Ne yapıyoruz
Hesaplama araçları Hukuk rehberi Hukuk sözlüğü Sık Sorulan Sorular Hakkımızda İletişim

Yabancıların Türkiye'de Gayrimenkul Alımı ve Tapu

Tapu Kanunu m.35 sınırları, askeri izin, değerleme raporu ve vatandaşlık.

Yabancıların Türkiye'de gayrimenkul alımı ve tapu işlemleri — Hasan Hüseyin Uzun Avukatlık Bürosu hukuk rehberi

Kısaca: Yabancılar Türkiye'de belirli sınırlar içinde gayrimenkul satın alabilir. Bu rehberde alım şartlarını, yüzölçümü ve askeri bölge sınırlarını, zorunlu değerleme raporunu ve vatandaşlıkla ilişkisini açıklıyoruz.

Türkiye, belirli kurallar çerçevesinde yabancılara taşınmaz edinme imkânı tanır. Yabancı gayrimenkul alımı, Tapu Kanunu'nun 35. maddesi ve ilgili mevzuatla düzenlenir. Süreç, bir Türk vatandaşının alımından bazı ek şart ve sınırlamalarla ayrılır; bu kuralların atlanması satışın iptaline, taşınmazın tasfiyesine ya da uzun gecikmelere yol açabilir. Bu yüzden alım kararından önce hem taşınmazın hukuki durumunun hem de alıcının uygunluğunun kontrol edilmesi gerekir.

Kimler alabilir, hangi sınırlar var? #

Cumhurbaşkanınca belirlenen ülkelerin vatandaşları, kanuni sınırlar içinde taşınmaz edinebilir. Başlıca sınırlamalar şunlardır:

  • Bir yabancı gerçek kişi, ülke genelinde en fazla otuz hektar taşınmaz edinebilir.
  • Yabancılara yapılan satışlar, bir ilçenin özel mülkiyete konu toplam yüzölçümünün yüzde onunu aşamaz.
  • Askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde edinim kısıtlıdır; bu nedenle taşınmazın bu bölgelere girip girmediğine dair yetkili komutanlık/kurum görüşü alınır.

Bu sınırlar aşıldığında ya da taşınmazın yasak bölgede olduğu sonradan anlaşıldığında, taşınmaz tasfiyeye tabi tutulabilir ve bedeli üzerinden elden çıkarılması istenebilir. Bu yüzden alım öncesi bu kontrollerin yapılması şarttır.

Yasal dayanak: Yabancıların taşınmaz edinimi 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesinde; vatandaşlık yolu ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesi ve yönetmeliğinde düzenlenmiştir.

Zorunlu değerleme (ekspertiz) raporu #

Yabancıya yapılan taşınmaz satışlarında, gerçek değerin tespiti için yetkili kuruluşça hazırlanmış taşınmaz değerleme raporu alınması zorunludur. Bu rapor hem alıcının gerçek piyasa değerini görüp fahiş fiyattan korunmasını sağlar hem de vatandaşlık başvurusunda esas alınacak tutarın resmen belgelenmesi bakımından önemlidir. Rapor, geçerlilik süresi içinde kullanılmalıdır; rapor sunulmadan tapu devri tamamlanmaz.

Tapu işlemi ve masraflar #

Alım, taşınmazın bulunduğu yer tapu müdürlüğünde yapılır ve alıcı Türkçe bilmiyorsa işleme yeminli tercüman katılır. Süreçte alıcı ve satıcı için tapu harcı, döner sermaye hizmet bedeli ve zorunlu deprem sigortası (DASK) gibi kalemler doğar. Devir öncesinde taşınmaz üzerinde ipotek, haciz, satış vaadi veya aile konutu şerhi gibi kısıtlamaların bulunup bulunmadığının tapu kaydından incelenmesi; kat mülkiyeti ve iskân durumunun kontrolü, sonradan tapu iptali ve tescil davasına konu olabilecek sorunları önler. Emlak vergisi ve aidat borçlarının da devir öncesinde sorgulanması önerilir.

Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık #

Belirlenen tutarın üzerinde taşınmaz satın alan ve bu taşınmazı belirli bir süre satmayacağını tapuya şerh vererek taahhüt eden yabancılar, ikamet şartı aranmaksızın istisnai yoldan vatandaşlık başvurusu yapabilir. Gerekli asgari tutar ve elde tutma süresi mevzuatla belirlenir ve değişebildiğinden, yatırım öncesinde güncel şartların teyidi gerekir. Bu sürecin bütününü Türk vatandaşlığına başvuru yazımızda ele aldık. Alım ve tapuya ilişkin uyuşmazlıklar için gayrimenkul ve kira hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Alım öncesi kontrol listesi #

