Sık Sorulan Sorular
Ceza — sık sorulan sorular
Ceza alanında en çok sorulan 20 soru ve yanıtları. Aradığınızı bulamazsanız doğrudan yazın, yanıtlayalım.
Ceza
20 soruGözaltına alınan yakınım için ne yapmalıyım?+
Bir avukatla derhâl temas kurun; ifade alınmadan önce müdafi hazır bulunabilir ve dosya incelenebilir. Gözaltı süresi kural olarak 24 saat, toplu işlenen suçlarda 4 güne kadar uzatılabilir. Yakınlarına haber verilmesi bir haktır. İfade sırasında susma hakkı vardır ve bu hakkın kullanılması aleyhe yorumlanamaz.
Şikâyetimi ne kadar sürede yapmalıyım?+
Takibi şikâyete bağlı suçlarda (hakaret, kasten yaralamanın basit hâli, malvarlığına yönelik tehdit, güveni kötüye kullanma gibi; basit yaralama eşe, kardeşe ya da silahla işlenmişse şikâyet aranmaz) fail ve fiili öğrenmenizden itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunmanız gerekir; hakarette bu süre her hâlde fiilden itibaren 2 yılı geçemez. Süre geçerse ceza soruşturması yapılamaz. Hayata veya vücuda yönelik tehdit, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi resen takip edilen suçlarda ise dava zamanaşımı dolana kadar ihbarda bulunulabilir.
Adli sicil kaydım ne zaman silinir?+
Cezanın infazı tamamlandığında kayıt adli sicilden silinir ve arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydı kural olarak arşive alınma tarihinden itibaren 5 yıl sonra kendiliğinden silinir. Anayasanın 76. maddesi veya özel kanunlar nedeniyle hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yıl, alınmamışsa 30 yıldır. Adli para cezaları ve ertelenen cezalar doğrudan arşive kaydedilir. Kaydınızı e-Devlet’ten sorgulayabilirsiniz.
HAGB adli sicilde görünür mü?+
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı adli sicil kaydına işlenmez; sıradan bir adli sicil belgesinde görünmez. Ayrı bir sistemde tutulur ve bu kayıt ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme istediğinde kullanılabilir. Memuriyet güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında görülebilir.
İfade verirken avukatım olmak zorunda mı?+
Talep etmeniz hâlinde avukatınız olmadan ifadeniz alınamaz; avukatınız yoksa barodan ücretsiz müdafi görevlendirilmesini isteyebilirsiniz. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda avukat bulundurulması zaten zorunludur. Avukat olmaksızın alınan ve mahkemede doğrulanmayan kolluk ifadesi hükme esas alınamaz.
Takipsizlik kararına itiraz edebilir miyim?+
Evet. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara, tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (1 Haziran 2024 öncesi kararlarda süre 15 gündür). İtiraz dilekçesinde hangi delillerin toplanmadığının ya da değerlendirilmediğinin somut olarak gösterilmesi, kararın kaldırılma ihtimalini belirgin biçimde artırır.
Ceza davasında istinaf süresi kaç gün?+
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlarda istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Temyiz süresi de aynı şekilde iki haftadır. Bu tarihten önceki kararlarda istinaf için 7 gün, temyiz için 15 günlük eski süreler uygulanır. Süre kaçırılırsa karar kesinleşir.
Tutuklama kararına itiraz süresi ne kadar?+
Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren hâkimliğe dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır ve başka bir sulh ceza hâkimliği tarafından incelenir. Bunun dışında her aşamada tahliye talebinde bulunulabilir.
HAGB kararı ne demek, sabıka kaydına işler mi?+
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkûmiyet hükmünün 5 yıllık denetim süresi boyunca sonuç doğurmamasıdır. Bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer. HAGB kararı adli sicil belgesinde görünmez; yalnızca yetkili mercilerin erişebildiği ayrı bir kayıtta tutulur. 1 Haziran 2024’ten sonraki kararlarda sanığın kabulü aranmaz; karara karşı istinaf yoluna gidilebilir.
İfadeye çağrıldım, avukatla gitmem gerekir mi?+
Zorunlu değildir ama önerilir: ifade sırasında söylenenler dosyanın seyrini belirler ve sonradan değiştirilmesi zordur. İfade öncesinde avukatınızla görüşme ve dosyada kısıtlama yoksa dosyayı inceletme hakkınız vardır. Avukatınız yoksa ücretsiz müdafi görevlendirilmesini isteyebilirsiniz; alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi zorunludur.
Uzlaştırma nedir, hangi suçlarda uygulanır?+
Uzlaştırma, şüpheli ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasıdır. Şikâyete bağlı suçlarda ve kanunda sayılan kasten yaralama (silahla veya yakına karşı işlenen hâller hariç), taksirle yaralama, tehdit, basit hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlarda uygulanır. Hakaret 2025 sonundan itibaren uzlaştırma kapsamında değildir. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına ya da düşmeye karar verilir.
Ceza davası ne kadar sürer?+
İstanbul’da asliye ceza davaları çoğunlukla 1–2 yıl, ağır ceza davaları tanık ve bilirkişi sayısına göre 2 yıl ve üzeri sürer. Soruşturma aşaması ve istinaf-temyiz süreçleri bu süreye eklenir. Tutuklu sanıkların bulunduğu dosyalar öncelikli görülür ve duruşma aralıkları daha kısadır.
