Birden fazla kişinin sahip olduğu bir ev, arsa ya da dükkânda paydaşlar kullanım, kiraya verme veya satış konusunda anlaşamıyorsa, ortaklığı sona erdirmenin kanuni yolu ortaklığın giderilmesi davasıdır. Halk arasında “izale-i şuyu” olarak bilinen bu dava, çoğunlukla miras kalan taşınmazlarda gündeme gelir. Bu yazıda davanın şartlarını, zorunlu arabuluculuğu, mahkemenin aynen taksim ile satış arasındaki tercihini, 2026 masraflarını ve 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun’un satış aşamasına getirdiği yenilikleri anlatıyoruz.
Ortaklığın giderilmesi davası nedir? #
Türk Medeni Kanunu’na göre paydaşlardan her biri, ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa malın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.698). Mirasçılar için de aynı hak geçerlidir: her mirasçı, sözleşme veya kanun gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü değilse her zaman paylaşma isteyebilir (TMK m.642). Dava, taşınmazın yanında araç, iş makinesi gibi taşınır mallar için de açılabilir.
Ortak mülkiyetin iki türü vardır ve davanın hazırlığı bu ayrıma göre değişir:
| Paylı mülkiyet | Elbirliği mülkiyeti | |
|---|---|---|
| Tipik örnek | İki kişinin ½ payla satın aldığı daire; tapuda paylar yazılı | Mirasçılar adına intikal edilmiş ama paylaşılmamış tereke taşınmazı |
| Payın devri | Paydaş kendi payını satabilir, rehnedebilir (TMK m.688) | Tek bir mal üzerindeki pay tek başına devredilemez |
| Önalım hakkı | Pay üçüncü kişiye satılırsa diğer paydaşlar kullanabilir | Kanuni önalım hakkı yoktur |
| Paylaşma | Ortaklığın giderilmesi davası | Ortaklığın giderilmesi davası ya da önce paylı mülkiyete dönüştürme (TMK m.644) |
Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş bir yapının tamamında ortaklığın giderilmesi istenemez; ancak birden fazla kişiye ait tek bir bağımsız bölüm (ör. bir daire) için bu dava açılabilir (Kat Mülkiyeti Kanunu m.7).
Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk #
1 Eylül 2023’ten beri taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B). Arabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir. Başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılır; arabulucu süreci kural olarak üç hafta içinde tamamlar, zorunlu hâllerde süre en çok bir hafta uzatılabilir.
Arabuluculukta paydaşlardan biri diğerlerinin payını satın alabilir, taşınmaz birlikte satılabilir ya da kullanım paylaşılabilir. Taşınmaza ilişkin anlaşma belgesine taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; devir içeren anlaşmalarda şerhten sonra doğrudan tapu müdürlüğünden tescil istenebilir. 2026 tarifesine göre ortaklığın giderilmesinde anlaşma sağlanırsa arabuluculuk ücreti 13.000 TL’den az olamaz. Süreç hakkında ayrıntı için arabuluculuk ve tahkim sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli mahkeme, yetki ve taraflar #
- Görevli mahkeme: Dava değeri ne olursa olsun sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-b).
- Yetkili mahkeme: Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Örneğin Bakırköy’deki bir daire için Bakırköy sulh hukuk mahkemelerinde dava açılır.
- Taraflar: Tapuda kayıtlı bütün paydaşlar davada yer almalıdır. Davayı açan paydaş davacı, diğerlerinin tamamı davalıdır. Ölmüş bir paydaş varsa onun mirasçıları mirasçılık belgesiyle belirlenip davaya dahil edilir; aksi hâlde taraf teşkili tamamlanmadan esasa girilmez.
- Küçük veya kısıtlı paydaş: Vasinin dava açabilmesi için vesayet makamının izni gerekir (TMK m.462).
Taşınmaz henüz mirasbırakan adına kayıtlıysa mirasçılık belgesi hazırlanmalıdır; bu belgenin nasıl alınacağını mirasın reddi ve veraset ilamı yazımızda anlattık. Mirasbırakanın sağlığında taşınmazı mirasçılardan birine satış gibi gösterip devrettiği şüphesi varsa, paylaşım davasından önce tapu iptal ve tescil davası değerlendirilmelidir; aksi hâlde paylaşım, eksik bir tereke üzerinden yapılmış olur.
Taşınmaz İstanbul’daysa dava, taşınmazın bulunduğu ilçenin bağlı olduğu adliyedeki sulh hukuk mahkemesinde açılır.
