiyo takibinde ise itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; icra hâkimliğinden ayrıca takibin durdurulması kararı alınması gerekir.
Süreyi kaçırdıysanız #
Takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Ancak hâlâ iki yol vardır:
- Gecikmiş itiraz: Kusursuz olarak (hastalık, tutukluluk, yurt dışında olma, usulsüz tebligat gibi) süreyi kaçırdıysanız, engelin kalkmasından itibaren 3 gün içinde icra hâkimliğine başvurabilirsiniz.
- Menfi tespit davası: Borçlu olmadığınızın tespiti için genel mahkemede dava açabilirsiniz. Takip kendiliğinden durmaz; teminat karşılığında icranın durdurulması istenebilir. Ödeme yapıldıysa dava istirdat davasına dönüşür.
Haciz aşamasında bilmeniz gerekenler #
- Maaştan yapılacak kesinti dörtte birinden az olamaz (İİK m.83); uygulamada kesinti çoğunlukla dörtte birdir. Nafaka alacaklarında sınır ve sıra ayrıca değerlendirilir.
- Emekli maaşı, borçlunun yazılı muvafakati olmadıkça haczedilemez.
- Para, altın ve antika gibi kıymetli şeyler dışında, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımındaki tüm ev eşyası haczedilemez.
- Kıymet takdirine, tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir — düşük takdir edilen değer, satışta ciddi kayba yol açar.
Alacaklı iseniz #
Takip talebine dayanak belgeleri eksiksiz eklemek, adres ve kimlik bilgilerini doğru vermek ve tebligatın usulüne uygun yapılmasını sağlamak, takibin sonraki aşamalarda iptal edilmesini önler. Usulsüz tebligat, kazanılmış görünen bir dosyayı aylar geriye atabilir.
İtiraz dilekçesinde ne yazmalı? #
İtiraz dilekçesi kısa olabilir, ancak kapsamı eksiksiz olmalıdır. Aşağıdaki başlıklardan hangisine itiraz ediyorsanız her birini ayrı ayrı belirtin:
- Borca itiraz: “Borçlu değilim”, “borç ödenmiştir”, “borç zamanaşımına uğramıştır”.
- İmzaya itiraz: Senetteki imzanın size ait olmadığını iddia ediyorsanız bu, dilekçede ayrıca ve açıkça yer almalıdır. Yalnızca “borca itiraz ediyorum” demek imzayı kabul etmiş sayılmanıza yol açar.
- Faize ve faiz oranına itiraz: Talep edilen faiz türü veya oranı hatalıysa belirtin.
- Yetkiye itiraz: Takibin açıldığı icra dairesi yetkili değilse, yetkili daireyi de göstererek itiraz edin.
- Kira sözleşmesine itiraz: Tahliye talepli takiplerde sözleşmenin varlığına veya içeriğine itiraz ayrıca yapılmalıdır.
İtiraz, takibin yapıldığı icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak yapılabilir; e-Devlet üzerinden elektronik itiraz da mümkündür. Süreniz dolmak üzereyse elektronik yol en hızlısıdır.
Zamanaşımı defi #
Borç doğmuş olsa bile, zamanaşımı süresi geçmişse borçlu bunu def’i olarak ileri sürebilir. Hâkim zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz. Sık karşılaşılan süreler:
- Genel borç ilişkileri: 10 yıl
- Kira alacakları, işçilik alacakları, faiz ve dönemsel edimler: 5 yıl
- Çek: keşideciye karşı ibraz süresinden itibaren 3 yıl
- Bono ve poliçe: vadeden itibaren 3 yıl
- İlamların icrası: 10 yıl
Kendi dosyanızdaki süreyi görmek için süre kontrol aracımızı kullanabilirsiniz.
