Malvarlığının ölümden sonra kime, hangi oranda kalacağını kendisi belirlemek isteyen herkesin ilk sorusu aynıdır: vasiyetname nasıl yapılır ve hangi şartlara uyulmazsa geçersiz sayılır? Türk Medeni Kanunu vasiyet için üç şekil öngörür: resmî, el yazılı ve olağanüstü durumlarda sözlü vasiyet. Kanun şekil kurallarını sıkı tutar; tarihi eksik bir sayfa ya da yasaklı bir tanık, yıllar sonra açılacak bir iptal davasının sebebi olabilir. Bu yazıda türleri ve şekil şartlarını, noterdeki adımları, 2026 noter ücretini, saklı pay sınırını ve ölümden sonra vasiyetnamenin açılmasından iptal davasına kadar olan süreci anlatıyoruz.
Kimler vasiyet yapabilir? #
Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve 15 yaşını doldurmuş olmak yeterlidir (TMK m.502). Ergin olmak ya da kısıtlı olmamak aranmaz; bu şartlar yalnızca iki taraflı olan miras sözleşmesi için geçerlidir (TMK m.503). Belirleyici olan, vasiyetin yapıldığı andaki ayırt etme gücüdür. Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yapılan tasarruf geçersizdir; ancak mirasbırakan bu etkiden kurtulduğu günden itibaren bir yıl içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır (TMK m.504).
Vasiyetname türleri ve şekil şartları #
Hangi yolun seçileceği, kişinin durumuna ve ileride doğabilecek itiraz riskine göre değişir. Üç türün temel farkları şöyledir:
| Tür | Kim düzenler? | Şekil şartları | Uygulamadaki risk |
|---|---|---|---|
| Resmî vasiyetname (TMK m.532–537) | Noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş görevli | İki tanık; mirasbırakanın okuyup imzalaması; memurun tarih atıp imzalaması; tanıkların şerhi | En düşük risk; ehliyet ve tanık yasağı itirazları gündeme gelebilir |
| El yazılı vasiyetname (TMK m.538) | Mirasbırakanın kendisi | Baştan sona el yazısı; yıl, ay ve gün olarak tarih; imza | Kaybolma, yazının kime ait olduğu ve tarih eksikliği tartışmaları |
| Sözlü vasiyet (TMK m.539–541) | İki tanık aracılığıyla | Yalnız yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlarda; tanıkların vakit geçirmeden mahkemeye başvurması | Diğer şekillerde vasiyet yapma imkânı doğduktan bir ay sonra hükümden düşer |
Vasiyetle yapılabilecek başlıca tasarruflar şunlardır: mirasın tamamı ya da belli bir oranı için mirasçı atama (TMK m.516), bir kişiye onu mirasçı yapmadan belirli bir mal bırakma (TMK m.517), bir vakıf kurma, tasarrufu bir koşula ya da yüklemeye bağlama ve vasiyeti yerine getirme görevlisi atama (TMK m.550).
Noterde resmî vasiyetname adım adım #
Uygulamada en çok tercih edilen yol, noterde düzenlenen resmî vasiyetnamedir. Süreç kanunda sıralı olarak düzenlenmiştir:
İşlem sırası #
- Hazırlık: Kime neyin bırakılacağı, taşınmazların tapu bilgileri, banka hesapları ve mirasçıların kimlik bilgileri listelenir. Saklı payların aşılıp aşılmadığı bu aşamada hesaplanmalıdır.
- İki tanık: Aşağıda açıklanan yasaklara girmeyen, okur yazar ve ergin iki kişi kimlikleriyle birlikte notere gelir.
- Arzuların bildirilmesi: Mirasbırakan son arzularını notere anlatır; noter metni yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir (TMK m.533).
- Okuma ve imza: Mirasbırakan metni okuyup imzalar; noter tarih koyarak imzalar.
- Tanıklar önünde beyan: Tarih ve imzadan hemen sonra mirasbırakan, metni okuduğunu ve son arzularını içerdiğini noterin huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar, beyanın önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini yazarak imzalar (TMK m.534). Vasiyetin içeriğinin tanıklara okunması zorunlu değildir.
