Kesinleşmiş bir icra takibinde alacaklının en sık başvurduğu yol maaş haczidir: icra dairesi işverene yazı gönderir ve borç bitene kadar maaştan her ay kesinti yapılır. Maaş haczi, borçlunun geçimini doğrudan etkilediği için kanun kesintiye sınırlar koymuştur. Bu yazıda maaşın ne kadarının kesileceğini, emekli maaşının durumunu ve maaş haczinin nasıl kaldırılabileceğini anlatıyoruz.
Maaş haczi nasıl uygulanır? #
Ödeme emrine süresinde itiraz edilmez ya da itiraz kaldırılırsa takip kesinleşir. Alacaklı, UYAP üzerinden borçlunun SGK kaydını sorgulayarak çalıştığı işyerini öğrenir ve icra dairesinden maaş haczi ister. İcra dairesi işverene maaş haciz müzekkeresi gönderir. İşveren, her ay kesinti yaparak tutarı icra dosyasının hesabına yatırmakla yükümlüdür; yükümlülüğe uymayan işveren kesmediği tutardan kendisi sorumlu tutulabilir. Kesinti borç, faiz ve masraflar bitene kadar devam eder.
Yasal dayanak: Maaş ve ücretin ancak borçlu ile ailesinin geçinmesi için gerekli miktar düşüldükten sonra haczedilebileceği ve haczedilecek miktarın dörtte birinden az olamayacağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesinde, borçlunun muvafakati ise 83/a maddesinde düzenlenmiştir.
Maaşın ne kadarı kesilir? #
| Gelir | Kesinti |
|---|---|
| Maaş ve ücret (asgari ücret dahil) | Kural olarak dörtte biri |
| Nafaka borcu için | Nafaka alacaklarında kesinti sırası ve oranı, alacağın niteliği ile somut icra dosyasına göre ayrıca değerlendirilmelidir; işleyen ve birikmiş nafaka bakımından aynı sonuca peşinen varılmamalıdır. |
| Emekli aylığı (SGK) | Nafaka ve SGK alacakları dışında kural olarak haczedilemez |
| İkramiye, prim, fazla mesai | Maaşın parçası sayılır, kesintiye dahil edilir |
Asgari ücretle çalışanların maaşına haciz konulamayacağı yaygın ama yanlış bir inanıştır: asgari ücretin de dörtte biri haczedilebilir. Aynı borçlu hakkında birden fazla maaş haczi varsa kesintiler aynı anda değil, sırayla yapılır; ilk haciz bitmeden sonraki dosyaya kesinti aktarılmaz.
Emekli maaşına haciz konulabilir mi? #
SGK’dan bağlanan emekli aylığı, nafaka borçları ve SGK’nın kendi alacakları dışında kural olarak haczedilemez. Borçlunun takip başladıktan sonra açıkça verdiği muvafakatle kesinti yapılabilir. Banka kredisi sözleşmesinde önceden imzalatılan genel “maaşımdan kesilebilir” muvafakati ise Yargıtay uygulamasında emekli aylığı haczi için yeterli sayılmamaktadır. Emekli aylığının yattığı hesaba konulan haciz nedeniyle aylıktan kesinti yapılıyorsa, icra mahkemesine şikâyet yoluyla haczin kaldırılması istenebilir.
Maaş haczi nasıl kaldırılır? #
Maaş haczinin kaldırılması, haczin neden konulduğuna ve borcun gerçekten var olup olmadığına göre farklı yollarla mümkündür:
1. Borcun ödenmesi ya da alacaklıyla anlaşma #
Borç, icra dairesinden alınan güncel dosya hesabına göre ödenirse haciz kaldırılır. Toplu ödeme mümkün değilse alacaklıyla taksit anlaşması yapılabilir; alacaklı, taksitler düzenli ödendiği sürece maaş haczinin kaldırılmasına ya da kesintinin azaltılmasına onay verebilir. Anlaşma mutlaka icra dosyasına yazılı olarak bildirilmelidir. Dosyanın kapatılma adımları için icra dosyası nasıl kapatılır yazımıza bakabilirsiniz.
2. Fazla ya da hukuka aykırı kesintiye şikâyet #
Kanuni sınırın üzerinde kesinti yapılıyorsa, emekli aylığı haczediliyorsa ya da haciz usulsüz bir işleme dayanıyorsa, işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir. Mahkeme şikâyeti haklı bulursa haczi kaldırır veya kesinti oranını düzeltir.
3. Takibin usulsüz tebligatla kesinleşmesi #
Ödeme emri usulsüz tebliğ edilmişse borçlu itiraz hakkını kullanamamış olabilir. Bu durumda öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde tebligatın usulsüzlüğü şikâyet edilir; şikâyet kabul edilirse ödeme emrinin öğrenme tarihinde tebliğ edildiği kabul edilir ve itiraz süresi yeniden işler.
4. Borç ödenmiş ya da zamanaşımına uğramışsa #
Borcun takipten sonra ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat edilebiliyorsa, icra mahkemesinden takibin iptali istenebilir.
5. Borçlu olmadığınızı düşünüyorsanız #
Borç hiç doğmamışsa menfi tespit davası açılabilir. Takipten sonra açılan davada mahkeme, alacağın en az %15’i oranında teminat karşılığında, kesilen paranın alacaklıya ödenmesini durduran tedbir kararı verebilir; ancak bu tedbir kesintinin kendisini kural olarak durdurmaz. Borç ödendikten sonra ise 1 yıl içinde istirdat davası açılarak ödenen para geri istenebilir.
