Yurt Dışında Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi

Almanya’da, Hollanda’da ya da başka bir ülkede boşanan Türk vatandaşları çoğu zaman bir süre sonra Türkiye’deki nüfus kaydında hâlâ evli göründüklerini fark eder. Yurt dışında boşanma kararının Türkiye’de hüküm doğurması için ya nüfus kütüğüne idari yoldan tescil ettirilmesi ya da Türk mahkemesinde tanıma veya tenfiz kararı alınması gerekir. Bu yazıda iki yolun şartlarını, belgeleri, görevli mahkemeyi, 2026 masraflarını, nafaka ve velayet hükümlerinin durumunu ve kararı hiç tanıtmamanın sonuçlarını anlatıyoruz.

Kısa cevap: yabancı boşanma kararı Türkiye’ye nasıl işlenir? #

Yabancı ülke makamlarının verdiği boşanma kararları Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz. Hangi yolun izleneceği, eşlerin birlikte başvurup başvuramayacağına ve karardaki hükümlerin yalnız boşanmadan mı ibaret olduğuna göre belirlenir:

Yurt dışında yaşarken henüz boşanmamış olanlar için Türkiye’de dava açma seçeneği de bulunur; bunun süresi ve tebligat sorunları için boşanma davası ne kadar sürer rehberimize bakabilirsiniz.

Tanıma ile tenfiz arasındaki fark #

Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesidir. Boşanmanın nüfus kaydına işlenmesi, kadının soyadının değişmesi ya da eşlerin yeniden evlenebilmesi için tanıma yeterlidir. Yabancı karara dayanılarak Türkiye’de bir idari işlem yapılması da aynı usule bağlıdır (MÖHUK m.58/3).

Tenfiz ise kararın icra edilebilir hâle getirilmesidir. Yabancı kararda eşlerden birinin nafaka veya tazminat ödemesine ya da çocuğun teslimine hükmedilmişse ve bu yükümlülük Türkiye’de icra dairesi aracılığıyla zorla yerine getirilecekse tenfiz kararı gerekir. Tenfizine karar verilen yabancı karar, Türk mahkemesi kararı gibi icra edilir (m.57).

İki dava arasındaki en önemli farklardan biri karşılıklılık şartıdır: Tenfizde, karar veren devletle Türkiye arasında karşılıklılık anlaşması, kanun hükmü ya da fiilî uygulama bulunması aranır; tanımada karşılıklılık aranmaz (m.54/1-a, m.58/1). Bu nedenle yalnız boşanmanın tanınması istenen dosyalarda karşılıklılık bir engel oluşturmaz.

Dava açmadan nüfusa tescil: 5490 sayılı Kanun m.27/A #

2017’de getirilen bu yol, yurt dışında boşananların mahkemeye gitmeden kayıtlarını düzeltmesini sağlar. Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin verilen kararlar şu şartlarla nüfus kütüğüne tescil edilir:

Beş şart #

• Başvuru: Eşlerin bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması; eşlerden biri yabancı ya da ölmüşse Türk vatandaşı eşin tek başına başvurması. Eşler aynı anda hazır bulunmak zorunda değildir, ancak ayrı ayrı başvurularda iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçemez.
• Yetkili makam ve kesinleşme: Kararın verildiği devletin kanunlarına göre yetkili bir makam tarafından verilmiş ve o ülke hukukuna göre usulen kesinleşmiş olması.
• Kamu düzeni: Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması.
• Dava bulunmaması: Aynı kararla ilgili Türkiye’de devam eden ya da reddedilmiş bir tanıma davası varsa başvuru reddedilir.

Nereye başvurulur, ne kadar sürer? #

Nereye başvurulur? Kararın verildiği ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna; Türkiye’de ise taraflardan birinin yerleşim yerindeki il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne. Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Yönetmelikte sayılan il müdürlüklerinden birine (İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya ve diğerleri) başvurulabilir. Dış temsilciliklerde randevu konsolosluk.gov.tr üzerinden alınır. Kanun, kararın hangi ülkeden geldiğine göre ayrım yapmaz; karşılıklılık da aranmaz.

Başvuruyu bir komisyon inceler; tescile karar verilirse kayıt 7 gün içinde aile kütüğüne işlenir. Belgelerde eksiklik varsa tamamlanması için 90 gün süre verilir. Komisyon kararı yalnız boşanma yönünden sonuç doğurur: Yabancı karardaki velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat hükümleri idari tescille Türkiye’de geçerlilik kazanmaz; bunlar için mahkemede tanıma veya tenfiz istenmelidir. Başvuru reddedilirse de aile mahkemesinde tanıma davası açılabilir.