- Saklama ve bildirim: Noter aslını saklar (TMK m.537) ve durumu mirasbırakanın kayıtlı olduğu nüfus müdürlüğüne bildirir (Noterlik Kanunu m.69). Mirasbırakan dilerse onaylı bir örneğini alır.
Okuyamayan veya imzalayamayan mirasbırakan #
Mirasbırakan metni okuyamıyor ya da imzalayamıyorsa noter vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur; tanıklar bu durumu da şerhe yazar (TMK m.535). İşitme, konuşma veya görme engeli olan kişilerin işlemleri Noterlik Kanunu m.73’e göre tanık ve gerektiğinde yeminli tercümanla yapılır. İleri yaşta ya da ağır hastalık sürecinde vasiyet yapılacaksa, kanunen şart olmasa da işlem gününe yakın tarihli bir sağlık raporu alınması, sonradan ileri sürülebilecek ehliyetsizlik iddiasına karşı önemli bir delil olur.
Tanık olabilecek ve olamayacak kişiler #
Tanıkların kim olduğu, resmî vasiyetnamenin iptali davalarında sık tartışılan bir konudur. TMK m.536’ya göre şu kişiler resmî vasiyetnamede memur veya tanık olamaz:
- Fiil ehliyeti bulunmayanlar ve okur yazar olmayanlar
- Ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklı olanlar
- Mirasbırakanın eşi, üstsoyu (anne, baba, büyükanne, büyükbaba) ve altsoyu (çocuk, torun), kardeşleri ve bu kişilerin eşleri
Ayrıca vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoyuna, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz. Noterlik Kanunu da reşit olmayanların ve noter çalışanlarının tanık olmasını yasaklar; üçüncü dereceye kadar kan hısımlığı ve ikinci dereceye kadar kayın hısımlığı gibi ilişkileri de işleme katılma engeli sayar (m.76, m.78). Bu nedenle tanıkların aile dışından, yeğen veya amca gibi yakın akrabalar da dahil edilmeden seçilmesi en güvenli yoldur. Kazandırma yapılan kişinin kendisi veya yakını tanık olmuşsa, yalnız o kişiye yapılan kazandırma iptal edilebilir (TMK m.558).
Noter vasiyetname ücreti 2026 #
30 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesine göre:
| Kalem | 2026 tutarı |
|---|---|
| Vasiyetname düzenleme ücreti (m.2) | 2.661,62 TL |
| Vasiyetnameden vazgeçme, fesih, iptal veya değiştirme | Düzenleme ücretinin üçte biri (yaklaşık 887 TL) |
| Yazı ücreti (m.3) | Dairede kalan nüsha ile verilen asıl ve örneklerin her sayfası için 80,68 TL |
Bu tutarlara işlemin niteliğine göre harç ve KDV gibi yasal kalemler eklenir; sayfa sayısı ve örnek adedi toplamı değiştirdiği için kesin tutar işlem günü noterden öğrenilmelidir. El yazılı vasiyetnamenin notere saklanmak üzere bırakılmasında ise yıllık saklama harcı ve ücreti alınır. Metnin bir avukat tarafından hazırlanması isteniyorsa 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde vasiyetname hazırlanması için öngörülen en düşük ücret 40.000 TL’dir (KDV hariç).
El yazılı vasiyetname nasıl yazılır? #
El yazılı vasiyetname masrafsızdır ve kimseye haber vermeden yapılabilir; ancak şekil hatasına en açık türdür. Geçerlilik için üç şart birlikte aranır (TMK m.538):
- Baştan sona el yazısı: Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan, başkasına yazdırılan ya da basılı bir formun boşlukları doldurularak hazırlanan metin bu şartı karşılamaz.
- Tarih: Yazıldığı yıl, ay ve gün gösterilmelidir.
- İmza: Metnin sonunda mirasbırakanın imzası bulunmalıdır.
Tanık gerekmez. Kaybolma veya yok edilme riskine karşı vasiyetname açık ya da kapalı zarf içinde notere, sulh hâkimine veya yetkili memura saklanmak üzere bırakılabilir; bu bir geçerlilik şartı değildir, fakat ölümden sonra ortaya çıkmasını güvenceye alır. Birden fazla sayfa varsa her sayfanın numaralandırılması ve paraflanması, metnin bütünlüğü konusundaki tartışmaları azaltır.
