Türk Borçlar Kanunu, kiracıyı güçlü biçimde korur. Kiraya veren, sözleşme süresi dolduğu için kiracıyı çıkaramaz; tahliye ancak kanunda sınırlı sayıda sayılan sebeplere dayanabilir. Bu sebeplerin her birinin kendine özgü süresi ve şekli vardır.
1. Kira bedelinin ödenmemesi (temerrüt) #
Kira ödenmediğinde, kiraya veren en az 30 günlük süre veren yazılı bir ihtar gönderir. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşme feshedilebilir ve tahliye davası açılabilir. İcra dairesi aracılığıyla "tahliye talepli ödeme emri" gönderilmesi de yaygın ve etkili bir yoldur.
2. İki haklı ihtar #
Bir kira yılı içinde kira bedelini zamanında ödemediği için kiracıya iki kez yazılı ihtar gönderilmişse, kira yılının bitiminden itibaren 1 ay içinde tahliye davası açılabilir. İhtarların ayrı ayrı aylara ilişkin olması ve haklı olması gerekir.
İhtarın noterden mi yoksa iadeli taahhütlü mü gönderileceğini, içinde nelerin bulunması gerektiğini ve 2026 noter ücretlerini ihtarname nasıl çekilir yazımızda bulabilirsiniz.
3. Tahliye taahhüdü #
Kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak taahhüt etmesidir. Geçerlilik için iki şart kritiktir: taahhüdün kiralananın kiracıya tesliminden sonra verilmiş olması (TBK m.352/1) ve tahliye tarihinin belirli olması. Kiralanan teslim edilmeden önce, örneğin sözleşmeyle aynı anda ve aynı imza sırasında alınan taahhütler geçersiz sayılır. Taahhüt edilen boşaltma tarihinden itibaren 1 ay içinde icra takibi başlatılmalı veya dava açılmalıdır.
4. İhtiyaç nedeniyle tahliye #
Kiraya veren; kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da iş yeri ihtiyacı bulunuyorsa tahliye isteyebilir. İhtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olması aranır. Belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih dönemine uyularak açılan davada bu sebep ileri sürülür.
Önemli: Tahliye sağlandıktan sonra taşınmaz, haklı sebep olmaksızın 3 yıl boyunca eski kiracıdan başkasına kiralanamaz. Aksi hâlde eski kiracı, son kira yılındaki bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat isteyebilir.
5. Yeniden inşa ve imar #
Taşınmazın esaslı onarımı, genişletilmesi veya değiştirilmesi zorunluysa ve bu işler sırasında kullanım imkânsız hâle geliyorsa tahliye istenebilir. Projenin ve ruhsatın dosyaya sunulması gerekir.
6. Kiracının başka konutunun bulunması #
Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin, aynı ilçe veya belde sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutu varsa ve kiraya veren bunu sözleşme kurulurken bilmiyorsa, sözleşmenin bitiminden itibaren 1 ay içinde tahliye davası açılabilir.
7. On yıllık uzama süresi #
Belirli süreli konut ve çatılı iş yeri kiralarında, sözleşme süresinin bitiminden itibaren on yıllık uzama süresi dolduğunda kiraya veren, herhangi bir sebep göstermeksizin, her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirebilir.
Yapılmaması gerekenler #
Kilit değiştirmek, elektrik-su kesmek, eşyaları çıkarmak veya kiracıyı zorla dışarı çıkarmak suç oluşturur (konut dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme, tehdit). Tahliye yalnızca mahkeme kararı veya icra takibiyle mümkündür. Bu yola başvuran kiraya veren, haklı olduğu bir dosyada dahi ceza sorumluluğuyla karşılaşır.
Kiracı tahliyesi ne kadar sürer? #
Süre, seçilen yola göre belirgin şekilde değişir:
| Yol | Tahmini süre | Not |
|---|---|---|
| Tahliye talepli icra takibi (temerrüt) | 3–6 ay | İtiraz edilmezse en hızlı yol |
| Tahliye taahhüdüne dayalı icra | 3–6 ay | Taahhüdün geçerliliği tartışılabilir |
| İhtiyaç nedeniyle tahliye davası | 10–18 ay | Arabuluculuk dâhil |
| İki haklı ihtar davası | 10–18 ay | İhtarların usulü kritik |
| 10 yıllık uzama süresi | 10–18 ay | Bildirim süresine uyulmalı |
Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır; bu aşama atlandığında dava usulden reddedilir. Arabuluculuk süreci genellikle 3–8 hafta sürer.
