İşten çıkarıldığınız gün çoğu zaman önünüze birkaç belge konur ve “burayı imzalayın” denir. Oysa işten çıkarılınca haklarım neler sorusunun cevabı, o gün imzaladığınız belgelere, işverenin SGK’ya bildirdiği çıkış koduna ve sonraki birkaç hafta içinde atacağınız adımlara göre değişir. Bu yazıda işten çıkarılan çalışanın bütün haklarını tek tabloda topluyor, işsizlik maaşının şartlarını, çıkış kodunun ne anlama geldiğini, ibranameyi ve kaçırılmaması gereken süreleri adım adım açıklıyoruz.
İşten çıkarılınca haklarım nelerdir? #
Her çalışan her kalemi alamaz; hakların çoğu kıdeme, işyerindeki işçi sayısına ve fesih nedenine bağlıdır. Genel tablo şöyledir:
| Hak | Temel şartı | Süre |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | En az 1 yıl çalışma ve işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık (İş K. m.25/II) dışında bir nedenle feshi | 5 yıl zamanaşımı |
| İhbar tazminatı | Belirsiz süreli sözleşmenin bildirim süresi verilmeden ya da bu sürenin ücreti peşin ödenmeden feshi | 5 yıl |
| Kullanılmayan yıllık izin ücreti | Hak kazanılıp kullanılmayan izin; son ücret üzerinden ödenir | Sözleşmenin sona ermesinden itibaren 5 yıl |
| Ödenmemiş ücret, fazla mesai, hafta tatili ve bayram çalışması | Çalışılmış ama karşılığı ödenmemiş dönem | 5 yıl |
| İşe iade | 30 veya daha fazla işçi, en az 6 ay kıdem, belirsiz süreli sözleşme, geçerli neden olmadan fesih | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya |
| Kötü niyet tazminatı | İş güvencesi kapsamı dışındaki çalışanın fesih hakkı kötüye kullanılarak çıkarılması | 5 yıl |
| Ayrımcılık ve sendikal tazminat | Cinsiyet, gebelik, din, siyasi düşünce gibi nedenlerle ya da sendikal nedenle çıkarılma | Ayrımcılıkta 5 yıl; sendikal nedenle feshe karşı işe iade yolu da kullanılabilir |
| İşsizlik ödeneği | Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalma, prim şartları | Fesihten sonraki 30 gün içinde İŞKUR’a başvuru |
Kendi alacak tablonuzu görmek için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama ve işçi alacakları hesaplama araçlarımızı kullanabilirsiniz.
Kıdem ve ihbar tazminatı #
Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında ödenir; yıldan artan süreler orantılı eklenir. Yıllık tutar kıdem tavanını geçemez: 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 arasında sona eren sözleşmelerde tavan 73.729,87 TL’dir. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir ve zamanında ödenmezse mevduata uygulanan en yüksek faiz işler. Hesabın ayrıntısı ve örnekleri için kıdem tazminatı nasıl hesaplanır yazımıza bakabilirsiniz.
İhbar tazminatı için bir yıllık çalışma şartı yoktur. İşveren belirsiz süreli sözleşmeyi aşağıdaki süreleri beklemeden ve bu sürelerin ücretini peşin ödemeden sona erdirirse, süre ücreti tutarında tazminat öder:
| İşyerindeki çalışma süresi | Bildirim (ihbar) süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
İşveren ihbar süresini çalıştırarak kullandırıyorsa, bu sürede size ücret kesintisi yapmadan günde en az iki saat iş arama izni vermek zorundadır. İzin verilmezse o saatlerin ücreti ayrıca ödenir.
Yıllık izin, ücret ve fazla mesai alacakları #
İşten çıkarılınca ilk bakılması gereken kalemlerden biri, hak kazanıp kullanmadığınız yıllık izinlerin ücretidir. Sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin, işveren kullanılmayan izin günlerinin ücretini sözleşmenin bittiği tarihteki ücret üzerinden öder; ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle çıkarılan çalışan da bu hakkı kaybetmez. Yıllık izin, en az bir yıl çalışmış olanlar için hizmet süresi beş yıla kadar (beş yıl dâhil) olanlarda 14 günden, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlarda 20 günden, on beş yıl ve daha fazla olanlarda 26 günden az olamaz.
