Bir yakının vefatından sonra mirasçıların önündeki en uzun süreç miras paylaşımıdır. Mirasbırakanın ölümüyle bütün malvarlığı mirasçılara kendiliğinden geçer; ancak paylaşım yapılana kadar mirasçılar tereke üzerinde elbirliğiyle maliktir ve hiçbiri tek başına bir malı satamaz ya da kendi payını ayıramaz. Bu yazıda miras paylaşımının adımlarını, tapu ve banka işlemlerini, paylaşma sözleşmesini ve anlaşmazlıkta başvurulacak yolları anlatıyoruz.
1. Mirasçıları ve payları belirleyin #
Vasiyetname yoksa miras, kanundaki paylara göre bölünür: eş sağsa mirasın dörtte biri eşe, kalanı çocuklara eşit olarak; çocuk yoksa eşe yarısı, anne-babaya (ölmüşlerse kardeşlere) yarısı kalır. Vasiyetname varsa vasiyetnamenin açılması ve saklı payların korunup korunmadığı ayrıca incelenir. Kendi durumunuza göre payları miras payı hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
Miras bırakan vasiyetname bırakmışsa paylar bu belgeye göre değişir; vasiyetnamenin geçerlilik şartları ve saklı pay sınırı için vasiyetname nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
2. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alın #
Mirasçılık belgesi, kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren belgedir ve bütün tapu, banka ve vergi işlemlerinde istenir. Nüfus kayıtlarından mirasçılar açıkça belirlenebiliyorsa herhangi bir noterden kısa sürede alınır. Vasiyetname bulunması, yabancı uyruklu mirasçı ya da kayıtlarda çelişki varsa sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir.
3. Veraset ve intikal vergisi beyannamesini verin #
Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’deyse beyanname ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde mirasbırakanın son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine verilir. 2026 yılında miras yoluyla intikallerde istisna tutarı altsoy ve eşin her biri için 2.907.136 TL, altsoy yoksa eş için 5.817.845 TL’dir; bu tutarı aşan kısım artan oranlı tarifeye göre vergilendirilir. Vergi taksitle ödenebilir. Taşınmazların mirasçılar adına tapuda intikali (tescili) verginin tahakkuku beklenmeden yapılır; ancak taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmedikçe ya da teminat gösterilmedikçe taşınmaz üçüncü kişiye devredilemez ve tapu, devir için vergi dairesinden ilişik kesme belgesi ister (VİVK m.19). Bankalar ise verginin ödendiğini gösteren yazı getirilmezse paradan vergi karşılığı kesinti yaparak ödeme yapar (VİVK m.17).
4. Terekeyi tespit edin #
- Taşınmazlar: Tapu müdürlüğünden ya da e-Devlet üzerinden mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazlar
- Banka hesapları: Mirasçılık belgesiyle bankalara başvurularak hesap ve kiralık kasa bilgileri
- Araçlar, hisse senetleri, şirket payları, alacaklar
- Borçlar: Kredi, kart borçları ve icra takipleri. Tereke borca batıksa, ölümün ve mirasçılığın öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde mirasın reddi değerlendirilmelidir (mirasın reddi).
5. Anlaşmalı paylaşım: paylaşma sözleşmesi #
Mirasçıların tamamı anlaşırsa paylaşım dava açmadan yapılabilir. İki yol vardır:
- Tapuda doğrudan işlem: Bütün mirasçıların tapu müdürlüğüne birlikte başvurmasıyla taşınmaz önce mirasçılar adına intikal ettirilir, ardından anlaşmaya göre bir mirasçıya devredilir ya da paylı mülkiyete çevrilir.
- Yazılı paylaşma sözleşmesi: Mirasçılar, hangi malın kime kalacağını ve varsa denkleştirme bedellerini yazılı bir sözleşmeyle belirler. Taşınmazlar için sözleşmenin tapuda uygulanması gerekir.
Mirasbırakanın sağlığında bazı mirasçılara yaptığı bağış ve kazandırmalar, belirli şartlarla paylaşımda denkleştirmeye tabi tutulabilir; anlaşmada bu konunun da açıkça düzenlenmesi ileride çıkacak uyuşmazlıkları önler.