Kiracı iseniz haklarınız #
Kiracı, kanunun güçlü koruması altındadır. Aşağıdakiler kiraya verenin yapamayacağı işlemlerdir:
- Kira artışını yasal üst sınırın üzerinde talep etmek — yasal sınırı buradan hesaplayabilirsiniz
- Sözleşme süresi doldu diye tek taraflı tahliye istemek
- Kilit değiştirmek, elektrik-su kesmek, eşya çıkarmak
- Depozitoyu gerekçesiz alıkoymak — depozito, kira sözleşmesi sona erdiğinde ve kiraya verenin bir alacağı yoksa iade edilmelidir
- Ödenen kirayı düşük göstererek yeni sözleşme dayatmak
Tahliye davası açıldığında kiracının savunma hakkı vardır: ihtiyacın samimi olmadığı, taahhüdün kiralananın tesliminden önce, örneğin sözleşmeyle birlikte imzalatıldığı veya ihtarların usulsüz olduğu ileri sürülebilir.
Depozito ve hasar tartışması #
Tahliye sırasında en sık yaşanan uyuşmazlık depozitodur. Kiraya veren, olağan kullanımdan doğan yıpranmayı (boya solması, parke aşınması) kiracıdan isteyemez; yalnızca olağan kullanımı aşan hasarları talep edebilir.
Anlaşmazlığı önlemenin en pratik yolu, girişte ve çıkışta fotoğraflı tespit tutanağı düzenlemektir. Tutanağın her iki tarafça imzalanması, sonradan yapılacak tartışmaların çoğunu ortadan kaldırır. Uyuşmazlık büyümüşse mahkemeden delil tespiti istenebilir.
Kira bedelinin yeniden belirlenmesi #
Kira ilişkisi beş yılı aştığında, taraflardan biri kira tespit davası açarak bedelin emsallere ve hakkaniyete göre yeniden belirlenmesini isteyebilir. Bu davada TÜFE sınırı uygulanmaz; mahkeme, bilirkişi aracılığıyla bölgedeki emsal kiraları inceler.
Dava, yeni kira döneminin başlangıcından en az 30 gün önce açılmalı veya bu süre içinde kiracıya yazılı bildirim yapılmalıdır. Aksi hâlde belirlenen yeni bedel, ancak bir sonraki kira yılında uygulanır. Ayrıntılar için gayrimenkul ve kira hukuku sayfamıza ve bu davanın tüm ayrıntılarını ele aldığımız kira tespit davası rehberimize bakabilirsiniz.
İcra yoluyla nasıl işler? #
Kiralananın boşaltılması her zaman dava açmayı gerektirmez. İki durumda doğrudan icra dairesi üzerinden yürünür ve bu yol dava yolundan belirgin biçimde hızlıdır:
- Kira bedelinin ödenmemesi: Boşaltma talepli icra takibi başlatılır. Borçlu kiracı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren otuz gün içinde kira borcunu ödemez ve süresinde itiraz da etmezse, alacaklı icra mahkemesinden kararı isteyebilir.
- Tahliye taahhüdü: Kiralananın tesliminden sonra yazılı olarak verilmiş taahhütte kiracı, taahhüt ettiği tarihte boşaltmazsa, o tarihten itibaren bir ay içinde icra takibi başlatılabilir.
Her iki yolda da kiracı itiraz ederse takip durur ve uyuşmazlık icra mahkemesine taşınır. İtirazın haksız çıkması hâlinde kiracı aleyhine tazminata hükmedilebilir.
Karar alındıktan sonra #
Mahkeme kararı kendiliğinden uygulanmaz; icra dairesi aracılığıyla infaz edilmesi gerekir. Kiracıya taşınması için süre verilir, bu sürede boşaltmazsa zorla çıkarılır ve eşyalar yediemine teslim edilir. Uygulamada kararın alınmasından fiilî boşaltmaya kadar geçen süre birkaç haftayı bulabilir; kışın veya okul döneminde mahkemenin ek süre vermesi de mümkündür. Bu nedenle taşınmazı belirli bir tarihte teslim etme taahhüdüne girmeden önce infaz aşamasının da hesaba katılması gerekir.
Kiralananın el değiştirmesi: yeni malikin durumu #
Kiralanan satıldığında kira sözleşmesi sona ermez; yeni malik sözleşmenin tarafı hâline gelir ve kiracının hakları aynen devam eder. “Ev satıldı, çıkmanız gerekiyor” beyanı tek başına hukuki bir sonuç doğurmaz.
Yeni malik ancak kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da işyeri ihtiyacı varsa tahliye isteyebilir. Bunun için edinme tarihinden itibaren bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmesi ve altı ay sonra dava açması gerekir. Bildirim yapılmazsa bu yol kapanır; sözleşme süresinin sonunu beklemek gerekir.
Tahliye sonrası: ihtiyaç gerçek değilse yeniden kiralama yasağı #
İhtiyaç nedeniyle tahliye edilen taşınmaz, haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe eski kiracıdan başkasına kiralanamaz. Bu yasağa aykırı davranan kiraya veren, eski kiracıya son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemekle yükümlüdür.
Bu, ihtiyaç gerekçesinin gerçek olup olmadığını denetleyen fiilî mekanizmadır. Tahliyeden sonra taşınmazın başkasına kiralandığını öğrenen eski kiracının, ilan kayıtları ve tanık beyanıyla bu durumu ispatlaması mümkündür.