Aynen taksim mi, satış mı? #
Mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini inceler. Bölünen parçaların değerleri birbirine denk değilse, eksik değerli parçaya para eklenerek denkleştirme yapılır. Aynen bölme durum ve koşullara uygun değilse, özellikle taşınmaz önemli bir değer kaybına uğramadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa karar verilir (TMK m.699). Miras paylaşımında hâkim, imkân varsa her taşınmazın tamamını bir mirasçıya vererek aradaki farkı para ile denkleştirebilir (TMK m.642).
| Durum | Uygulamada beklenen sonuç |
|---|---|
| Tek daire, dükkân veya küçük arsa | Aynen bölünemediği için genellikle satış |
| Birden fazla bağımsız bölümü olan, kat mülkiyetine geçilebilecek bina | Kat mülkiyeti kurularak bölümlerin paydaşlara özgülenmesi değerlendirilir |
| Büyük arazi, imar mevzuatına göre ifrazı mümkün | Aynen taksim mümkün olabilir; belediye veya ilgili idarenin görüşü alınır |
| Asgari büyüklüğün altına düşecek tarım arazisi | Bölünme yasağı nedeniyle çoğunlukla satış |
Paydaşlar arasında artırma usulü (yalnızca paydaşların teklif verebildiği satış) TMK m.699’a göre bütün paydaşların rızasına bağlıdır. Miras taşınmazları için bu kurala 2026’da önemli bir istisna getirildi; aşağıda ayrıca ele alıyoruz.
Adım adım ortaklığın giderilmesi davası süreci #
- Tapu ve mirasçılık kayıtlarının çıkarılması: Güncel tapu kaydı, paydaşların adresleri, varsa mirasçılık belgesi.
- Arabuluculuk başvurusu: Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak dava dilekçesine eklenir.
- Dava dilekçesi ve harç: Taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde, bütün paydaşlara karşı açılır.
- Tebligat ve taraf teşkili: Yurt dışındaki veya adresi bilinmeyen paydaşlar süreyi en çok uzatan kalemdir.
- Keşif ve bilirkişi: Taşınmazın değeri ve aynen bölünüp bölünemeyeceği belirlenir.
- Karar: Aynen taksim veya satış yoluyla ortaklığın giderilmesi. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurulabilir (HMK m.345).
- Satış aşaması: Kesinleşen satış kararı satış memurluğu ya da icra dairesi aracılığıyla elektronik satış portalında uygulanır; bedel, masraflar düşüldükten sonra paylar oranında dağıtılır.
2026 harç ve masrafları #
Ortaklığın giderilmesinde harç, bir alacak davasındaki gibi dava değerinin binde 68,31’i üzerinden peşin alınmaz. Dava açılırken maktu harçlar yatırılır; nispi karar ve ilam harcı ise karar türüne göre satış bedeli veya taksim edilen taşınmazın değeri üzerinden hesaplanır.
| Kalem (2026) | Tutar / oran | Not |
|---|---|---|
| Başvurma harcı (sulh hukuk) | 335,20 TL | Dava açılırken |
| Maktu karar ve ilam harcı | 732 TL | Dava açılırken peşin |
| Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi | Satış bedelinin binde 11,38’i | Uygulamada satış bedelinden karşılanır |
| Aynen taksim | Taksim edilen değerin binde 4,55’i | Karar harcı |
| Keşif harcı | 5.188 TL | Keşif yapılırsa; ayrıca bilirkişi ücreti ve ulaşım gideri |
| Avukatlık asgari ücreti | 52.000 TL | Satış memurluğundaki işlerin takibi ayrıca en az 25.000 TL |
Tebligat ve bilirkişi giderleri için ayrıca gider avansı alınır; paydaş sayısı arttıkça bu tutar yükselir. Ortaklığın giderilmesinde her paydaşın payı davanın sonucundan aynı biçimde etkilendiği için yargılama giderleri uygulamada kural olarak paydaşlara payları oranında yükletilir. Yani davayı açan paydaş masrafları başta öder, fakat sonunda yalnızca kendi payına düşen kısmına katlanır.
Satış süreci: elektronik satış, teminat ve ihale #
Satışa karar verildiğinde taşınmaz İcra ve İflas Kanunu’nun satış hükümlerine göre paraya çevrilir. Başlıca kurallar şunlardır (İİK m.114):
Elektronik satış portalında artırma kuralları #
- Satış elektronik satış portalında açık artırmayla yapılır; birinci ve ikinci artırmanın gün ve saat aralığı en az on beş gün önce ilan edilir. İkinci artırma, birinci artırmanın bitiminden itibaren bir ayı geçmeyecek şekilde belirlenir.