Taşınmaz alımında sorunların çoğu, satıştan önce yapılmayan kontrollerden doğar. Yabancı bir alıcının devirden önce mutlaka teyit etmesi gereken başlıklar şunlardır:

  • Tapu kaydı: Taşınmaz üzerinde ipotek, haciz, satış vaadi veya aile konutu şerhi bulunup bulunmadığı.
  • İmar ve iskân durumu: Yapının ruhsatlı ve iskânlı olup olmadığı, imar planındaki konumu.
  • Askeri/güvenlik bölgesi: Taşınmazın kısıtlı bölgede kalıp kalmadığına dair kurum görüşü.
  • Değerleme raporu: Zorunlu ekspertiz raporunun geçerli süre içinde alınmış olması.
  • Borç sorgusu: Emlak vergisi, aidat ve abonelik borçlarının bulunup bulunmadığı.

Bu kontroller tamamlanmadan ödeme yapılması, sonradan telafisi güç kayıplara yol açabilir. Satış bedelinin tapu devriyle eş zamanlı ödenmesi ve mümkünse banka kanalıyla, dekontlu biçimde gerçekleştirilmesi de alıcıyı korur.

Projeden veya kat karşılığı inşaat sözleşmesiyle yapılan bir binadan alım yapıyorsanız, sözleşmenin noterde düzenlenmiş olup olmadığını mutlaka kontrol edin; riskler ve gecikme tazminatı için kat karşılığı inşaat sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Alım için hangi belgeler gerekir? #

Tapu müdürlüğündeki devir işlemi için tarafların hazır bulunması ve aşağıdaki belgelerin tamamlanması gerekir:

  • Alıcıdan: Geçerli pasaport ve gerekiyorsa onaylı Türkçe çevirisi, vergi kimlik numarası, bir adet fotoğraf; Türkçe bilinmiyorsa yeminli tercüman.
  • Satıcıdan: Tapu senedi, kimlik, iki adet fotoğraf; taşınmazın belediyeden alınan emlak vergisi değeri yazısı.
  • Taşınmaza ilişkin: Yetkili kuruluşça düzenlenmiş taşınmaz değerleme raporu, zorunlu deprem sigortası (DASK) poliçesi, binalarda iskân (yapı kullanma izni) bilgisi.
  • Vekille işlem yapılacaksa: Yurt dışında düzenlenen vekâletnamenin apostilli ya da Türk konsolosluğunda onaylı ve Türkçe çevirili olması.

Yurt dışında düzenlenmiş belgelerde apostil şerhi bulunmaması, uygulamada işlemin en sık geri dönmesine yol açan eksikliktir. Vekâletnamede “taşınmaz satın alma” yetkisinin açıkça yer alması da gereklidir; genel vekâletname bu işlem için yeterli sayılmaz.

Bedelin ödenmesi: banka, döviz ve DAB #

Taşınmaz bedelinin elden ödenmesi hem ispat hem vergi bakımından risklidir. Bedelin bankadan, alıcı adına açılmış hesaptan satıcının hesabına açıklamalı biçimde gönderilmesi esastır.

Vatandaşlık başvurusuna esas alınacak alımlarda ek bir zorunluluk vardır: bedelin bir Türk bankasına yatırılması, döviz olarak getirilen tutarın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na satılması ve buna ilişkin döviz alım belgesinin (DAB) alıcı adına düzenlenmesi gerekir. DAB’sız yapılan ödeme, taşınmaz değeri eşiği aşsa bile vatandaşlık başvurusunda kabul edilmez. Bu nedenle ödeme planı, tapu devrinden önce bankayla birlikte kurulmalıdır.

Tapuda beyan edilen değerin gerçek satış bedelinin altında gösterilmesi ise ayrı bir risktir: eksik harç nedeniyle vergi cezası doğar, uyuşmazlık çıktığında alıcının ödediği gerçek bedeli ispat etmesi zorlaşır ve vatandaşlık eşiğinin hesabı da beyan edilen değere göre yapılır.

Sınır aşılırsa ve miras yoluyla intikalde ne olur? #

Tapu Kanunu m.35, kanuni sınırlamalara aykırı edinilen ya da edinim amacına aykırı kullanılan taşınmazlar için tasfiye öngörür: Maliye Bakanlığınca verilen süre içinde taşınmaz malikçe elden çıkarılmazsa tasfiye edilir ve bedeli hak sahibine ödenir. Yani aykırılık taşınmazın bedelsiz kalması sonucunu doğurmaz, ancak mülkiyetin korunmasını da sağlamaz.

Miras yoluyla intikalde durum farklıdır: yasal mirasçılar bakımından kanuni sınırlar bir engel oluşturmaz, ancak otuz hektar ve ilçe yüzölçümünün yüzde onu gibi sınırların aşılması hâlinde fazla kısım için yine tasfiye hükümleri işler. Ülke vatandaşlığı bakımından taşınmaz edinemeyen kişilere ise miras yoluyla geçen taşınmaz tasfiye edilerek bedeli ödenir.