Saklı pay sınırı ve tenkis riski #
Vasiyetname, malvarlığının tamamı üzerinde sınırsız bir özgürlük tanımaz. Mirasbırakanın altsoyu, anne-babası veya eşi varsa yalnızca saklı paylar dışında kalan kısımda tasarruf edebilir (TMK m.505). Saklı paylar şöyledir (TMK m.506):
- Altsoy: Yasal miras payının yarısı
- Anne ve babanın her biri: Yasal miras payının dörtte biri
- Sağ kalan eş: Altsoy veya anne-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü
Kurgusal örnek: Geride eşi ve iki çocuğu kalacak bir kişide yasal paylar eş için 1/4, çocukların her biri için 3/8’dir. Saklı paylar eş için 1/4, her çocuk için 3/16 olup toplamı 5/8’e ulaşır. Bu kişi vasiyetle serbestçe yalnızca terekenin 3/8’i üzerinde tasarruf edebilir. Tüm malvarlığını tek bir çocuğa bırakan vasiyet kendiliğinden geçersiz olmaz; ancak saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açarak payını tamamlatabilir. Tenkiste önce ölüme bağlı tasarruflar indirilir, yetmezse en yeniden eskiye doğru sağlararası kazandırmalara gidilir (TMK m.570). Kardeşlerin saklı payı yoktur. Kendi durumunuzdaki payları miras payı hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
Mirasbırakanın sağlığında malını satış gibi göstererek devretmesi vasiyetten farklı bir konudur ve ayrı bir davaya tabidir; ayrıntılar için mirastan mal kaçırma ve muris muvazaası yazımıza bakabilirsiniz.
Mirasçılıktan çıkarma #
Saklı paylı bir mirasçıyı paysız bırakmanın tek yolu mirasçılıktan çıkarmadır ve bu da ancak kanundaki sebeplerle mümkündür (TMK m.510): mirasçının mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi ya da mirasbırakana veya ailesine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi. Çıkarma sebebi vasiyetnamede açıkça yazılmalıdır; yazılmamışsa veya çıkarılan kişi itiraz eder de sebep ispatlanamazsa tasarruf, mirasçının saklı payı dışında uygulanır (TMK m.512). Çıkarılan kişinin altsoyu, o kişi önceden ölmüş gibi saklı payını isteyebilir (TMK m.511). Hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy ise saklı payının yarısı için, bu yarının onun çocuklarına bırakılması şartıyla çıkarılabilir (TMK m.513).
Vasiyetnameden dönme ve değiştirme #
Vasiyet, mirasbırakan hayattayken hiçbir hak doğurmaz ve her zaman değiştirilebilir. Dönmenin üç yolu vardır:
- Yeni vasiyetname: Kanundaki şekillerden birine uyularak yapılan yeni bir vasiyetle öncekinin tamamından veya bir kısmından dönülebilir (TMK m.542). Noterde yapılmış bir vasiyetten, şartlarına uygun el yazılı bir vasiyetle de dönülebilir.
- Yok etme: Mirasbırakan vasiyetnameyi yok ederek de dönebilir (TMK m.543).
- Sonraki tasarruf: Önceki kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılırsa, önceki açıkça tamamlanmadıkça sonraki onun yerini alır. Belirli bir malı bırakan kişi o malı sonradan satarsa, aksi yazılmadıkça o vasiyet ortadan kalkar (TMK m.544).
Noterde saklanan bir vasiyetnameden dönülmesi hâlinde, eski metnin açılışta karışıklığa yol açmaması için dönme işleminin de noter kayıtlarına geçirilmesi önerilir.
Ölümden sonra: vasiyetnamenin açılması ve itiraz #
- Teslim: Ölümden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir. Saklayan veya bulan kişi teslim etmezse doğan zarardan sorumludur (TMK m.595). Noterler, ölüm bildirilince saklı vasiyetnamelerin onaylı örneğini sulh hâkimine verilmek üzere Cumhuriyet başsavcılığına gönderir (Noterlik Kanunu m.69).