- Artırmaya katılmak için taşınmazın kıymetinin yüzde onu kadar teminat yatırılır veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu verilir.
- Kural olarak teklifler muhammen kıymetin yüzde ellisini, taşınmazla güvence altına alınan rüçhanlı alacakları ve paraya çevirme ile paylaştırma masraflarını geçmelidir.
- İhaleye katılanlar ve tapuda kayıtlı ilgililer, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden ihalenin feshini isteyebilir (İİK m.134).
- Cebri artırmayla yapılan satışlarda önalım hakkı kullanılamaz (TMK m.733).
Teminatta 2026 değişikliği #
Teminatta 2026 değişikliği: 7589 sayılı Kanun’dan önce, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde artırmaya katılan paydaştan, ortaklık payının teminatı karşıladığı ölçüde teminat alınmıyordu. Yeni metinde bu muafiyet yer almıyor; teminat muafiyeti artık satış isteyen alacaklı (alacağı teminatı karşıladığı ölçüde) ile Hazine için öngörülüyor. Bu nedenle 31 Temmuz 2026’dan sonra ilanı yapılan satışlarda artırmaya katılmak isteyen paydaşın da yüzde onluk teminatı yatırmaya hazır olması gerekir.
Bedeli yatırmayan alıcı: En yüksek teklifi verip ihale bedelini süresinde yatırmayanın teminatı iade edilmez; satış masrafları düşüldükten sonra paydaşlara payları oranında ödenir. Bedeli yatırmayan bir paydaşsa, teminatın tamamı diğer paydaşlara payları oranında dağıtılır. Ayrıca bedeli yatırmayan alıcıya teklif ettiği bedelin yüzde beşi oranında idari para cezası verilir.
12. Yargı Paketi: miras taşınmazında ilk artırma yalnız mirasçılar arasında #
31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, İİK m.114’ün ikinci fıkrasına şu kuralı ekledi: Tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilirse, birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılır. Bu usul bir defaya mahsus uygulanır. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Değişiklik öncesi ve sonrası #
| Değişiklikten önce | 31.7.2026’dan sonra ilan edilen satışlarda | |
|---|---|---|
| Birinci artırmaya kimler katılır? | Herkes (paydaşlar arası artırma ancak bütün paydaşların rızasıyla) | Tüm paylar mirasla edinilmişse ve üçüncü kişi malik yoksa yalnız malik mirasçılar |
| Birinci artırmada asgari teklif | Muhammen kıymetin %50’si (ve rüçhanlı alacaklar, masraflar) | Mirasçılar arası artırmada muhammen kıymetin %100’ü; ayrıca masrafları geçmeli |
| İkinci artırma | Herkese açık, %50 kuralı | Herkese açık, muhammen kıymetin %50’si ile rüçhanlı alacaklardan fazla olanı ve masrafları geçmeli |
| Paydaşın teminatı | Payı teminatı karşıladığı ölçüde alınmazdı | Paydaş için genel muafiyet öngörülmemiş |
Kimin işine yarar? #
Kimler için önemli? Aile evini dışarıya kaptırmak istemeyen mirasçı, artık diğer mirasçıların rızasına ihtiyaç duymadan önce yalnızca kardeşleriyle yarışabilir. Buna karşılık bu turda teklifin muhammen kıymetin tamamına ulaşması gerekir; bu seviyede teklif çıkmazsa taşınmaz ikinci artırmada herkese açık olarak satışa sunulur.
Dikkat edilecek noktalar:
- Kanunun geçici 1. maddesine göre değişiklikler, yürürlükten önce ilanı yapılmış açık artırmalara uygulanmaz; bu satışlar eski kurallarla tamamlanır.
- Paylardan biri mirasçı olmayan bir kişiye satılmışsa, taşınmaz artık “mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı” taşınmaz olmaktan çıkar ve özel usul uygulanmaz.
- Mirasçılardan birinin payını başka bir mirasçıdan satın alarak artırdığı durumlarda “miras yoluyla edinme” şartının nasıl yorumlanacağı henüz yargı kararlarıyla netleşmemiştir; satış talebinden önce tapu kaydının edinme sebepleri incelenmelidir.