Tanıma ve tenfiz davasının şartları #

İdari yol kullanılamıyorsa ya da karardaki velayet ve nafaka hükümleri de Türkiye’de geçerli hâle getirilmek isteniyorsa mahkemeye gidilir. Yabancı kararın tanınması veya tenfizi için MÖHUK m.54’e göre şu şartlar incelenir:

1. Kesinleşmiş bir yargı kararı: Karar, verildiği devletin kanunlarına göre kesinleşmiş olmalıdır. Kanun yolu açık olan bir karar tanınamaz.
2. Münhasır yetki ihlali olmaması: Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olmalıdır. Boşanma davaları Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde değildir; Türk vatandaşları yabancı ülkede de boşanabilir (m.41).
3. Kamu düzenine açıkça aykırılık olmaması: Burada yabancı mahkemenin Türk hukukundan farklı bir boşanma sebebine dayanması tek başına engel değildir; ölçü, sonucun Türk hukukunun temel değerleriyle açıkça bağdaşmamasıdır. Yargıtay’ın içtihadı birleştirme kararına göre kararın gerekçesiz olması da tek başına kamu düzenine aykırılık sayılmaz; bu, uygulamada kısa gerekçeli anlaşmalı boşanma kararları için önemlidir.
4. Savunma hakkına uyulmuş olması: Karşı taraf yabancı mahkemeye usulüne uygun çağrılmamış veya temsil edilmemişse ve bu nedenle Türk mahkemesinde itiraz ederse tanıma reddedilir. Bu şart, karşı tarafın itirazına bağlıdır.
5. Karşılıklılık: Yalnız tenfizde aranır; tanımada aranmaz.

Görevli ve yetkili mahkeme #

MÖHUK tanıma ve tenfizde genel olarak asliye mahkemesini görevli sayar; ancak aile hukukuna ilişkin yabancı kararların tanıma ve tenfizi aile mahkemesinin görevindedir (4787 s.K. m.4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yetkili mahkeme, kendisine karşı tanıma veya tenfiz istenen eşin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesidir. Karşı tarafın Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu yer yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir (m.51). Eski eş yurt dışında yaşıyorsa İstanbul’da, örneğin Bakırköy veya Çağlayan’daki aile mahkemelerinde dava açmak bu nedenle mümkündür. Hukuki yararı bulunan herkes dava açabilir; eşlerden biri öldükten sonra mirasçıların tanıma istemesi de bu kapsamdadır (m.52).

Türkiye’de yerleşim yeri İstanbul olan taraflar için dava, ilgili ilçenin bağlı olduğu adliyedeki aile mahkemesinde açılır; İstanbul ilçe sayfalarımızda her ilçenin adliyesini görebilirsiniz.

Gerekli belgeler: kesinleşme şerhi, apostil ve tercüme #

Dava dilekçesine ve idari tescil başvurusuna eklenecek belgeler büyük ölçüde aynıdır. Eksik veya usulsüz onaylanmış belge, sürecin en sık uzama sebebidir:

• Kararın onaylı aslı veya örneği: Kararı veren makamca onaylanmış olmalıdır.
• Kesinleşme şerhi veya belgesi: Kararın üzerinde kesinleşme şerhi yoksa, o ülke makamlarından kesinleştiğini gösteren ayrı ve onaylı bir yazı alınır.
• Apostil: Karar ve kesinleşme belgesi, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde o ülkenin yetkili makamınca apostil şerhiyle onaylanır. Sözleşmeye taraf olmayan ülkelerde o ülke makamlarının ve Türk dış temsilciliğinin onayı gerekir.
• Türkçe tercüme: Karar ve kesinleşme belgesinin yeminli tercüman tarafından yapılmış ve noter veya dış temsilcilikçe onaylanmış Türkçe tercümesi.
• Kimlik ve vekâletname: Kimlik veya pasaport örneği; avukatla takip edilecekse fotoğraflı ve boşanma kararının tanınması yetkisini açıkça içeren vekâletname. Yurt dışında yaşayanlar vekâletnameyi Türk konsolosluğunda düzenletebilir.

