Boşanma davası, aile mahkemesine verilen bir boşanma dilekçesi ile başlar. Çekişmeli davada bu belge yalnızca bir başvuru değildir: mahkemenin hangi olayları inceleyeceğini, hangi delilleri toplayacağını ve hangi taleplere karar vereceğini belirler. Bu yazıda dilekçenin kanunda sayılan zorunlu bölümlerini, her bölümde ne anlatılması gerektiğini, unutulmaması gereken talepleri, 2026 harçlarını, karşılıklı dilekçelerin sürelerini ve uygulamada sık görülen hataları açıklıyoruz.
Önemli not: Bu rehberde bilerek hazır bir metin örneği vermiyoruz. Her evliliğin olayları, delilleri ve talepleri farklıdır; başka bir dosya için yazılmış bir metni isim değiştirerek kullanmak, sizin davanızda ispatlanması gereken olguları hiç anlatmamak demektir.
Çekişmeli ve anlaşmalı boşanmada dilekçenin farkı #
Hangi metnin hazırlanacağını, eşlerin boşanmanın bütün sonuçlarında anlaşıp anlaşmadığı belirler:
| Çekişmeli boşanma | Anlaşmalı boşanma | |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.161–166/1-2’deki boşanma sebeplerinden biri veya birkaçı | TMK m.166/3; evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı |
| İçeriğin ağırlığı | Somut olaylar, kusur, deliller ve talepler | Anlaşmanın varlığı; ayrıntılar protokolde |
| Ekler | Belgeler, yazışmalar, varsa raporlar | İki eşin imzaladığı protokol |
| Sonrası | Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap; ön inceleme ve tahkikat | Genellikle tek duruşma; hâkim eşleri bizzat dinler |
Çekişmeli davanın dilekçe sonrası aşamaları için çekişmeli boşanma davası rehberimize, protokolün içeriği için anlaşmalı boşanma rehberimize bakabilirsiniz.
Dava dilekçesinin zorunlu unsurları (HMK m.119) #
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.119, her dava dilekçesinde bulunması gerekenleri sayar. Bunlardan mahkemenin adı, davanın konusu, olayların açık özetleri, her olayın hangi delille ispatlanacağı ve hukuki sebepler dışındaki bir eksiklik varsa hâkim, tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Boşanma davasına uyarlandığında iskelet şöyledir:
| Bölüm | Ne yazılır? | Dikkat |
|---|---|---|
| Mahkeme | Yetkili yer aile mahkemesi; aile mahkemesi olmayan yerde bu sıfatla bakan asliye hukuk mahkemesi | Yetki TMK m.168’e göre seçilir |
| Taraflar | Davacı ve davalının adı, soyadı, adresi; davacının T.C. kimlik numarası | Davalının tebligata elverişli güncel adresi süreyi doğrudan etkiler |
| Vekil | Varsa avukatın adı, soyadı ve adresi | Vekâletname eklenir |
| Davanın konusu | Boşanma ve buna bağlı talepler (velayet, nafaka, tazminat) | Başlıkta talepler kısaca sayılır |
| Açıklamalar | Evlilik tarihi, çocuklar ve olaylar, sıra numarası altında | Her olay ayrı paragraf; tarih, yer ve kişi |
| Deliller | Her olayın hangi tanık, belge veya kayıtla ispatlanacağı | Genel “her türlü delil” ibaresi tek başına yetmez |
| Hukuki sebepler | TMK’nın ilgili maddeleri, HMK ve ilgili mevzuat | Madde yazılmasa da hâkim hukuku kendiliğinden uygular |
| Sonuç ve istem | Açık, numaralı talepler; nafaka ve tazminatta tutar | Talebe bağlı konularda yazılmayan talep hakkında karar verilmez |
| İmza ve ekler | Davacı veya vekilinin imzası; ek listesi | Belgeler davalı sayısından bir fazla örnekle eklenir (HMK m.121) |
Boşanma dilekçesinin bölümleri: her bölümde ne anlatılır? #
1. Açıklamalar: somut olaylar ve boşanma sebebi #
Davanın asıl gövdesi bu bölümdür. Kanun, olayların “ispata elverişli şekilde somutlaştırılmasını” ister (HMK m.194). “Eşim bana hiç değer vermedi” gibi genel cümleler mahkemeye ispat edilebilecek bir şey söylemez. Bunun yerine, örneğin “Mart 2025’te bayram ziyaretinde, ailemin yanında şu sözleri söyledi; olayı kardeşim ve eniştem gördü” gibi tarih, yer, kişi ve tanık içeren bir anlatım gerekir.
- Evliliğe ilişkin temel bilgiler: evlenme tarihi, ortak çocukların adları ve doğum tarihleri, eşlerin ne zamandan beri ayrı yaşadığı.