Hangi gelirler haczedilemez, hangileri kısmen haczedilir? #
İcra ve İflas Kanunu bazı gelir ve malları haczin dışında tutar, bazılarını ise yalnızca kısmen haczedilebilir sayar:
| Gelir veya mal | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Maaş, ücret, tahsisat, her türlü ödenek | Kısmen; kesinti dörtte birden az olamaz, dörtte üçü borçluya kalır | İİK m.83 |
| SGK’dan bağlanan emekli, malullük ve ölüm aylığı | Nafaka ve SGK alacakları dışında haczedilemez | 5510 s.K. m.93 |
| Borçlunun hâline münasip evi | Haczedilemez; değeri fazlaysa satılıp fark verilir | İİK m.82/12 |
| Borçlu ve ailesi için gerekli eşya, giyecek ve yatak | Haczedilemez | İİK m.82/3 |
| Mesleği için gerekli kitap ve alet | Haczedilemez | İİK m.82/4 |
| Kıdem ve ihbar tazminatı, izin ücreti | Ücret sayıldığından kısmen haczedilir | İİK m.83 |
| Asgari ücretle çalışan | Haczedilemezlik istisnası yoktur; dörtte bir kesinti uygulanır | İİK m.83 |
Borçlu, takip başladıktan sonra verdiği açık muvafakatle dörtte birden fazla kesinti yapılmasına izin verebilir; takipten önce, örneğin kredi sözleşmesinin matbu maddesiyle verilen muvafakat geçersizdir (İİK m.83/a).
Birden fazla haciz varsa hangi alacaklı önce alır? #
Aynı maaş üzerine birden çok icra dosyasından haciz konulabilir; ancak kesinti oranı toplamda değişmez. Sıra şu esaslara göre kurulur:
- Nafaka alacağı: Nafaka alacaklarında kesinti sırası ve oranı, alacağın niteliği ile somut icra dosyasına göre ayrıca değerlendirilmelidir; işleyen ve birikmiş nafaka bakımından aynı sonuca peşinen varılmamalıdır.
- Diğer alacaklarda kural, haciz sırasıdır: İlk haciz müzekkeresi hangi dosyadansa kesinti ona gider; o dosya kapandığında sıradaki dosyaya geçilir. İşveren bu sırayı kendiliğinden değiştiremez.
- Kamu alacakları: Vergi ve prim borçları için 6183 sayılı Kanun’a göre ayrı bir takip yürütülür; bu takipte de maaşın haczine ilişkin oran sınırları gözetilir.
Dosyaların sırası ve her birine yapılan ödeme, icra dairesinden alınacak dosya hesabı ve haciz sıra bilgisiyle takip edilmelidir. Sıra yanlış uygulanıyorsa, zarar gören alacaklı ya da borçlu icra mahkemesine şikâyet yolunu kullanabilir.
İşverenin yükümlülüğü ve sorumluluğu #
Maaş haczi müzekkeresi işverene ulaştığında işveren üç şeyi yapmak zorundadır: borçlunun ücret ve eklerini icra dairesine bildirmek, kanuni oranda kesinti yapmak ve kesilen tutarı dosyaya göndermek.
Bu yükümlülükler yerine getirilmezse işveren, kesmediği ya da göndermediği tutardan kişisel olarak sorumlu tutulur; icra mahkemesi ayrıca disiplin ve ceza hükümleri uygulanmasına karar verebilir (İİK m.355–357). İşveren, haczin uygulandığını ve borçlunun ücret tutarını en geç bir hafta içinde icra dairesine bildirmek zorundadır. Borçlunun işten ayrılması hâlinde ise bu durumu derhâl bildirmekle yükümlüdür (İİK m.355).
Çalışan açısından önemli nokta şudur: maaş haczi, iş sözleşmesinin feshi için haklı ya da geçerli bir neden değildir. Haciz nedeniyle yapılan fesih, işe iade ve tazminat taleplerine yol açar. Fesihten sonra haciz yeni işverene taşınır; borç ortadan kalkmaz.
İşten ayrılınca maaş haczi ne olur? #
Borçlu işten ayrılırsa haciz o işyerinde uygulanamaz hâle gelir, ancak borç ortadan kalkmaz. Alacaklı yeni işyerini SGK kaydından öğrenerek yeni işverene müzekkere gönderilmesini isteyebilir. İşverenin, borçlunun işten ayrıldığını icra dairesine bildirmesi gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi işten ayrılışta ödenen alacaklar da haciz kapsamında değerlendirilebilir.
Maaş haczinde dikkat edilmesi gerekenler #
- Ödeme emri geldiğinde itiraz süresini kaçırmamak: genel takipte 7 gün, çek ve senette 5 gün
- Maaş bordrolarını saklamak; fazla kesinti bordrodan tespit edilir
- Emekli aylığının yattığı hesaba gelen haciz bildirimlerini gecikmeden incelemek
- Alacaklıyla yapılan anlaşmayı elden değil, dosyaya bildirerek yapmak
- E-Devlet üzerinden adınıza açılmış icra dosyalarını düzenli kontrol etmek
İcra takibinin bütün aşamaları, itiraz yolları ve 2026 icra masrafları için İstanbul icra avukatı ve icra hukuku sayfamıza; ödeme emrine itiraz için icra takibine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