Son ayların maaşı, prim ve ikramiye farkları, fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil çalışmaları da fesih nedeninden bağımsız olarak istenebilir. Bu alacaklarda zamanaşımı 5 yıldır; yani geriye doğru son beş yılın alacakları talep edilebilir. Fazla mesainin hesabı ve ispatı için fazla mesai ücreti hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
İşe iade, kötü niyet, ayrımcılık ve sendikal tazminat #
İş güvencesi kapsamındaysanız (işyerinde en az 30 işçi, en az 6 ay kıdem, belirsiz süreli sözleşme, işveren vekili olmama), işveren feshin sebebini yazılı ve açık biçimde bildirmek zorundadır. Sebep gösterilmemişse ya da sebep geçerli değilse işe iade yolu açıktır. Süreler şöyledir:
İşe iadede kritik süreler #
- 1 ay: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabulucuya başvuru süresi (İş K. m.20). Dava doğrudan açılamaz.
- 2 hafta: Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iş mahkemesinde dava açma süresi. Dava için “30 gün” yoktur; bu süre iki haftadır.
- 10 iş günü: Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren işe başlamak için işverene başvurma süresi. Başvurmazsanız fesih geçerli sayılır.
İşveren başvurudan itibaren 1 ay içinde işe başlatmazsa 4–8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ve en çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti ödenir. Şartlar ve ispat yükü için işe iade davası rehberimize bakabilirsiniz.
İş güvencesi kapsamı dışındaysanız #
İş güvencesi kapsamında değilseniz de korumasız değilsiniz:
- Kötü niyet tazminatı: Fesih hakkı kötüye kullanılmışsa (örneğin hakkınızı aradığınız ya da şikâyette bulunduğunuz için çıkarıldıysanız) bildirim süresi ücretinin üç katı tutarında tazminat ödenir; bildirim süresi de verilmemişse ihbar tazminatı ayrıca istenir.
- Ayrımcılık tazminatı: Dil, ırk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, din, gebelik gibi nedenlerle yapılan farklı işlemde dört aya kadar ücret tutarında tazminat ve yoksun kalınan haklar istenebilir.
- Sendikal tazminat: Sendika üyeliği ya da sendikal faaliyet nedeniyle çıkarılan çalışana bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat ödenir. Bu talep için işyerindeki işçi sayısı ve kıdem şartı aranmaz; iş güvencesi kapsamındaki çalışan işe iade davası da açabilir, ancak işe başlatılmazsa ayrıca işe başlatmama tazminatı verilmez.
İşsizlik maaşı şartları, süresi ve 2026 tutarı #
İşten çıkarılınca çoğu kişinin ilk sorduğu işsizlik ödeneği bir tazminat değil, İŞKUR’un ödediği sigorta yardımıdır ve işverene açılacak davadan bağımsızdır. 4447 sayılı Kanun’a göre şu şartlar birlikte aranır:
Dört şart #
- İş sözleşmesinin kendi istek ve kusurunuz dışında sona ermesi
- Sözleşmenin bitiminden önceki son 120 gün boyunca kesintisiz hizmet akdiyle çalışmış olmak
- Son 3 yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olması
- Fesihten sonraki 30 gün içinde İŞKUR’a şahsen ya da e-Devlet üzerinden başvurmak; geç kalınan günler toplam ödeme süresinden düşülür
| Son 3 yılda prim günü | Ödeme süresi |
|---|---|
| 600 gün | 180 gün |
| 900 gün | 240 gün |
| 1.080 gün | 300 gün |
2026 ödenek tutarı #
Günlük ödenek, son dört aylık prime esas kazançlara göre hesaplanan günlük ortalama brüt kazancın %40’ıdır ve asgari ücretin brüt tutarının %80’ini geçemez. İŞKUR’un 2026 bilgisine göre asgari ücretle çalışmış kişiye aylık 13.111,72 TL, en yüksek ücret grubuna ise en fazla 26.223,44 TL ödenir. Ödenekten yalnızca damga vergisi kesilir; ödenek nafaka borçları dışında haczedilemez.