- Boşanma sebebi: zina (m.161), hayata kast ve onur kırıcı davranış (m.162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163), terk (m.164), akıl hastalığı (m.165) veya evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166). Birden fazla sebep birlikte gösterilebilir. Zina ile hayata kast ve onur kırıcı davranışta öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıllık süre olduğu için olayın öğrenildiği tarih de yazılmalıdır.
- Kusur: Nafaka ve tazminat taleplerinin dayanağı olduğundan, karşı tarafın kusurlu davranışları tek tek anlatılır. Olayları sıraya koymak, hâkimin evliliğin nasıl bozulduğunu izlemesini kolaylaştırır.
- Çocuğun durumu: Çocuğun şu an kimin yanında kaldığı, okulu, bakımını kimin üstlendiği; velayet talebinin dayanağı olan olgular.
- Ekonomik durum: Tarafların meslekleri, yaklaşık gelirleri, oturulan konutun kime ait olduğu; nafaka tutarının gerekçesidir.
Boşanma davasında tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz ve hâkim olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış saymaz (TMK m.184). Bu nedenle karşı tarafın itiraz etmeyeceği düşünülen olaylar da delille desteklenmelidir.
2. Deliller ve tanık bildirimi #
HMK m.119/1-f, her olayın hangi delille ispatlanacağının gösterilmesini zorunlu tutar. Pratik yol, delilleri olay numaralarına bağlamaktır: “3 numaralı olay: tanıklar, 12.04.2025 tarihli mesaj yazışması, hastane kaydı” gibi.
- Elde bulunan belgeler (mesaj ekran görüntüleri, e-postalar, fotoğraflar, faturalar, tutanaklar) dilekçeye eklenir.
- Başka yerden getirtilecek belgeler (hastane, kolluk, savcılık dosyası, banka kayıtları, SGK kaydı) için kurum ve dosya numarası gibi bulunmasını sağlayacak bilgiler yazılır (HMK m.121).
- Tanık deliline dayanıldığı belirtilir. Mahkeme ayrıca tanık listesi ister; listede tanığın adı, soyadı, tebligata elverişli adresi ve hangi olay için dinleneceği yer alır. Listede gösterilmeyen kişi tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m.240).
- Hukuka uygunluk: Eşin telefonuna gizlice erişerek ya da şifresini kırarak elde edilen kayıtlar delil olarak dikkate alınmayabilir ve ayrıca ceza soruşturmasına yol açabilir.
Ön inceleme davetiyesinden sonra, dilekçede gösterilip henüz sunulmamış belgeler için iki haftalık kesin süre verilir; bu sürede sunulmayan delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır (HMK m.139, m.140/5).
3. Sonuç ve istem: talepler #
Mahkeme, istenmeyen bir şeye karar vermez. Özellikle yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat ancak talep edilirse hükme bağlanır (TMK m.174, m.175). Talepler numaralandırılarak açıkça yazılmalıdır:
| Talep | Dayanak | Nasıl yazılır? |
|---|---|---|
| Boşanma | TMK m.161–166 | Dayanılan sebep veya sebeplerle birlikte |
| Tedbir nafakası | TMK m.169 | Dava süresince eş ve çocuk için ayrı ayrı aylık tutar |
| Geçici ve kesin velayet, kişisel ilişki | TMK m.169, m.182 | Hangi ebeveyn; kişisel ilişkinin gün ve saatleri için öneri |
| İştirak ve yoksulluk nafakası | TMK m.175, m.182 | Aylık tutar ve her yıl yapılacak artış esası |
| Maddi ve manevi tazminat | TMK m.174 | Ayrı ayrı tutar ve faiz başlangıcı |
| Ziynet eşyası | Kişisel mal iadesi | Aynen iade, olmazsa bedel; takıların listesi |
| Ortak konutun kullanımı | TMK m.169 | Dava süresince konutun hangi eşe bırakılacağı |
| Aile konutu şerhi, ihtiyati tedbir | TMK m.194; HMK m.389 | Tapu bilgileriyle; satış riskine karşı |
| Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti | HMK m.326 | Karşı tarafa yükletilmesi |
Velayet ve çocuğa ilişkin düzenlemeleri mahkeme kendiliğinden de ele alır; yine de talebin gerekçesiyle yazılması, sosyal inceleme raporunun hangi konulara odaklanacağını belirler. Aile konutu şerhi, malik olmayan eş tarafından doğrudan tapu müdürlüğünden de istenebilir. Nafaka türleri için nafaka türleri ve hesaplanması, tazminat için boşanmada maddi ve manevi tazminat, takılar için ziynet eşyası davası yazılarımıza bakabilirsiniz. Mal paylaşımı (katılma alacağı) ise boşanmadan ayrı bir davadır.
