پرسشهای متداول
ارث — پرسشهای پرتکرار
17 پرسش پرتکرار در حوزه ارث و پاسخ آنها. اگر پرسش خود را نیافتید، مستقیم برای ما بنویسید تا پاسخ دهیم.
ارث
17 پرسشمهلت رد ارث چقدر است؟+
باید ظرف 3 ماه از تاریخی که از فوت مورث و وارثبودن خود آگاه شدهاید، بهصورت کتبی یا شفاهی به دادگاه صلح حقوقی (sulh hukuk mahkemesi) اعلام کنید. این مهلت، مهلت سقوط حق است. اگر مهلت از دست برود، ارث بیقیدوشرط پذیرفتهشده تلقی میشود و با دارایی شخصی خود در برابر بدهیها مسئول خواهید بود. اگر ترکه غرق در بدهی باشد، میتوان به «رد حکمی» (hükmen ret) نیز استناد کرد.
پدرم مالش را به برادرم منتقل کرده است؛ آیا میتوانم حقم را بگیرم؟+
اگر انتقال در ظاهر فروش و در واقع هبه باشد، میتوان به دلیل معاملهٔ صوری مورث (muris muvazaası) دعوای ابطال سند و ثبت به نام خود اقامه کرد؛ در این دعوا مرور زمان جاری نیست. اگر انتقال هبهای واقعی باشد و سهم محفوظ شما نقض شده باشد، دعوای رد مازاد (tenkis davası) مطرح میشود؛ در این دعوا مهلتهای 1 سال/10 سال اعمال میشود. اینکه کدام راه مناسب است، با بررسی سوابق ثبتی، بها و وضعیت مالی طرفین تعیین میشود.
چگونه وارثبودن خود را اثبات کنم؟+
گواهی حصر وراثت (veraset ilamı) از دفترخانهٔ اسناد رسمی یا دادگاه صلح حقوقی گرفته میشود. اگر وراثت از روی سوابق ثبت احوال آشکارا معلوم باشد، دفترخانه گواهی را صادر میکند؛ اگر عنصر خارجی، وصیتنامه یا سوابق متعارض وجود داشته باشد، باید به دادگاه مراجعه کرد.
آیا وصیتنامه میتواند سهم وراث را بهکلی از بین ببرد؟+
بهطور معمول خیر. فرزندان و نوادگان، پدر و مادر و همسر بازمانده سهم محفوظ دارند؛ بخششهایی که سهم محفوظ را نقض کنند، با دعوای رد مازاد تا کاملشدن سهم محفوظ کاهش مییابند. تنها استثنا محرومکردن از ارث به دلیلی قانونی است که بهصراحت در وصیتنامه ذکر شده باشد، مانند ارتکاب جرم شدید علیه مورث یا نقض قابلتوجه تکالیف خانوادگی. دعوای رد مازاد باید ظرف 1 سال از زمان آگاهی اقامه شود.
ارثی که از پدر به جا مانده چگونه تقسیم میشود؟+
اگر وصیتنامهای نباشد و همسر در قید حیات باشد، یکچهارم ترکه به همسر میرسد و سهچهارم باقی بهطور برابر میان فرزندان تقسیم میشود. اگر همسر در قید حیات نباشد، تمام ترکه بهطور برابر به فرزندان میرسد. سهم فرزند فوتشده به فرزندان خود او منتقل میشود. میان دختران و پسران تفاوتی نیست.
آیا خواهران و برادران ارث میبرند؟+
اگر مورث فرزند یا نوه نداشته باشد، طبقهٔ دوم ارث میبرد: پدر و مادر. اگر پدر یا مادر فوت کرده باشد، سهم او به خواهران و برادران مورث میرسد. اگر مورث فرزند داشته باشد، خواهران و برادران ارث نمیبرند. خواهران و برادران سهم محفوظ ندارند؛ مورث میتواند با وصیتنامه آنان را بهکلی از ارث محروم کند.