Banka hesaplarındaki paralar nasıl alınır? #
Mirasbırakanın ölümüyle banka hesapları bloke edilir. Paranın çekilmesi için bankaya mirasçılık belgesi ve kimliklerle başvurulur; vergi dairesinden verginin ödendiğini gösteren yazı getirilmezse banka, veraset ve intikal vergisi karşılığı yüzde 5 kesinti yaparak ödeme yapar (VİVK m.17). Para kural olarak mirasçıların tamamının birlikte talebi ya da diğer mirasçıların vekâleti veya muvafakatiyle ödenir; mirasçılardan biri tek başına tüm parayı çekemez. Anlaşma yoksa her mirasçı payı oranında ödeme için hukuki yola başvurabilir.
Anlaşma yoksa: ortaklığın giderilmesi davası #
Mirasçılardan biri bile paylaşıma yanaşmıyorsa, her mirasçı ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açabilir:
- Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açılır; bütün mirasçılar davada yer almalıdır.
- Mahkeme önce malın aynen bölünüp bölünemeyeceğine bakar (ör. bağımsız bölümleri olan bir bina).
- Aynen bölünme mümkün değilse satışa karar verir; satış açık artırmayla yapılır ve bedel payları oranında dağıtılır.
- Taşınmazın bütün malikleri onu miras yoluyla edinmişse ve mirasçılar dışında malik yoksa, birinci artırmaya yalnız malik mirasçılar katılabilir ve teklifin muhammen kıymetin yüzde yüzünü bulması gerekir. Bu usul bir defaya mahsus uygulanır; sonuç alınamazsa ikinci artırma herkese açık yapılır ve muhammen kıymetin yüzde ellisi aranır (İİK m.114; 31 Temmuz 2026’dan önce ilanı yapılmış artırmalarda eski usul geçerlidir).
Açık artırmada bedel çoğu zaman piyasa değerinin altında kaldığı için, dava sürerken de mirasçıların bir paydaşın diğerlerinin payını satın alması gibi çözümleri değerlendirmesi önerilir. Mirasbırakanın sağlığında malını bir mirasçıya satış gibi göstererek devrettiği durumlarda ise önce muris muvazaası davasının değerlendirilmesi gerekir.
Davanın süresi, satış yoluyla paylaştırmanın nasıl işlediği ve masrafların kimde kaldığı için ortaklığın giderilmesi davası yazımıza bakabilirsiniz.
Mirasın borçları: mirasçılar neyden sorumludur? #
Miras yalnızca malvarlığını değil, borçları da kapsar. Yasal ve atanmış mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel malvarlıklarıyla ve müteselsilen sorumludur (TMK m.641). Yani alacaklı, alacağının tamamını mirasçılardan herhangi birinden isteyebilir; ödeyen mirasçı diğerlerine payları oranında rücu eder.
Sorumluluğu sınırlayan yollar #
- Mirasın reddi: Üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla mirasçılık sıfatı geriye etkili olarak sona erer. Terekenin borca batık olduğu açıksa hükmen ret gündeme gelir. Ayrıntılar için mirasın reddi ve veraset ilamı yazımıza bakabilirsiniz.
- Resmî defter tutulması: Aynı üç aylık süre içinde istenir. Deftere yazılan borçlardan sorumluluk terekeyle sınırlı kalır; deftere yazılmayan alacaklar bakımından kural olarak sorumluluk doğmaz.
- Resmî tasfiye: Tereke, sulh hâkiminin gözetiminde tasfiye memuru eliyle paraya çevrilir; mirasçılar borçlardan kişisel olarak sorumlu tutulmaz.
Üç aylık süre, yasal mirasçılarda mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten, atanmış mirasçılarda vasiyetnamenin tebliğinden işler. Süre geçtikten sonra miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Bu nedenle terekenin borç durumu, süre dolmadan araştırılmalıdır.