Harç ve gider avansı (2026) #
Boşanma talebi, konusu para ile ölçülemeyen bir istem olduğu için maktu harca tabidir. Parasal değeri olan talepler ise ayrıca nispi harç doğurur:
| Kalem | 2026 tutarı |
|---|---|
| Başvurma harcı (aile ve asliye mahkemeleri) | 732,00 TL |
| Peşin karar ve ilam harcı (maktu) | 732,00 TL |
| Tazminat ve ziynet gibi parasal talepler | Talep edilen değer üzerinden binde 68,31 nispi harç; dörtte biri peşin |
| Gider avansı (HMK Gider Avansı Tarifesi, RG 28.10.2025) | Taraf sayısının beş katı tebligat ücreti ile 530 TL toplamı |
| Tanık, bilirkişi ve sosyal inceleme giderleri | Mahkemenin ara kararıyla ayrıca istenir |
Avans yetersiz kalırsa mahkeme tamamlanması için iki haftalık kesin süre verir (HMK m.120). Kullanılmayan avans, hüküm kesinleştikten sonra iade edilir. Harç ve avansı karşılayamayan kişi, gelir durumunu belgeleyerek adli yardım isteyebilir. Toplam maliyet ve avukatlık ücreti için boşanma davası masrafları ve avukat ücreti yazımızı inceleyebilirsiniz.
Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap: süreler #
Çekişmeli davada dava açıldıktan sonra karşılıklı dört metinle “dilekçeler aşaması” tamamlanır:
| Belge | Kim verir? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Cevap | Davalı | Tebliğden itibaren 2 hafta; zorunlu hâlde bir defaya mahsus en fazla 1 ay ek süre | HMK m.127 |
| Karşı dava | Davalı | Cevapla birlikte veya cevap süresi içinde | HMK m.133 |
| Cevaba cevap | Davacı | Cevabın tebliğinden itibaren 2 hafta | HMK m.136 |
| İkinci cevap | Davalı | Cevaba cevabın tebliğinden itibaren 2 hafta | HMK m.136 |
Ek süre talebi, iki haftalık süre dolmadan yapılmalıdır. Süresinde cevap vermeyen davalı, davacının anlattığı olayların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128); ancak kendi olaylarını anlatma, delil gösterme ve süresinde karşı dava açma imkânını büyük ölçüde kaybeder. Yetki itirazı da cevapla birlikte ileri sürülmelidir.
Cevap metni de dava dilekçesiyle aynı düzendedir (HMK m.129): savunmanın dayandığı olaylar sıra numarasıyla, her biri için delil ve açık talep. Davalı boşanmayı kendisi de istiyorsa, nafaka ve tazminat talep edebilmek için çoğu zaman karşı dava açması gerekir. İddia ve savunma, cevaba cevap ve ikinci cevapla serbestçe genişletilebilir; bu aşama bittikten sonra ise genişletme yasağı başlar (HMK m.141). Tüm süreleri süre ve zamanaşımı kontrolü aracımızla ön değerlendirme olarak görebilirsiniz.
Yetkili mahkeme ve UYAP’tan gönderim #
Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Görevli mahkeme aile mahkemesidir. İstanbul’da hangi ilçenin hangi adliyeye bağlı olduğunu İstanbul ilçe sayfalarımızdan kontrol edebilirsiniz.
Metin iki yolla verilebilir:
- Adliyede: Hazırlanan metin ve ekleri, yeterli sayıda örnekle adliyenin tevzi (ön büro) birimine verilir; harç ve avans vezneye yatırılır.
- UYAP üzerinden: Güvenli elektronik imza ile dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir (HMK m.445). Vatandaşlar UYAP Vatandaş Portal’dan elektronik veya mobil imzayla, avukatlar Avukat Portal’dan işlem yapar. Belgeler PDF veya UDF biçiminde eklenir; elektronik imzalı belge için ayrıca kâğıt örnek verilmez.
- Kontrol: Gönderimden sonra dosyanın esas numarası, harcın tahsil edildiği ve eklerin sisteme yüklendiği kontrol edilir.
Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445/4); yine de sistem yoğunluğu nedeniyle son saate bırakmamak gerekir.
İstanbul’da yerleşim yeriniz hangi ilçedeyse dosya o ilçenin bağlı olduğu adliyenin aile mahkemesine düşer; İstanbul ilçe sayfalarımızda her ilçenin adliyesini ve ulaşım bilgisini bulabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanmada dilekçe ve protokol #
Anlaşmalı boşanmada metin kısadır; asıl düzenleme protokoldedir. Eşler ortak bir dilekçeyle başvurabilir ya da biri davayı açar, diğeri kabul eder. Başvuruda şu noktalar yer alır:
- Evlilik tarihi ve evliliğin en az bir yıl sürdüğü; ortak çocuklar.
- Eşlerin boşanma ve bütün sonuçları üzerinde serbest iradeleriyle anlaştıkları; dayanak olarak TMK m.166/3.
