حوزه‌های کاری ما
ماشین‌حساب‌ها راهنمای حقوقی واژه‌نامه حقوقی پرسش‌های متداول درباره ما تماس با ما
پرسش‌های متداول

کار — پرسش‌های پرتکرار

20 پرسش پرتکرار در حوزه کار و پاسخ آن‌ها. اگر پرسش خود را نیافتید، مستقیم برای ما بنویسید تا پاسخ دهیم.

حسن حسین اوزون، وکیل دادگستری، به پرسش‌های پرتکرار پاسخ می‌دهد

کار

20 پرسش
پاداش پایان خدمت در چه شرایطی تعلق می‌گیرد؟
باید دست‌کم 1 سال کار کرده باشید و قرارداد کار به دلیلی پایان یافته باشد که موجب استحقاق پاداش پایان خدمت است: فسخ از سوی کارفرما بدون دلیل موجه، فسخ از سوی کارگر با دلیل موجه (پرداخت نشدن دستمزد، آزار سازمانی، پرداخت ناقص حق بیمه و مانند آن)، خدمت سربازی، بازنشستگی، ازدواج برای کارگر زن (ظرف 1 سال) و فوت. در صورت استعفا اصولاً پاداش پایان خدمت پرداخت نمی‌شود.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

اخراج شده‌ام، ظرف چند روز چه باید بکنم؟
اگر درخواست بازگشت به کار دارید، باید ظرف 1 ماه از ابلاغ اخطار فسخ به میانجی مراجعه کنید؛ این مهلت مسقط حق است. اگر تنها خواهان خسارت و مطالبات هستید، مهلت تا 5 سال است، اما از نظر تازه ماندن ادله، اقدام زودهنگام همیشه به سود شماست. کد خروج و در صورت وجود، نامهٔ درخواست دفاعیه را حتماً نگه دارید.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

طلب اضافه‌کاری خود را چگونه اثبات کنم؟
نخست سوابقی که کارفرما نگهداری می‌کند (دفتر حضور و غیاب، سامانهٔ کنترل تردد کارکنان PDKS، سوابق گیت ورود و خروج، فیش حقوقی) مبنا قرار می‌گیرد. اگر این سوابق نباشد یا قابل اعتماد نباشد، شهادت شهود، مکاتبات محل کار، جدول ساعات کار، سوابق ردیاب خودرو و موقعیت مکانی و ساعت ارسال ایمیل‌ها می‌تواند دلیل باشد. اینکه شاهدان در همان دوره و همان واحد کار کرده باشند، قدرت اثبات را افزایش می‌دهد.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

مهلت دعوای بازگشت به کار چقدر است؟
ظرف یک ماه از ابلاغ اخطار فسخ باید به میانجی مراجعه شود. اگر توافقی حاصل نشود، دعوا باید ظرف دو هفته از صورت‌جلسهٔ نهایی طرح شود. هر دو مهلت مسقط حق‌اند؛ یک روز تأخیر به معنای رد دعوا بدون ورود به ماهیت است.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

دچار حادثهٔ ناشی از کار شدم و SGK پرداخت کرد؛ آیا جداگانه می‌توانم طرح دعوا کنم؟
بله. پرداخت‌های SGK از حقوق تأمین اجتماعی ناشی می‌شود، اما خسارت از مسئولیت مبتنی بر تقصیر کارفرما. ارزش سرمایه‌ای نقد مستمری‌ای که SGK برقرار کرده از خسارت مادی کسر می‌شود؛ از خسارت معنوی هیچ کسری انجام نمی‌شود. در بیشتر پرونده‌ها پس از کسر نیز تفاوت قابل توجهی برای پرداخت باقی می‌ماند.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

بدون بیمه به کار گرفته شدم، چه می‌توانم بکنم؟
با طرح دعوای اثبات سابقهٔ خدمت می‌توانید وجود کار، مدت آن و دستمزد واقعی خود را در دادگاه احراز کنید. دعوا باید ظرف 5 سال از پایان سالی که کار در آن انجام شده طرح شود؛ این مهلت مسقط حق است. فیش حقوقی، سوابق کارگاه، پرداخت‌های بانکی، شهادت شهود و مکاتبات به‌عنوان دلیل به کار می‌روند. به کار گرفتن بدون بیمه همچنین امکان فسخ قرارداد با دلیل موجه و مطالبهٔ پاداش پایان خدمت را فراهم می‌کند.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

سقف پاداش پایان خدمت در سال 2026 چقدر است؟
اگر تاریخ فسخ میان 1 ژانویه و 30 ژوئن 2026 باشد، سقف سالانهٔ پاداش 64.948,77 TL و اگر میان 1 ژوئیه و 31 دسامبر 2026 باشد، 73.729,87 TL است. ملاک تاریخ پرداخت نیست، بلکه تاریخ پایان قرارداد کار است. پاداش کارگری که دستمزد ناخالص کاملش کمتر از سقف است، بر پایهٔ دستمزد خود او محاسبه می‌شود.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