İşveren tarafından geçerli nedenle ya da sebep gösterilmeden çıkarılanlar, belirli süreli sözleşmesi sona erenler, işyeri kapandığı için işsiz kalanlar ve sözleşmesini haklı nedenle kendisi feshedenler ödenek alabilir. Gerekçesiz istifa edenler ile işverence ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış (İş K. m.25/II) gerekçesiyle çıkarılanlar alamaz. Haklı nedenle ayrılma yolu için tazminatlı istifa yazımıza bakabilirsiniz.
Çıkış kodu nedir, neden önemlidir? #
İşveren, sözleşmenin sona erdiğini SGK’ya bir işten ayrılış nedeni koduyla bildirir. İŞKUR, işsizlik ödeneği başvurusunda öncelikle bu koda bakar. Kodu e-Devlet’teki SGK işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi sorgulama hizmetinden görebilirsiniz. Uygulamada en sık karşılaşılan kodlar:
SGK çıkış kodları ve anlamları #
| Kod | SGK listesindeki anlamı |
|---|---|
| 03 | Belirsiz süreli sözleşmenin işçi tarafından feshi (istifa) |
| 04 | Belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi |
| 05 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi |
| 15 / 17 | Toplu işçi çıkarma / işyerinin kapanması |
| 22 | Diğer nedenler |
| 24 / 25 | İşçi tarafından sağlık nedeniyle / işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih |
| 42–50 | İşveren tarafından İş K. m.25/II’nin (a)–(ı) bentlerine göre fesih (devamsızlık, doğruluk ve bağlılığa aykırılık, görevi yapmamakta ısrar gibi) |
Eskiden işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına dayanan feshi tek bir 29 kodu ile bildirilirdi; SGK’nın güncel listesinde 29 kodu yer almaz, bu fesihler artık ilgili bende göre 42–50 arasındaki kodlarla bildirilir. Hâlâ “29 koduyla çıkarıldım” diyorsanız, eski bir çıkışı ya da 42–50 arasındaki bir kodu kastediyor olabilirsiniz.
Kod yanlışsa ne yapılır? #
Önemli nokta şudur: çıkış kodu tazminat hakkını tek başına belirlemez. 42–50 arasındaki bir kodla çıkarılan çalışan, işverenin iddia ettiği olayın gerçekleşmediğini ya da feshin süresinde yapılmadığını ileri sürebilir; mahkeme gerçek fesih nedenini araştırır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına dayanan fesih, işverenin olayı öğrenmesinden itibaren 6 iş günü ve her hâlde olaydan itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır (işçinin maddi çıkar sağladığı hâllerde 1 yıllık süre uygulanmaz).
Yanlış çıkış koduna itiraz: adım adım #
- Kodu ve tarihi kontrol edin: e-Devlet’ten işten ayrılış bildirgenizi ve hizmet dökümünüzü indirin; kodun fesih bildiriminde yazan nedenle uyuşup uyuşmadığına bakın.
- İşverenden yazılı düzeltme isteyin: Örneğin sebep gösterilmeden çıkarıldığınız hâlde 03 (istifa) ya da 42–50 arası bir kod bildirildiyse, düzeltme talebinizi ispatlanabilir bir yolla (noter, KEP ya da imza karşılığı dilekçe) iletin. Kodu düzeltme işlemini SGK’ya işveren yapar.
- İŞKUR başvurusunu bekletmeyin: Düzeltme sürse bile başvuruyu fesihten sonraki 30 gün içinde yapın; geciken günler hak sahipliği süresinden düşülür.
- Ret kararına karşı yargı yolu: İŞKUR ya da SGK’nın taraf olduğu uyuşmazlıklara iş mahkemesi bakar. Feshin gerçek nedeninin tespiti ve ödeneğin ödenmesi için iş mahkemesinde dava açılabilir; hangi davanın kime karşı açılacağı dosyanın durumuna göre belirlenir.