Tapuda en sık karşılaşılan üç engel #

  1. Askeri yasak ve güvenlik bölgesi: Tapu müdürlüğü, satıştan önce taşınmazın askeri yasak bölge, güvenlik bölgesi ya da stratejik bölge içinde olup olmadığını ilgili komutanlıktan sorar. Olumsuz cevap işlemi tümüyle durdurur; bu kontrol sözleşme aşamasında yapılmadığında ödenen kapora tartışma konusu olur.
  2. Yüzölçümü sınırının dolmuş olması: Alıcının Türkiye’de daha önce edindiği taşınmazlar otuz hektarlık sınıra dahildir. Aynı ilçede yabancılara satılan toplam alanın ilçe yüzölçümünün yüzde onunu aşması hâlinde de yeni satış yapılamaz.
  3. İskânsız ya da kat irtifakı aşamasındaki yapı: Yapı kullanma izni alınmamış binada bağımsız bölüm alımı, kredi ve DASK süreçlerinde sorun çıkarır; vatandaşlık başvurusunda da taşınmazın niteliği incelenir. Projeden alımlarda satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenlenip tapuya şerh edilmesi gerekir.

Özetle güvenli alım için üç kural #

Yabancı bir alıcının Türkiye'de sorunsuz taşınmaz edinmesi üç temel kurala bağlıdır. Birincisi, taşınmazın hukuki durumunu — tapu kaydını, imar ve iskân bilgisini, askeri bölge kontrolünü — devirden önce eksiksiz incelemek. İkincisi, zorunlu değerleme raporunu geçerli süresi içinde almak ve gerçek piyasa değerini teyit etmek. Üçüncüsü, ödemeyi tapu devriyle eş zamanlı ve banka kanalıyla, belgeye bağlı biçimde yapmaktır. Bu üç kurala uyulduğunda, hem alım güvenli hâle gelir hem de taşınmazın ileride vatandaşlık başvurusuna dayanak olması kolaylaşır. Aksi hâlde eksik bir kontrol, sonradan telafisi güç kayıplara yol açabilir. Satış öncesinde tapu ve belediye kayıtlarının bir hukukçu tarafından incelenmesi, dil ve mevzuat farkından doğabilecek yanlış anlaşılmaların da önüne geçer ve alım sürecini güvenli kılar.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Tutar, sınır ve şartlar yürürlükteki mevzuata göre değişebilir.

Av. Hasan Hüseyin Uzun
Av. Hasan Hüseyin Uzun
Avukat · Hasan Hüseyin Uzun Avukatlık Bürosu

Bu konuda sık sorulanlar

4 soru
Yabancılar Türkiye'de her yerden ev alabilir mi?
Hayır. Askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde edinim kısıtlıdır; ayrıca yabancılara satış bir ilçenin özel mülkiyete konu alanının yüzde onunu aşamaz. Bu nedenle alım öncesi taşınmazın konumu için kurum görüşü alınması gerekir.
Yabancı bir kişi en fazla ne kadar taşınmaz alabilir?
Bir yabancı gerçek kişi, ülke genelinde en fazla otuz hektar taşınmaz edinebilir. Bu sınır aşıldığında fazla kısım tasfiyeye tabi tutulabilir. Tüzel kişiler ve farklı statüler için ayrı kurallar geçerlidir.
Yabancıya satışta değerleme raporu zorunlu mu?
Evet. Yabancıya yapılan taşınmaz satışlarında değerleme (ekspertiz) raporu alınması zorunludur ve rapor olmadan tapu işlemi tamamlanmaz. Rapor, gerçek piyasa değerini gösterir ve vatandaşlık başvurusunda esas alınacak tutarı belgeler.
Ev alarak Türk vatandaşlığı kazanabilir miyim?
Belirlenen tutarın üzerinde taşınmaz alıp belirli bir süre satmama taahhüdü veren yabancılar, ikamet şartı olmaksızın istisnai yoldan vatandaşlık başvurusu yapabilir. Gerekli tutar ve süre mevzuatla belirlenir ve değişebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, sizin dosyanıza özel hukuki tavsiye değildir. Süreler ve uygulama dosyanın özelliklerine göre değişebilir. Durumunuzu birlikte konuşalım.

Gayrimenkul ve Kira Hukuku alanındaki tüm hizmetlerimiz Kiracı tahliyesi, kira artışı ve kira tespiti, kira alacağı takibi, tapu iptali ve tescil, ön alım…

İletişim

Büroya telefonla, e-postayla ya da randevu formuyla ulaşabilirsiniz. Görüşmeler Bakırköy’deki ofiste ya da görüntülü olarak yapılır.

WhatsApp Ara