Adım adım tanıma süreci #

1. Kararı ve kesinleşmeyi kontrol edin: Kararın gerçekten kesinleştiğini ve kesinleşme tarihini gösteren belgeyi o ülkeden temin edin.
2. Yolu seçin: Eski eşinizle birlikte başvurabiliyorsanız ve yalnız boşanmanın işlenmesi yeterliyse konsolosluk veya nüfus müdürlüğü yolunu değerlendirin; aksi hâlde tanıma davasına hazırlanın.
3. Belgeleri apostil ve tercümeyle tamamlayın: Onay zincirinin eksiksiz olması, mahkemenin ek süre vermesini önler.
4. Dilekçeyi hazırlayın: Karşı tarafın adresi, kararın hangi ülke mahkemesinden, hangi tarih ve numarayla verildiği ve hükmün özeti yazılır; yalnız bir kısmının tanınması veya tenfizi isteniyorsa bu belirtilir (m.52).
5. Tebligat ve duruşma: Dilekçe duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir; dava basit yargılama usulüne göre görülür (m.55). Karşı taraf yalnız tanıma şartlarının bulunmadığını ileri sürerek itiraz edebilir.
6. Kesinleşme ve nüfusa bildirim: Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kayıt düzeltilir.

Tanıma davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar? #

Süre: Basit yargılama usulü uygulandığı için tanıma davaları, tanık ve bilirkişi gerektiren boşanma davalarından belirgin biçimde kısadır. Karşı taraf Türkiye’de ise veya bir vekil aracılığıyla davaya katılıp itiraz etmiyorsa dosya çoğu zaman birkaç ay içinde karara bağlanabilir. Karşı tarafa yurt dışında tebligat yapılması gerekiyorsa, tebligatın o ülke makamları veya Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla yapılması süreyi aylarca uzatabilir. Karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı da 2 hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir (HMK m.345, m.361); taraflar kanun yolundan feragat ederse karar daha erken kesinleşir. İdari tescilde komisyon, gündem oluştuğunda en geç 15 gün içinde toplanır; ancak dış temsilciliklerdeki randevu yoğunluğu toplam süreyi belirler.

2026 masrafları:

Yabancı karardaki bir alacağın tenfizi isteniyorsa harcın nasıl hesaplanacağı dava öncesinde ayrıca değerlendirilmelidir. Genel boşanma masrafları için boşanma davası masrafları ve avukat ücreti yazımıza bakabilirsiniz.

Karar tanınmazsa: Türkiye’de evli görünmenin sonuçları #

Yurt dışındaki boşanma o ülkede tamamlanmış olsa bile, tescil veya tanıma yapılmadıkça Türk resmî kayıtları evliliği devam ediyor gösterir. Bunun somut sonuçları şunlardır:

Somut sonuçlar #

• Yeniden evlenme: Türkiye’de evlenmek isteyen kişi önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m.130); tanınmamış yabancı karar evlendirme memurluğunda yeterli sayılmaz. Yurt dışında yapılan yeni evlilik de nüfusa işlenemez. Eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması Türk hukukunda mutlak butlan sebebidir (TMK m.145/1).
• Miras: Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz (TMK m.181); ancak kayıt düzeltilmemişse mirasçılık belgesinde eski eş mirasçı olarak görünebilir. Bu durumda diğer mirasçılar tanıma davası açmak ve belgeyi düzelttirmek zorunda kalır. Mirasçılık belgesi süreci için mirasın reddi ve veraset ilamı yazımıza bakabilirsiniz.
• Soyadı ve belgeler: Kadın, boşanmayla evlenmeden önceki soyadına döner (TMK m.173); kayıt düzeltilmeden kimlik, pasaport ve tapu işlemlerinde eski soyadı kullanılmaya devam eder.
• Diğer işlemler: Aile konutu şerhi, eş rızası aranan işlemler bakımından da evlilik devam ediyormuş gibi işlem yapılabilir.

Tanımanın geriye etkisi #

Tanıma kararı verildiğinde yabancı kararın etkisi, kararın yabancı ülkede kesinleştiği andan itibaren başlar (MÖHUK m.59). Bu sayede, tanıma sonradan alınsa bile boşanma yabancı kesinleşme tarihine dayandırılır ve arada yapılan işlemlerdeki sorunların önemli bölümü giderilir. Tanıma talebi reddedilirse ise bu sorunlar devam eder; bu nedenle başvuru, yeniden evlenmeden veya bir miras süreci başlamadan önce yapılmalıdır.