آیا کارگری که استعفا می‌دهد می‌تواند پاداش پایان خدمت بگیرد؟
اصولاً نه. اما اگر استعفا بر دلیل موجهی مانند پرداخت نشدن دستمزد، پرداخت ناقص حق بیمه، پرداخت نشدن اضافه‌کاری یا آزار سازمانی استوار باشد، کارگر مستحق پاداش پایان خدمت می‌شود. تکمیل شرایط بازنشستگی، خدمت سربازی و ترک کار از سوی کارگر زن ظرف یک سال پس از ازدواج نیز استثنا هستند. مهم است که دلیل به‌روشنی در استعفانامه نوشته شود.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

در دعوای بازگشت به کار چه خسارت‌هایی دریافت می‌شود؟
اگر دعوا به سود کارگر باشد و کارفرما ظرف یک ماه او را به کار بازنگرداند، خسارت عدم بازگشت به کار میان 4 تا 8 ماه دستمزد و دستمزد دورهٔ بیکاری حداکثر تا 4 ماه پرداخت می‌شود. در صورت وجود شرایط، پاداش پایان خدمت و حق اخطار نیز پرداخت می‌شود. اگر کارگر ظرف 10 روز کاری از ابلاغ رأی قطعی برای آغاز به کار مراجعه نکند، فسخ معتبر تلقی می‌شود و این حقوق ایجاد نمی‌شود.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

در میانجی‌گری توافق‌نامه امضا کردم، آیا بعداً می‌توانم طرح دعوا کنم؟
توافقی که در میانجی‌گری حاصل و امضا شده، نسبت به موضوعات مورد توافق قطعی و در حکم رأی دادگاه است؛ برای همان مطالبات بعداً نمی‌توان طرح دعوا کرد. اما برای مطالباتی که در سند توافق نیامده، راه میانجی‌گری و دعوای دوباره باز است. از این رو پیش از امضای توافق باید مطمئن شد که هر قلم از مطالبات درست محاسبه شده است.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

اگر در دورهٔ آزمایشی اخراج شوم، خسارت می‌گیرم؟
دورهٔ آزمایشی حداکثر دو ماه است (با قرارداد دسته‌جمعی کار تا چهار ماه قابل تمدید است) و در این دوره طرفین می‌توانند بدون رعایت مهلت اخطار و بدون پرداخت خسارت قرارداد را فسخ کنند. چون پاداش پایان خدمت دست‌کم یک سال کار لازم دارد، در دورهٔ آزمایشی استحقاق آن ایجاد نمی‌شود. اما دستمزد روزهای کارکرد و دیگر حقوق کارگری باید پرداخت شود.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

دعوای کار چقدر طول می‌کشد؟
نخست مرحلهٔ میانجی‌گری اجباری است؛ میانجی روند را ظرف 3 هفته و در موارد ضروری با 1 هفته تمدید به پایان می‌رساند. اگر توافقی حاصل نشود، دعاوی مطالبات در دادگاه‌های کار استانبول بیشتر 1 تا 2 سال طول می‌کشد؛ محاسبهٔ کارشناس و جلسه‌های استماع شهود مدت را تعیین می‌کنند. به دعاوی بازگشت به کار با اولویت بیشتری رسیدگی می‌شود. مرحلهٔ تجدیدنظر زمان بیشتری می‌افزاید.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

کارفرمایم حقوقم را دیر پرداخت می‌کند، چه کنم؟
اگر دستمزد بدون قوهٔ قاهره ظرف 20 روز از موعد پرداخت پرداخت نشود، کارگر می‌تواند از انجام کار خودداری کند. پرداخت نشدن یا دیرکرد مداوم دستمزد همچنین به کارگر حق می‌دهد قرارداد را با دلیل موجه فسخ کند و پاداش پایان خدمت بخواهد. مرور زمان دستمزد پرداخت‌نشده 5 سال است.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

برای دریافت مقرری بیکاری چه شرایطی لازم است؟
قرارداد باید بدون خواست و تقصیر شما پایان یافته باشد، در 120 روز آخر پیش از فسخ بی‌وقفه کار کرده باشید و در 3 سال آخر دست‌کم برای 600 روز حق بیمهٔ بیکاری پرداخت شده باشد. باید ظرف 30 روز پس از فسخ به İŞKUR مراجعه کنید. مقرری 40% میانگین درآمد ناخالص 4 ماه آخر است؛ در سال 2026 سقف ماهانه 26.424 TL است. کسانی که استعفا می‌دهند اصولاً بهره‌مند نمی‌شوند، اما کسانی که با دلیل موجه فسخ کرده‌اند بهره‌مند می‌شوند.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