Haczedilemeyen mallar #
İcra ve İflas Kanunu, borçlunun asgari yaşam koşullarını korumak için bazı malları haciz dışı bırakır:
- Kıymetli olanlar dışında, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımındaki tüm ev eşyası (aynı türden birden fazla olması haciz sebebi değildir)
- Mesleğini sürdürmesi için gerekli alet ve kitaplar
- Maaşın dörtte üçü. Nafaka alacaklarında kesinti sırası ve oranı, alacağın niteliği ile somut icra dosyasına göre ayrıca değerlendirilmelidir; işleyen ve birikmiş nafaka bakımından aynı sonuca peşinen varılmamalıdır.
- Emekli maaşı (borçlunun yazılı muvafakati yoksa)
- Öğrenci bursları, nafaka alacakları, bazı sosyal yardımlar
Haczedilemeyecek bir mal haczedilmişse, öğrenmeden itibaren 7 gün içinde icra hukuk mahkemesine şikâyet edilmelidir.
Aile konutu şerhi haczi engellemez. Tapudaki aile konutu şerhi, malik eşin kendi iradesiyle yapacağı devir, ipotek ve benzeri işlemleri diğer eşin açık rızasına bağlar (TMK m.194); buna karşılık haciz, cebrî satış ve mahkeme kararının infazı gibi malikin iradesi dışında gerçekleşen işlemlerde eşin rızası aranmaz (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2014/4 sayılı Genelgesi). Bu nedenle üzerinde aile konutu şerhi bulunan taşınmaz da haczedilebilir ve satılabilir.
Alacaklı olarak takibi hızlandırmak #
Alacaklı tarafındaysanız, takibin en çok zaman kaybettiren aşaması tebligattır. Adresin doğru tespiti, MERNİS adresine tebligat ve gerektiğinde adres araştırması talebi süreci kısaltır. Usulsüz tebligat, sonradan takibin iptaline yol açarak aylar kaybettirebilir.
Borçlunun malvarlığı UYAP üzerinden sorgulanabilir: taşınmaz, araç, banka hesabı, SGK kaydı ve ortaklık payları. Kesinleşen takipte bu sorgular üzerinden haciz uygulanır. Süreç ve seçenekler için icra ve iflas hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Takip çek veya senede dayanıyorsa #
Bu rehberde anlatılan yedi günlük itiraz süresi genel haciz yolu içindir. Takip bir çek, bono ya da poliçeye dayanıyorsa kambiyo senetlerine özgü haciz yolu uygulanır: itiraz süresi beş gündür, itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve tek başına takibi durdurmaz. Bu ayrım için çek ve senet alacağının tahsili rehberimize bakın.
Borç ödendikten sonra: dosyanın kapatılması #
Borcun ödenmesi, icra dosyasını kendiliğinden kapatmaz. Ödeme yapıldıktan sonra haciz şerhlerinin kaldırılması ayrı bir taleple istenmelidir; aksi hâlde tapu, araç kaydı veya banka hesabındaki bloke sürmeye devam eder.
Alacaklının dosyayı takipten vazgeçtiğini bildirmesi hâlinde dosya kapanır; bildirmezse borçlu, ödemeyi belgeleyerek icra müdürlüğünden haczin kaldırılmasını ister. Talep reddedilirse icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır. Ödeme sırasında alınan tahsilat makbuzunun ve dosya numarasının saklanması, bu aşamayı kısaltır.
Maaş haczinde kesinti sırası ve nafaka alacakları #
Maaştan yapılacak kesinti dörtte birinden az olamaz (İİK m.83); uygulamada kesinti çoğunlukla dörtte birdir. Birden fazla alacaklı varsa hepsi aynı anda kesinti yaptıramaz: haciz sıraya girer ve önceki dosya bitmeden sonraki başlamaz.
Nafaka alacaklarında kesinti sırası ve oranı, alacağın niteliği ile somut icra dosyasına göre ayrıca değerlendirilmelidir; işleyen ve birikmiş nafaka bakımından aynı sonuca peşinen varılmamalıdır. Emekli maaşı ise kural olarak borçlunun muvafakati olmadan haczedilemez; bankadaki emekli maaşı hesabına konulan blokenin kaldırılması için şikâyet yoluna gidilir. Bu şikâyet, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır.