Dolandırıcılık suçunun cezası ne kadar?+
Basit dolandırıcılığın cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır ve uzlaştırmaya tabidir. İnternet, banka veya kendini kamu görevlisi gibi tanıtma yoluyla işlenen nitelikli dolandırıcılıkta ceza 3–10 yıl olup bu hâllerde alt sınır 4 yıldır ve uzlaştırma yoktur. Yalnızca banka hesabını veya kartını başkasına vermekle sınırlı katılımda 31 Temmuz 2026’dan itibaren ceza yarı oranında indirilir. Zararın giderilmesi ayrıca indirim sağlar.
Hırsızlık suçunun cezası nedir, uzlaşma mümkün mü?+
Basit hırsızlığın cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir ve uzlaştırma kapsamındadır. Kilitli yerden, evden, özel beceriyle ya da bilişim sistemiyle işlenen nitelikli hırsızlıkta ceza 5–10 yıla çıkar ve uzlaşma yapılamaz; suç gece işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Çalınan malın kovuşturma başlamadan iade edilmesi veya zararın tamamen giderilmesi, cezada üçte ikiye kadar indirim sağlayabilir.
Kasten yaralama suçunun cezası ne kadar?+
Haziran 2025’teki değişiklikle kasten yaralamanın cezası 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapistir. Basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralamada ceza 6 ay – 1 yıl 6 ay hapis veya adli para cezasıdır ve şikâyete bağlıdır. Silahla, eşe, kardeşe veya üstsoya karşı işlenirse ceza yarı oranında artırılır ve uzlaştırma yapılmaz; kemik kırığı gibi ağır sonuçlarda ceza ayrıca artar.
Tehdit davasında şikâyetimden vazgeçersem dava düşer mi?+
Tehdidin türüne bağlıdır. Malvarlığına zarar verme tehdidi şikâyete bağlıdır; şikâyetten vazgeçilirse dava düşer. Hayata veya vücut bütünlüğüne yönelik tehdit ise şikâyete bağlı değildir; vazgeçme tek başına davayı bitirmez, ancak bu suç uzlaştırma kapsamında olduğundan tarafların uzlaşması hâlinde dosya kapanabilir. Silahla veya birden fazla kişiyle işlenen tehdit 2–7 yıl hapis gerektirir ve uzlaşmaya tabi değildir.
Hakaret davasında uzlaşma yapılır mı?+
Hayır. 7571 sayılı Kanunla Aralık 2025’ten itibaren hakaret suçunun tamamı uzlaştırma kapsamından çıkarıldı; bunun yerine kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışındaki hâllerde önödeme uygulanır. Savcılığın bildirdiği tutar 10 gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz. Değişiklikten önce uzlaşmanın sağlandığı dosyalar eski kurala göre sonuçlandırılır. Hakaret şikâyete bağlıdır; şikâyetten vazgeçme davayı düşürür.
3 yıl hapis cezası alan kişi ne kadar yatar?+
Genel kuralda koşullu salıverilme için cezanın yarısı, yani 18 ay cezaevinde geçirilmelidir. Açık kurumdaki iyi hâlli hükümlü, koşullu salıverilmesine 1 yıl kala denetimli serbestliğe geçebildiğinden fiilen cezaevinde kalınan süre yaklaşık 6 aya iner; tutuklulukta geçen süre de bundan düşülür. Uyuşturucu ticareti, örgüt ve bazı cinsel suçlarda oranlar daha yüksektir. Kesin tarih müddetnamede yer alır.
Cezaevindeki yakınım için avukata vekâletname nasıl verilir?+
Tutuklu veya hükümlü notere gidemediği için vekâletname, noterin ceza infaz kurumuna gelmesiyle düzenlenir; aile bu işlemi noter ve kurum idaresiyle koordine eder. Tutuklu sanık ile müdafi arasındaki ilk görüşme için vekâletname aranmaz; avukat baro kimliğiyle kuruma başvurarak görüşebilir. Hükümlüler ise vekâletnamesi olmayan avukatla en çok üç kez görüşebilir; bu nedenle infaz aşamasındaki işler için vekâletnamenin erkenden düzenlenmesi zaman kazandırır.
Beraat edersem avukatlık ücretimi geri alabilir miyim?+
Beraat eden ve kendisini avukatla savunan sanık lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre vekâlet ücretine hükmedilir ve bu tutar Hazineden ödenir; örneğin ağır ceza davasında tarifedeki tutar 65.000 TL’dir. Bu ücret, avukatla anlaşılan ücretin tamamını karşılamayabilir; mahkeme tarafından hükmedilen vekâlet ücreti kanun gereği avukata aittir ve ücret sözleşmesinde bu husus ayrıca düzenlenebilir. Tutuklu kalındıysa ayrıca haksız tutuklama nedeniyle maddi ve manevi tazminat istenebilir.
Durumunuzu birlikte değerlendirelim
İlk görüşmede dosyanızın hukuki durumunu, izlenebilecek yolları ve tahmini süreci konuşuyoruz. Görüşme ofisimizde ya da görüntülü olarak yapılabilir.