- Açılma: Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi, vasiyetnameyi tesliminden itibaren bir ay içinde açar ve ilgililere okur; bilinen mirasçılar açılışa çağrılır (TMK m.596). Bu aşamada geçerlilik incelenmez.
- Tebliğ: Vasiyetnamenin ilgili kısımlarının onaylı örneği her hak sahibine tebliğ edilir (TMK m.597).
- İtiraz: Mirasçılar veya diğer vasiyet alacaklıları, tasarrufun kendilerine bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz edebilir. İtiraz yoksa lehine tasarruf yapılan kişiye, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir (TMK m.598).
Bu itiraz yalnızca belgenin verilmesini engeller; vasiyetin geçersizliğini tespit etmez. Bir aylık itiraz süresi kaçırılsa bile iptal davası hakkı saklıdır. Vasiyetname bulunan dosyalarda mirasçılık belgesi noterden değil sulh hukuk mahkemesinden alınır. Vasiyetle atanmış mirasçılar için mirası ret süresi de tasarrufun kendilerine resmen bildirilmesiyle başlar; ret süreleri için mirasın reddi ve veraset ilamı yazımıza bakabilirsiniz.
Vasiyetnamenin iptali davası #
TMK m.557’ye göre ölüme bağlı tasarrufun iptali dört sebeple istenebilir: tasarruf ehliyetinin bulunmaması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, içeriğin ya da koşulların hukuka veya ahlâka aykırılığı ve kanundaki şekle uyulmaması. Davayı, iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir; dava tasarrufun tamamına ya da bir kısmına yönelebilir (TMK m.558). Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür ve mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11).
| Dava | Kısa süre | Uzun süre |
|---|---|---|
| İptal davası (TMK m.559) | Tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmeden itibaren 1 yıl | Açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı 10 yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı 20 yıl |
| Tenkis davası (TMK m.571) | Saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren 1 yıl | Vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren 10 yıl |
Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırıldığında dava hakkı sona erer. Ancak hükümsüzlük ve tenkis, kendisine karşı vasiyete dayanılan kişi tarafından def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Uygulamada iptal ve tenkis talepleri çoğunlukla aynı dilekçede kademeli olarak birlikte ileri sürülür. Sürelerin başlangıcını kontrol etmek için süre ve zamanaşımı kontrolü aracımızdan yararlanabilirsiniz.
Yabancı uyruklu kişinin vasiyeti #
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.20’ye göre miras, ölenin millî hukukuna tabidir; ancak Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Vasiyetin şekli bakımından, yapıldığı ülkenin, esasa uygulanan hukukun veya ölenin millî hukukunun şekil kurallarından birine uyulması yeterlidir (m.7 ve m.20/4). Vasiyet ehliyeti ise yapıldığı andaki millî hukuka göre belirlenir. Türkçe bilmeyen kişi Türkiye’de noterde vasiyet yapacaksa işleme yeminli tercüman katılır (Noterlik Kanunu m.74). Yabancılık unsuru bulunan dosyalarda mirasçılık belgesi mahkemeden alınır. Türkiye’de taşınmaz sahibi yabancılar için tapu işlemlerinin ayrıntıları yabancıların gayrimenkul alımı ve tapu yazımızdadır.
Kısa özet #
- Vasiyet için ayırt etme gücü ve 15 yaşını doldurmuş olmak yeterlidir.
- Resmî vasiyetname noterde iki tanıkla yapılır; eş, anne-baba, çocuklar, kardeşler ve bunların eşleri tanık olamaz.
- El yazılı vasiyetname baştan sona el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza taşımalıdır.
- 2026’da noter düzenleme ücreti 2.661,62 TL’dir; sayfa başı yazı ücreti, harç ve vergiler eklenir.
- Vasiyet saklı payları zedeliyorsa mirasçılar tenkis davası açabilir.
- Vasiyetname ölümden sonra sulh hukuk mahkemesinde açılır; itiraz süresi bildirimden itibaren 1 aydır.
- İptal davası öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde açılmadan itibaren 10 yıl (iyiniyetli olmayana karşı 20 yıl) içinde açılır.
Miras paylaşımının sonraki adımları için miras paylaşımı nasıl yapılır rehberimize, bütün miras davaları ve süreler için İstanbul miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