Miras payının devri ve üçüncü kişiye satışı #
Paylaşım tamamlanmadan önce bir mirasçı, terekedeki payını devredebilir; ancak sonucu, devrin kime yapıldığına göre değişir.
| Devir kime yapılıyor? | Şekil şartı | Sonucu |
|---|---|---|
| Diğer mirasçıya | Yazılı sözleşme yeterlidir | Devralan mirasçı, devredenin yerine paylaşmaya katılır |
| Üçüncü kişiye | Noterde düzenleme biçiminde sözleşme zorunludur | Üçüncü kişi paylaşmaya katılamaz; yalnızca paylaşım sonucu düşen payı isteyebilir |
| Belirli bir taşınmazdaki pay | Tapuda resmî senet | Taşınmaz üzerindeki elbirliği mülkiyeti sürdüğü sürece tek başına tasarruf edilemez |
Elbirliği mülkiyeti, paylaşıma kadar sürer; bu nedenle mirasçı, terekedeki belirli bir taşınmazı tek başına satamaz. Taşınmaz üzerindeki ortaklık paylı mülkiyete çevrilirse, her paydaş kendi payını serbestçe devredebilir hâle gelir; bu durumda diğer paydaşların önalım hakkı gündeme gelir.
Yurt dışındaki mirasçılar ve yabancı ülkedeki mallar #
Mirasçıların ya da malların bir kısmı yurt dışındaysa süreç ikiye ayrılarak yürütülür.
- Yurt dışındaki mirasçı: İşlemler vekâletname ile yürütülebilir. Vekâletnamenin Türk konsolosluğunda düzenlenmesi ya da yabancı noterde düzenlenip apostil şerhi taşıması ve Türkçeye çevrilmesi gerekir. Vekâletnamede “mirasçılık belgesi alma, mirasın reddi, tapuda intikal ve paylaşım” yetkilerinin açıkça yer alması gerekir; mirasın reddi için özel yetki aranır.
- Türkiye’deki taşınmaz: Mirasbırakan yabancı uyruklu olsa bile, Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukuku uygulanır. Taşınırlar ve diğer haklar bakımından ise mirasbırakanın millî hukuku esas alınır.
- Yurt dışındaki mal: O ülkenin mevzuatına göre ayrı bir işlem yürütülür; Türkiye’den alınan mirasçılık belgesinin ilgili ülkede kabulü için apostil ve tercüme gerekebilir.
- Vergi: Türkiye’de yerleşik mirasçılar, yurt dışındaki mallar bakımından da beyanname vermekle yükümlü olabilir; yabancı ülkede ödenen veraset vergisi mahsup edilir.
Ölüm yurt dışında gerçekleşmişse veraset ve intikal vergisi beyannamesi için öngörülen süre uzar; bu nedenle ölüm yeri ile mirasçıların bulunduğu ülke, beyan süresinin hesabında ayrıca dikkate alınır.
Miras paylaşımında sık karşılaşılan sorunlar #
- Mirasçılardan birinin evde oturması: Diğer mirasçılar, paylaşım yapılana kadar payları oranında ecrimisil (haksız kullanım bedeli) isteyebilir. Ancak paydaşlar arasında ecrimisil için kural olarak intifadan men şartı aranır: evde oturan mirasçıya, diğer mirasçıların da taşınmazdan yararlanmak istediği ihtarname ya da dava yoluyla bildirilmelidir ve bedel kural olarak bu bildirimden sonraki dönem için istenebilir. Taşınmazın kiraya verilip gelir elde edilmesi gibi hâllerde bu şart aranmaz.
- Yurt dışında yaşayan mirasçı: İşlemler konsolosluktan verilecek vekâletnameyle yürütülebilir.
- Payını üçüncü kişiye satmak isteyen mirasçı: Paylaşım yapılmadan önce mirasçının tek bir mal üzerindeki payını devretmesi, diğer mirasçıların katılımı olmadan mümkün değildir.
- Mirasçı olmayan kişinin terekeyi elinde tutması: Mirasçılar miras sebebiyle istihkak davası açabilir.
Miras hukukundaki bütün davalar ve süreler için İstanbul miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