- Alacaklar için arabuluculuk: Kıdem, ihbar, ücret ve diğer işçilik alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Kod tartışması, bu taleplerde de gerçek fesih nedeni tartışılarak çözülür.
İbraname, istifa dilekçesi ve arabuluculuk tutanağı #
İşten çıkarılınca en sık yapılan hata, ne olduğu anlaşılmadan belge imzalamaktır. İbraname (“hiçbir alacağım kalmamıştır” belgesi) Türk Borçlar Kanunu m.420’ye göre ancak şu şartların tamamı varsa geçerlidir:
- Yazılı olması
- Sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra düzenlenmesi
- İbra edilen alacağın türünün ve miktarının açıkça yazılması
- Ödemenin hak tutarına göre eksiksiz ve banka aracılığıyla yapılması
Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür; gerçek tutarın altında ödeme içeren belge ise yalnızca ödenen miktar kadar makbuz sayılır. Buna karşılık, fesih günü önünüze konan hazır bir istifa dilekçesi ibraname kadar kolay aşılamaz: istifanın baskıyla alındığını sonradan ispat etmeniz gerekir. Bu nedenle işten çıkarılırken “kendi isteğimle ayrılıyorum” metnini imzalamayın; bildirimi yalnızca “tebellüğ ettim” notuyla ve tarih atarak teslim alın.
Arabuluculukta imzalanan anlaşma belgesi ise ibranameden farklıdır: anlaşılan kalemler için mahkeme kararı niteliğindedir ve sonradan aynı alacaklar için dava açılamaz. Anlaşmaya varmadan önce her kalemin doğru hesaplandığından emin olun.
İşten çıkarılınca ilk yapılacaklar kontrol listesi #
- Fesih bildirimini tarihli olarak teslim alın ve bir kopyasını saklayın. İşe iade için 1 aylık süre bu tebliğ tarihinden başlar.
- Hiçbir istifa dilekçesini, boş kâğıdı ya da ibranameyi imzalamayın. Tutanak imzalamanız istenirse itiraz ve açıklamanızı altına yazın.
- Belgeleri toplayın: iş sözleşmesi, bordrolar, banka hesap dökümü, e-Devlet hizmet dökümü ve işten ayrılış bildirgesi, çalışma saatlerini gösteren kayıtlar, yazışmalar, tanık isimleri.
- Çıkış kodunu kontrol edin; yanlışsa işverenden yazılı düzeltme isteyin.
- 30 gün içinde İŞKUR’a başvurun. Dava ya da arabuluculuk süreci başvuruyu ertelemek için neden değildir.
- İş güvencesi kapsamındaysanız 1 ay içinde arabulucuya başvurun; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açın. Sürelerinizi süre ve zamanaşımı kontrolü aracıyla takip edebilirsiniz.
- Alacak tablonuzu çıkarın: kıdem, ihbar, izin, ücret ve fazla mesai kalemlerini ayrı ayrı hesaplayın; arabuluculuk masasına bu tabloyla gidin.
- Mobbing ya da ayrımcılık iddianız varsa olayları tarih sırasıyla yazın ve delilleri koruyun (işyerinde mobbing).
Kıdemden işe iadeye kadar bütün iş hukuku uyuşmazlıkları için İstanbul iş avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Kısa özet #
- İşten çıkarılınca kıdem (1 yıl şartıyla), ihbar, kullanılmayan izin, ücret ve fazla mesai alacakları istenebilir; zamanaşımı 5 yıldır.
- İşe iade için fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya, anlaşma olmazsa 2 hafta içinde mahkemeye başvurulur.
- İşsizlik maaşı için son 120 gün kesintisiz çalışma, son 3 yılda 600 gün prim ve 30 gün içinde İŞKUR başvurusu gerekir; süre 180, 240 ya da 300 gündür.
- Çıkış kodu tazminat hakkını tek başına belirlemez; 29 kodu yerine artık 42–50 kullanılır ve yanlış kodun düzeltilmesi istenebilir.
- Fesihten bir ay geçmeden imzalanan, tutarları göstermeyen ya da bankadan ödenmeyen ibraname geçersizdir.