آیا ابرانامه‌ای (ibraname) که هنگام اخراج امضا کردم معتبر است؟
بیشتر وقت‌ها معتبر نیست. برای اعتبار ابرانامه باید کتبی باشد، دست‌کم یک ماه پس از پایان قرارداد تنظیم شود، نوع و مبلغ مطالبات یکایک در آن نوشته شود و پرداخت به میزان استحقاق از طریق بانک انجام شود. اگر یکی از این شرایط وجود نداشته باشد، ابرانامه مطلقاً باطل است؛ با این حال پرداختی که در سند نشان داده شده و واقعاً انجام شده از طلب شما کسر می‌شود.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

آیا دعوای طلب با مبلغ نامعین لغو شده و دعوای مطالبات کارگری چگونه طرح می‌شود؟
بله. با قانون شمارهٔ 7589، دعوای طلب با مبلغ نامعین در قانون آیین دادرسی مدنی (HMK) از 31 ژوئیه 2026 لغو شد. پس از این تاریخ برای بخشی از طلب دعوای جزئی طرح می‌شود؛ خواسته را می‌توان پس از گزارش کارشناس و تا پایان مرحلهٔ تحقیقات تنها یک بار افزایش داد و مرور زمان بخش افزوده‌شده در تاریخ طرح دعوا قطع‌شده تلقی می‌شود. دعاوی طلب با مبلغ نامعین که پیش‌تر طرح شده‌اند طبق قواعد پیشین ادامه می‌یابند.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

کد خروجم از کار اشتباه ثبت شده، چه کنم؟
کد خروج بر مقرری بیکاری اثر دارد، اما به‌تنها حق پاداش پایان خدمت و حق اخطار را تعیین نمی‌کند؛ دلیل واقعی فسخ را دادگاه بررسی می‌کند. در برابر کارفرمایی که فسخ خود را استعفا جلوه می‌دهد یا کد نقض اخلاق و حسن نیت را خلاف واقع ثبت می‌کند، می‌توان از دادگاه کار درخواست احراز کرد. اینکه نخست کتباً از کارفرما اصلاح را بخواهید و سپس درخواست خود را در مهلت به İŞKUR بدهید، از حقوق شما محافظت می‌کند.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

پس از ترک کار می‌توانم پول مرخصی‌های سالانهٔ استفاده‌نشده‌ام را بگیرم؟
بله. قرارداد کار به هر دلیلی پایان یابد، از جمله استعفا، مزد روزهای مرخصی سالانهٔ استفاده‌نشده بر پایهٔ آخرین دستمزد پرداخت می‌شود. بار اثبات اعطای مرخصی بر عهدهٔ کارفرما است؛ از این رو اگر سند مرخصی امضاشده‌ای نباشد، ممکن است مرخصی استفاده‌نشده تلقی شود. مرور زمان این طلب 5 سال از تاریخ پایان قرارداد است و پیش از طرح دعوا باید به میانجی مراجعه کرد.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

در حالی که در مهلت اخطار کار می‌کنم، می‌توانم از مرخصی کاریابی استفاده کنم؟
بله. در سراسر مهلت اخطار، کارفرما مکلف است بدون کسر از دستمزد روزانه دست‌کم دو ساعت مرخصی کاریابی بدهد. اگر بخواهید می‌توانید این ساعت‌ها را جمع کنید و یکجا در روزهای پیش از ترک کار استفاده کنید؛ باید این موضوع را به کارفرما اطلاع دهید. اگر مرخصی داده نشود، دستمزد آن مدت پرداخت می‌شود و اگر در زمان مرخصی به کار گمارده شوید، مدت کارکرده با صد درصد افزایش پرداخت می‌شود. اگر کارفرما دستمزد مهلت اخطار را پیشاپیش بپردازد، مرخصی کاریابی موضوعیت ندارد.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

همسرم زایمان کرده، چند روز می‌توانم مرخصی بگیرم؟
با قانون شمارهٔ 7578 که از 1 مه 2026 لازم‌الاجرا شد، مرخصی با حقوق کارگری که همسرش زایمان کرده از 5 روز به 10 روز افزایش یافت. مرخصی زایمان کارگر زن نیز تمدید شد: در مجموع 24 هفته، شامل 8 هفته پیش و 16 هفته پس از زایمان است. غیبت از کار در دوران بارداری، زایمان و مرخصی قانونی زایمان دلیل معتبری برای فسخ قرارداد کار به شمار نمی‌آید. اگر حق مرخصی داده نشود، این موضوع باید به‌صورت کتبی ثبت شود.

رفتن به صفحهٔ «حقوق کار و تأمین اجتماعی»

بازگشت به همه موضوع‌ها

تماس

می‌توانید از راه تلفن، ایمیل یا فرم وقت ملاقات با دفتر تماس بگیرید. دیدارها در دفتر باکرکوی یا به‌صورت تصویری انجام می‌شود.

WhatsApp تماس