گواهی حصر وراثت چگونه از دفترخانه گرفته میشود؟+
یکی از وراث با کارت شناسایی خود به هر دفترخانهای مراجعه میکند؛ سردفتر وراث را از روی سوابق ثبت احوال مشخص میکند و میتواند گواهی حصر وراثت را همان روز صادر کند. در مواردی مانند وجود وصیتنامه، وارث با تابعیت خارجی یا تعارض در سوابق، دفترخانه نمیتواند گواهی صادر کند و باید به دادگاه صلح حقوقی مراجعه کرد.
مالیات بر ارث و انتقال در سال 2026 چقدر است؟+
در سال 2026 در انتقال از راه ارث برای هر یک از فرزندان و نوادگان و همسر 2.907.136 TL و در صورت نبودن فرزندان و نوادگان برای همسر 5.817.845 TL معافیت اعمال میشود. نرخ مالیات برای 3.000.000 TL نخستِ مازاد بر معافیت 1% است و بر اساس طبقات تا 10% افزایش مییابد. املاک با ارزش مبنای مالیات بر املاک محاسبه میشوند. اگر وراث در ترکیه باشند، اظهارنامه ظرف 4 ماه از فوت تسلیم میشود؛ مالیات را میتوان ظرف 3 سال در 6 قسط پرداخت.
بر سر تقسیم ارث به توافق نمیرسیم؛ چه کنیم؟+
ابتدا مراجعه به میانجی الزامی است؛ اگر توافق حاصل نشود، دعوای رفع اشاعه (ortaklığın giderilmesi) اقامه میشود. اگر تقسیم عینی مال ممکن نباشد، دادگاه به فروش آن حکم میدهد و بها به نسبت سهمها توزیع میشود. اگر همهٔ مالکان ملک وارث باشند، در فروشهایی که از 31 ژوئیهٔ 2026 به بعد آگهی شدهاند، نخستین مزایده فقط میان وراث و بر مبنای تمام ارزش برآوردی برگزار میشود.
دعوای معاملهٔ صوری مورث چه زمانی اقامه میشود؟+
اگر مورث با آنکه در واقع قصد هبهٔ مالی را داشته، آن را در ادارهٔ ثبت در قالب فروش منتقل کرده و هدفش فراریدادن مال از دست سایر وراث بوده باشد، این دعوا پس از فوت مورث اقامه میشود. در این دعوا مرور زمان یا مهلت سقوط حق وجود ندارد. پرداختنشدن بها، بسیار کمتر بودن بها از ارزش واقعی و نداشتن توان پرداخت از سوی خریدار، مهمترین دلایلاند.
آیا در رفع اشاعه، خانهٔ موروثی ابتدا به خواهران و برادران فروخته میشود؟+
طبق قاعدهای که قانون شمارهٔ 7589 وضع کرده است، اگر همهٔ مالکان ملک سهم خود را از راه ارث به دست آورده باشند و شریک غیروارثی وجود نداشته باشد، فقط وراثِ مالک میتوانند در نخستین مزایده شرکت کنند. در این مزایده پیشنهاد باید از صد درصد ارزش برآوردی بیشتر باشد و این روش یک بار اعمال میشود. اگر از میان وراث خریداری پیدا نشود، مزایدهٔ دوم برای همه آزاد است. این قاعده دربارهٔ فروشهایی که پیش از لازمالاجرا شدن قانون آگهی شدهاند اعمال نمیشود.
آیا وصیتنامهٔ دستنویس معتبر است؟+
معتبر است؛ اما شرط است که متن از ابتدا تا انتها به خط خود مورث نوشته شود، تاریخ شامل سال، ماه و روز داشته باشد و امضا شود. متنی که با رایانه تایپ و فقط امضا شده باشد وصیتنامهٔ خودنوشت به شمار نمیآید. برای جلوگیری از مفقود یا پنهانشدن، میتوان وصیتنامه را نزد سردفتر یا قاضی دادگاه صلح سپرد. اگر سهولت اثبات مدنظر باشد، بهتر است وصیتنامهٔ رسمی در دفترخانه و با دو شاهد تنظیم شود.