Paydaşlardan biri taşınmazı kullanıyorsa: ecrimisil #
Her paydaş, diğerlerinin haklarıyla bağdaştığı ölçüde ortak maldan yararlanabilir (TMK m.693). Ancak paydaşlardan biri evi tek başına kullanıyor ve diğerlerinin kullanımına engel oluyorsa, diğer paydaşlar payları oranında ecrimisil (haksız kullanım tazminatı) isteyebilir. Paydaşlar arasında ecrimisil istenebilmesi için uygulamada kural olarak kullanan paydaşa yazılı bildirimle ya da dava yoluyla kullanım talebinin iletilmesi ve bunun sonuçsuz kalması, yani diğer paydaşın yararlanmadan men edilmesi aranır. Kullanan paydaş taşınmazı kiraya vermiş ve kira geliri elde ediyorsa bu şart aranmayabilir. Ecrimisil, uygulamada geriye dönük en fazla beş yıllık dönem için talep edilebilir.
Ecrimisil ayrı bir taleptir; ortaklığın giderilmesi davası kendiliğinden kullanım bedeli doğurmaz. Uyuşmazlık yalnızca kullanım düzeniyle ilgiliyse, hâkimden kullanım şeklinin belirlenmesi de istenebilir (TMK m.693/2).
Mirasçılardan biri satmak istemezse ne olur? #
Ortaklığın giderilmesi davası açmak için bütün paydaşların rızası gerekmez; tek bir paydaş davayı açabilir, satmak istemeyen paydaş da satış kararına katlanmak zorundadır. Satmak istemeyen mirasçının başvurabileceği yollar şunlardır:
- Payları satın almak: Arabuluculukta veya dava sürerken diğer paydaşların paylarını rayiç değer üzerinden satın alarak davanın konusuz kalmasını sağlamak.
- Aynen taksim savunması: Taşınmazın imar ve kat mülkiyeti koşulları bölünmeye elverişliyse satış yerine taksim istemek.
- Ertelemek: Paylaşmanın derhâl yapılması malın değerini önemli ölçüde azaltacaksa, mirasçı sulh hâkiminden paylaşmanın ertelenmesini isteyebilir (TMK m.642/3). Uygun olmayan zamanda paylaşma istenemez (TMK m.698).
- İhaleye katılmak: Miras taşınmazlarında ilk artırmada yalnız mirasçılarla yarışmak; diğer taşınmazlarda ise herkesle birlikte teklif vermek.
Paylı mülkiyetteki bir paydaş payını dava sürerken üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşlar satışın noter aracılığıyla bildirilmesinden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde önalım davası açabilir. Bu üst süre, 7571 sayılı Kanun’la 25 Aralık 2025’ten itibaren iki yıldan bir yıla indirilmiştir. Mirasta anlaşmalı paylaşımın diğer yolları için miras paylaşımı nasıl yapılır yazımıza, payların hesaplanması için miras payı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Ortaklığın giderilmesi davası ne kadar sürer? #
Ortaklığın giderilmesi davası için bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur; ortaklık sürdükçe her zaman açılabilir. Yargılamanın süresini ise en çok şu kalemler belirler:
- Paydaş sayısı ve tebligat sorunları (özellikle yurt dışındaki mirasçılar)
- Ölen paydaşlar için mirasçılık belgesi çıkarılması
- Keşif ve bilirkişi raporuna itirazlar
- İstinaf incelemesi
- Satış aşaması ve ihalenin feshi davaları
Paydaş sayısı az ve adresleri belli dosyalarda ilk derece yargılaması birkaç ay içinde tamamlanabilir; çok sayıda mirasçının bulunduğu, tebligatın yurt dışına yapıldığı dosyalarda satış aşamasıyla birlikte süreç birkaç yılı bulabilir. Gayrimenkul uyuşmazlıklarının bütünü için İstanbul gayrimenkul ve kira avukatı sayfamıza, miras kaynaklı sorunlar için miras hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.
Kısa özet #
- Ortaklığın giderilmesi davası, paylı veya elbirliği mülkiyetini sona erdirir; tek paydaş bile açabilir.
- Dava öncesi arabuluculuk 1 Eylül 2023’ten beri zorunludur.
- Görevli mahkeme taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesidir; bütün paydaşlar davada yer alır.
- Mahkeme önce aynen taksime bakar, mümkün değilse satışa karar verir.
- 2026’da başvurma harcı 335,20 TL, maktu karar harcı 732 TL; satışta nispi harç satış bedelinin binde 11,38’idir.
- 31 Temmuz 2026’dan beri tamamen mirasla edinilmiş taşınmazlarda ilk artırma yalnız mirasçılar arasında ve muhammen kıymetin %100’ü üzerinden yapılır.
- Paydaşın teminat muafiyeti kalktı; bedeli yatırmayan alıcıya teklifin %5’i oranında idari para cezası verilir.