Nafaka ve velayet hükümlerinin tanınması ve tenfizi #

Yabancı boşanma kararları çoğu zaman velayet, kişisel ilişki ve nafaka hükümleri de içerir. İdari tescil bu hükümleri kapsamadığından mahkeme yolu izlenir:

• Velayet: Velayetin nüfus kaydına işlenmesi ve Türkiye’deki resmî işlemlerde (pasaport, okul kaydı gibi) ileri sürülmesi için tanıma yeterlidir. Çocuğun teslimi veya kişisel ilişkinin icra yoluyla sağlanması isteniyorsa tenfiz gerekir. Velayet kamu düzenine ilişkin olduğundan, tanımadan sonra çocuğun üstün yararı gerektirirse Türk mahkemesinde değiştirilmesi istenebilir; bu konuda velayet davası ve kişisel ilişki rehberimize bakabilirsiniz.
• Nafaka: Yabancı kararda hükmedilen iştirak veya yoksulluk nafakasının Türkiye’de icra takibiyle tahsili için tenfiz kararı gerekir; tenfizde karşılıklılık şartı da incelenir. Tenfizden sonra tarafların koşulları değişirse miktarın uyarlanması Türk mahkemesinden istenebilir; ayrıntılar için nafaka artırım ve kaldırma davası yazımıza bakabilirsiniz.
• Kısmi talep: Kararın yalnız boşanma ve velayet kısmının tanınması, nafaka kısmının ise tenfizi aynı davada istenebilir; mahkeme kararın kısmen tanınmasına veya tenfizine karar verebilir (m.56).

Noterde veya mahkeme dışında yapılan boşanmalar #

Bazı ülkeler anlaşmalı boşanmayı mahkeme yerine noter, avukatlar arası sözleşme veya belediye gibi idari makamlar önünde yapılabilir hâle getirmiştir. Bu tür boşanmaların Türkiye’de durumu tek cümleyle cevaplanamaz ve dikkatli değerlendirilmelidir:

• İdari makam kararları: 5490 s.K. m.27/A, yabancı ülkenin yetkili idari makamlarınca verilen boşanma kararlarını açıkça kapsar. O ülke hukukuna göre yetkili bir kamu makamının verdiği ve kesinleşen boşanma kararı, diğer şartlar varsa idari yolla tescil edilebilir.
• Noter veya avukat önünde yapılan sözleşme niteliğindeki boşanmalar: MÖHUK’taki tanıma ve tenfiz hükümleri “mahkeme ilamı” üzerine kuruludur. Bir makam kararı bulunmayan, yalnız tarafların iradesinin kayda alındığı boşanmaların tescil edilip edilemeyeceği ve mahkemede tanınıp tanınamayacağı tartışmalıdır; bu tür başvuruların reddedildiği örneklere uygulamada rastlanmaktadır.
• Tek taraflı irade beyanıyla boşanma: Eşlerden birinin tek taraflı beyanıyla gerçekleşen, diğer eşin savunma hakkını tanımayan boşanma biçimleri, kamu düzeni ve savunma hakkı bakımından ayrıca sorun oluşturabilir.

Bu nedenle yurt dışında yaşayan ve anlaşarak boşanmak isteyen eşlerin, mahkeme dışı bir yola başvurmadan önce sonucun Türkiye’de işlenip işlenemeyeceğini değerlendirmesi yerinde olur. Gerekirse o ülkede mahkeme kararı alınması ya da Türkiye’de anlaşmalı boşanma davası açılması daha güvenli bir yol olabilir; şartlar için anlaşmalı boşanma rehberimize bakabilirsiniz.

Kısa özet #

1. Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden nüfusa işlenmez; idari tescil veya mahkeme kararı gerekir.
2. Eşler birlikte başvurabiliyorsa, ya da diğer eş yabancı veya ölmüşse, konsolosluk veya nüfus müdürlüğü üzerinden dava açmadan tescil mümkündür (5490 s.K. m.27/A).
3. Ortak başvuru yapılamıyorsa aile mahkemesinde tanıma davası açılır; tanımada karşılıklılık aranmaz, tenfizde aranır.
4. Kararın kesinleşmiş olması, kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve savunma hakkına uyulmuş olması şarttır; belgeler apostilli ve onaylı Türkçe tercümeli olmalıdır.
5. 2026’da tanıma davasında başvurma harcı ve maktu karar harcı 732’şer TL’dir.
6. Velayet, nafaka ve tazminat hükümleri idari tescille geçerlilik kazanmaz; bunlar için tanıma veya tenfiz istenir.
7. Noter veya avukat önünde yapılan mahkeme dışı boşanmaların Türkiye’de tanınması tartışmalıdır; yol seçimi önceden değerlendirilmelidir.

Yabancı karar içeren boşanma dosyaları, aile hukuku ile milletlerarası usul hukukunun birlikte uygulanmasını gerektirir. Boşanma, velayet ve nafaka yönünden İstanbul boşanma avukatı ve aile hukuku sayfamıza, yabancı eş, ikamet ve vatandaşlık sorunları için yabancılar ve vatandaşlık hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.