دعوای ابطال وصیتنامه در چه مهلتی باید اقامه شود؟+
دعوای ابطال باید ظرف 1 سال از تاریخی که وارث از وصیتنامه، سبب ابطال و ذیحقبودن خود آگاه شده اقامه شود. در هر حال، حق اقامهٔ دعوا در برابر خواندگان با حسن نیت با گذشت 10 سال و در برابر خواندگان بدنیت با گذشت 20 سال از بازگشایی وصیتنامه ساقط میشود. در ادعای فقدان اهلیت، سوابق بیمارستان و گزارش پزشکی قانونی تعیینکننده است؛ اگر وصیتنامه باطل نشود، میتوان بهصورت طولی رد مازاد را نیز خواست.
آیا پدرم میتواند مرا از ارث محروم کند؟+
فقط در صورت وجود یکی از دو دلیل قانونی: ارتکاب جرم شدید علیه مورث یا نزدیکان او، یا عملنکردن قابلتوجه به تکالیف ناشی از حقوق خانواده. دلیل باید بهصراحت در وصیتنامه نوشته شود. در صورت اعتراض، کسی که از محرومیت سود میبرد باید دلیل را ثابت کند. اگر دلیل ثابت نشود، فرزند محرومشده سهم محفوظ خود را میگیرد. حتی در محرومیت معتبر نیز سهم، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد، به فرزندان فرد محرومشده میرسد.
پیش از پذیرش ارث، چگونه از بدهیهای متوفی آگاه شوم؟+
میتوانید ظرف یک ماه از آگاهی از فوت، از دادگاه صلح حقوقی درخواست تحریر رسمی ترکه (resmî defter) کنید. دادگاه طلبکاران را با آگهی فرا میخواند و داراییها و بدهیهای ترکه را در دفتر ثبت میکند؛ پس از بستهشدن دفتر، برای تصمیمگیری به شما مهلت داده میشود. در صورت پذیرش بر اساس تحریر رسمی ترکه، بهطور معمول در برابر بدهیهای ثبتشده در دفتر مسئول خواهید بود. در این مدت باید از برداشت پول از ترکه خودداری کرد.
در دعوای رد مازاد چه مبلغی میتوانم بگیرم؟+
آنچه در دعوای رد مازاد میتوانید بگیرید سهمالارث قانونی شما نیست، بلکه کسری سهم محفوظ شماست. برای مثال، اگر کسی که همسر و دو فرزند دارد تمام دارایی 8.000.000 TL خود را به یک فرزند واگذار کند، سهم قانونی فرزند دیگر 3.000.000 TL و سهم محفوظ او نصف آن، یعنی 1.500.000 TL است. محاسبه بر اساس ارزش ترکه در تاریخ فوت و با کارشناسی انجام میشود؛ دعوا باید ظرف 1 سال از زمان آگاهی اقامه شود.
دعوای ارث در استانبول در کدام دادگاه اقامه میشود؟+
گواهی حصر وراثت، رد ارث و رفع اشاعه در دادگاه صلح حقوقی؛ و دعاوی رد مازاد، ابطال وصیتنامه و معاملهٔ صوری مورث در دادگاه عمومی حقوقی (asliye hukuk mahkemesi) رسیدگی میشوند. در رد مازاد و ابطال وصیتنامه دادگاه آخرین اقامتگاه مورث و در دعوای ابطال سند دادگاه محل وقوع ملک صلاحیت انحصاری دارد. در استانبول مجتمع قضاییای که آن محل تابع آن است (چاغلایان، کارتال، باکرکوی، کوچوکچکمجه، بیوکچکمجه، غازیعثمانپاشا، سیلیوری یا شیله) مبنا قرار میگیرد.
وضعیت شما را با هم بررسی کنیم
در نخستین دیدار، وضعیت حقوقی پرونده، راههای پیش رو و مدت تقریبی را بررسی میکنیم. دیدار میتواند در دفتر یا تصویری باشد.