- Talep: protokolün onaylanarak boşanmaya karar verilmesi; tarafların kanun yolundan feragat edip etmeyeceği duruşmada ayrıca beyan edilir.
- Ek: Her sayfası iki eşçe imzalanmış protokol. Protokolde velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası (tutarı ve artışıyla), tazminat, ziynet eşyası, mal rejimi ve yargılama giderleri düzenlenir.
Hâkim eşleri duruşmada bizzat dinler ve protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir; değişiklik kabul edilmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Protokolde mal rejimine ilişkin açık bir düzenleme ya da ibra bulunmaması, yıllar sonra ayrı bir mal paylaşımı davasına yol açabilir.
Sık yapılan dilekçe hataları #
- Talep unutmak: Yoksulluk nafakası ve tazminat istenmezse hükmedilmez. Boşanma kesinleştikten sonra ayrı davayla istemek mümkündür, ancak bu dava hakları kesinleşmeden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.178).
- Delil bildirmemek: Olay anlatılıp delili gösterilmezse ispat zorlaşır; süresinden sonra delil gösterilemez, mahkeme ancak gecikmede kusur yoksa izin verebilir (HMK m.145).
- Olayları genel anlatmak: Tarih, yer ve kişi içermeyen anlatım, tanıkların neyi doğrulayacağını belirsiz bırakır.
- Islaha güvenmek: Genişletme yasağı başladıktan sonra yeni olay eklemenin yolu, karşı tarafın açık rızası veya ıslahtır. Islah aynı davada yalnız bir kez ve tahkikat sonuna kadar yapılabilir; geçersiz hâle gelen işlemlerin giderleri için bir hafta içinde teminat yatırılması gerekir (HMK m.176–178).
- Parasal talebi yanlış kurmak: 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun) ile belirsiz alacak davası (HMK m.107) 31 Temmuz 2026’da kaldırıldı; yalnız bu tarihten önce açılmış davalarda uygulanır. Değeri bilirkişiyle netleşecek taleplerde (ör. ziynet bedeli) alacağın bir kısmının dava edildiği açıkça belirtilirse, talep bir defaya mahsus ve tahkikat sonuna kadar genişletme yasağına takılmadan artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).
- Nafakada artış esası istememek: Sabit tutarlı nafaka kısa sürede değer kaybeder.
- Hazır metin kullanmak: Başka bir olaya göre yazılmış metin, sizin davanızdaki sebebi, kusuru ve delilleri anlatmaz.
- Koruma ihtiyacını ertelemek: Şiddet veya tehdit varsa dilekçeyi beklemeden 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri istenebilir; ayrıntı için uzaklaştırma ve koruma kararı yazımıza bakabilirsiniz.
Adım adım: dilekçeyi hazırlarken izlenecek sıra #
- Olayları tarih sırasıyla bir zaman çizelgesine dökün; her olayın yanına tanık ve belgeyi yazın.
- Süre şartlarını kontrol edin: zina ve onur kırıcı davranışta 6 ay/5 yıl, anlaşmalı boşanmada 1 yıllık evlilik, reddedilen davadan sonra 1 yıl (TMK m.166/4).
- Yetkili adliyeyi belirleyin (TMK m.168).
- Talep listesini çıkarın: tedbir, velayet, nafaka türleri, tazminat, ziynet, konut ve şerh.
- Belgeleri toplayın, başka kurumdan istenecek kayıtların bilgilerini not edin.
- Metni sıra numaralı olaylar, delil eşleştirmesi ve numaralı taleplerle yazın.
- Harç ve avansı yatırıp UYAP’tan ya da adliyeden gönderin; cevabın tebliğinden sonra 2 haftalık cevaba cevap süresini takvime işleyin.
Kısa özet #
- Boşanma dilekçesi HMK m.119’daki unsurları içermeli; olaylar sıra numarasıyla ve her biri deliliyle yazılmalıdır.
- Yoksulluk nafakası ve tazminat istenmezse hükmedilmez; kesinleşmeden sonra bunlar için bir yıllık süre vardır.
- 2026’da başvurma ve peşin karar harcı 732’şer TL; gider avansı taraf sayısının beş katı tebligat ücreti ile 530 TL’dir.
- Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap süreleri iki haftadır; bu aşamadan sonra genişletme yasağı başlar.
- Belirsiz alacak davası kaldırıldı; parasal taleplerde HMK m.109/4’teki bir defalık artırım imkânı planlanmalıdır.
Olaylarınıza göre dilekçe stratejisi, delil planı ve İstanbul’daki yetkili mahkeme için İstanbul boşanma avukatı ve aile hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz. Velayet talebi olan dosyalar için velayet davası ve kişisel ilişki rehberimize de göz atabilirsiniz.
