Bazı uyuşmazlıklarda doğrudan mahkemeye gidilemez: önce adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurulur, büronun görevlendirdiği arabulucuyla görüşülür ve anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanakla dava açılır. Bu ön adım atlanırsa dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A-2). Bu yazıda dava şartı arabuluculuğun hangi uyuşmazlıkları kapsadığını, İstanbul’daki büroların yerlerini ve sürecin işleyişini Ekim 2026 itibarıyla anlatıyoruz.
Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu? #
| Uyuşmazlık | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| İş | Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı, işe iade; bunlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları. İş kazası ve meslek hastalığı tazminatı hariç | 7036 s. K. m.3 |
| Ticari | Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları | TTK m.5/A |
| Tüketici | Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklar; tüketici hakem heyetinin görev alanındaki ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar gibi istisnalar hariç | 6502 s. K. m.73/A |
| Kira | Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar; ilamsız icra yoluyla tahliye hariç | 6325 s. K. m.18/B-1-a |
| Ortaklığın giderilmesi | Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi | m.18/B-1-b |
| Kat mülkiyeti | 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıklar | m.18/B-1-c |
| Komşu hakkı | Komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklar | m.18/B-1-ç |
Boşanma, nafaka ve velayet davaları bu listede yer almaz; aile mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur.
İstanbul’daki arabuluculuk büroları #
Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı’nın yayımladığı listeye göre İstanbul’da şu adliyelerde arabuluculuk bürosu bulunmaktadır:
| Adliye | Büronun bina içindeki yeri |
|---|---|
| İstanbul Adliyesi (Çağlayan) | C1 Blok, -2. kat |
| İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal) | B Blok, zemin kat |
| Bakırköy Adliyesi | Zemin kat |
| Küçükçekmece Adliyesi | -1. kat |
| Büyükçekmece Adliyesi | Giriş kat |
| Gaziosmanpaşa Adliyesi | Zemin kat |
| Beykoz Adliyesi | 3. kat |
| Silivri Adliyesi | 2. kat |
Çatalca, Şile ve Adalar adliyeleri bu listede yer almaz. Arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde başvurular, adalet komisyonunun görevlendirdiği sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne yapılır (m.18/A-4). Büroların açık adresleri ve dahili telefon numaraları Arabuluculuk Daire Başkanlığı’nın iletişim listesinde yer alır; numaralar değişebildiği için burada tekrarlanmamıştır.
Hangi büroya başvurulur? #
- Genel kural: Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.18/A-4). Hangi ilçenin hangi adliyeye bağlı olduğunu İstanbul adliyeleri sayfasında bulabilirsiniz.
- İş uyuşmazlıkları: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki büroya başvurulur; karşı taraf birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri yeterlidir (7036 s. K. m.3/5).
Arabulucu, büronun yetkisini kendiliğinden incelemez. Karşı taraf en geç ilk toplantıda belgeleriyle yetki itirazında bulunabilir; dosya sulh hukuk mahkemesine gönderilir ve mahkeme bir hafta içinde yetkili büroyu kesin olarak belirler. İtiraz kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir ve ilk başvuru tarihi korunur (m.18/A-8).
Başvuruda neler gerekir? #
- Kimlik bilgileri ve uyuşmazlığın kısa açıklaması
- Karşı tarafa ait elinizdeki her türlü iletişim bilgisi; büro resmî kayıtlardan da araştırma yapabilir (m.18/A-6)
- Avukatla katılınacaksa arabuluculuğa ilişkin özel yetki içeren vekâletname
Arabulucuyu büro, adalet komisyonuna bildirilen listeden belirler; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir (m.18/A-5).
Süreler #
| Uyuşmazlık | Arabulucunun sonuçlandırma süresi |
|---|---|
| Genel (kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı, tüketici) | Görevlendirmeden itibaren 3 hafta; zorunlu hâllerde en fazla 1 hafta uzatılabilir (m.18/A-9) |
| İş | 3 hafta + en fazla 1 hafta (7036 s. K. m.3/10) |
| Ticari | 6 hafta + en fazla 2 hafta (TTK m.5/A-2) |
Büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A-15). Ancak işe iade gibi kısa süreli başvurularda bu sürenin hesabına dikkat edilmelidir; ayrıntılar için işe iade davası yazımıza bakabilirsiniz.
Ücret: başvuru ücretsiz, görüşme ücreti kurala bağlı #
- Arabuluculuk bürosuna başvuruda ücret alınmaz.
- Taraflara ulaşılamaz, taraflar katılmaz veya iki saatten kısa süren görüşme sonunda anlaşma sağlanamazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; bu tutar yargılama giderlerinden sayılır (m.18/A-13).
- Taraflar anlaşırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir (m.18/A-12).
- Tüketici uyuşmazlıklarında tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti, kanunda sayılan hâllerde Bakanlık bütçesinden karşılanır (6502 s. K. m.73/A-3).
Ücreti karşılayamayacak durumdaki taraf, büronun bulunduğu yerdeki sulh hukuk hâkiminin kararıyla adli yardımdan yararlanabilir; genel kurallar için İstanbul’da adli yardım başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
İlk toplantıya katılmamanın sonucu #
Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. Sonradan açılan davada bu taraf, kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine tarifedeki vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (m.18/A-11). Bu yaptırım tüketici aleyhine uygulanmaz (6502 s. K. m.73/A-2).
Anlaşma olursa, olmazsa #
Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı düzenler; davacı bu tutanağın aslını veya arabulucunun onayladığı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır (m.18/A-2). Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; şerh, taşınmazla ilgili belgelerde taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır (m.18/B-3).
Konuya göre ilgili yazılarımız: kira tespit davası, kiracı tahliye yolları, ortaklığın giderilmesi davası, kıdem tazminatı nasıl hesaplanır ve ayıplı mal ve tüketici hakem heyeti.
